• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب های آموزش معارف جنگ
آمار بازدید
طرح عملیات کربلا 3 معروف به عملیات بیت المقدس

به مناسبت سوم خرداد سالروز آزادسازی خرمشهر در عملیات پیروز بیت المقدس - 1  (انتشار مجدد)

عملیات آفندی بزرگی که با رمز عملیاتی (طرح کربلا 3) طراحی و به نام عملیات بیت المقدس و با شرکت یگان های عمده زمینی، پشتیبانی رزمی و پشتیبانی خدمات نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و همچنین یگانهای سپاه پاسداران، جهاد سازندگی و نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی از تاریخ دهم اردیبهشت ماه تا سوم خرداد 1361 در منطقه عمومی جنوب غربی خوزستان انجام گرفت ازجمله عملیاتهای موفق نیروهای جمهوری اسلامی در هشت سال دفای مقدس می باشد که علاوه بر آزادسازی مناطق مذکور به ویژه شهر خرمشهر، ضربه ای قاطع و سرنوشت ساز بر نیروهای متجاوز عراقی وارد نموده و عبور سریع و غافلگیرانه نیروهای ما از رودخانه کارون، یکی از برجسته ترین عملیات رزمی نیروهای جمهوری اسلامی در جنگ تحمیلی ثبت کردید.

طرح عملیات کربلا 3 معروف به عملیات بیت المقدس

آزادسازی خرمشهر حیثیت و اعتبار رزمی رزمندگان جمهوری اسلامی را در جهان افزایش داده و نتیجه این عملیات کارشناسان نظامی و دستگاههای تبلیغاتی جهان را وادار ساخت که به  پیروزی و توانایی های رزمندگان حماسه افرین ما اعتراف کنند. در حالیکه اکثر یگانهای ارتش متجاوز عراق که در این منطقه وارد عمل شده بودند در مصاف با رزمندگان خستگی ناپذیر ما، توان رزمی خود را از دست داده بوده و تعداد کثیری از نیروهای دشمن کشته، زخمی و اسیر شده بودند این بار نیز متجاوز مانند عملیات فتح المبین، این شکست خفت بار خود را عقب نشینی اختیاری از منطقه و بر مبنای طرحهای تاکتیکی خود اعلام نمود که بطلان این مدعا بیش از هر کس، برای رژیم بعث و ارتش عراق روشن است.

آشنایی با منطقه عملیات

در بررسی جنگ تحمیلی، بطور کلی می توان منطقه عمومی غرب استان خوزستان را به عنوان یکی از صحنه های عملیاتی در این جنگ به سه جبهه شمالی، میانی و جنوبی تقسیم نمود. این صحنه عملیاتی دارای 300 کیلومتر عرض (از شمال تا جنوب استان) و عمق 100 کیلومتر (حد فاصل رودخانه های کرخه و کارون تا دجله و اروند رود) بود.

در سال دوم جنگ، با مشارکت نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران و یگانهای بسیج مردمی و سپاه پاسداران به منظور آزادسازی مناطق اشغال شده توسط دشمن عملیات آفندی بزرگی را طرح ریزی و یکی پس از دیگری به مرحله اجرا در آوردند که با موفقیتهای بسیار همراه بود به طوری که سرانجام متجاوز مجبور گردید اکثر مناطق شمالی را تخلیه نماید. در صحنه عملیاتی خوزستان، جبهه میانی با عملیات طریق القدس (آذر ماه1360) آزاد گردید و در جبهه شمالی با عملیات درخشان فتح المبین (فروردین ماه 1361) منطقه غرب شوش-اندیمشک از لوث وجود دشمن پاک گردید.

پس از عملیات فتح المبین، آزادسازی جبهه جنوبی(منطقه جنوب غربی اهواز تا خرمشهر) هدف نیروهای رزمنده جمهوری اسلامی ایران قرار داشت، که  برای وصول به این هدف، عملیات آفندی کربلا 3 طرح ریزی و به مرحله اجرا در آمد.

منطقه عملیاتی کربلا 3 به شکل یک چهار ضلعی به طور کلی محدود بود از شمال به کرانه جنوبی رودخانه کرخه کور، از سمت خاور(مشرق) به رودخانه کارون، ازجنوب به رودخانه اروند رود و از سمت باختر(غرب) به منطقه شرق بصره، وسعت این منطقه حدود 6000 کیلومتر مربع بوده و نیروهای خودی و دشمن در یک جبهه یکصدو هفتاد کیلومتری در سراسر کرانه رودخانه کرخه کور (از هورالعظیم تا دب حردان) و کارون ( از آب تیمور تا خرمشهر) با یکدیگر در تماس بودند. شکل کلی زمین منطقه به صورت بیابانی و تقریباً فاقد پستی و بلندی و عوارض مشخص بوده و عوارض حساس نظامی را به غیر از شهرهای کوچک و بزرگ منطقه مانند هویزه و خرمشهر، مواضع پدافندی مستحکم و خاکریزهای متوالی دشمن تشکیل می دادند.

تمامی منطقه به خاطر شکل بیابانی آن، از دیدگاه نظامی قابل عبور و مرور بوده اما معابر عمدة وصولی در امتداد جاده های ساخته شده در منطقه را می توان به شرح زیر دانست:

-        معبر وصولی شرق بصره، شلمچه، خرمشهر، آبادان

-        معبر وصولی شرق بصره، پاسگاه زید، ایستگاه راه آهن حسینیه، اهواز

-        معبر وصولی شرق بصره، طلائیه، جفیر- هویزه - سوسنگرد

-        معبر وصولی شرق بصره، کوشک، جفیر- پادگان حمید - اهواز

چگونگی تجاوز عراق در این منطقه

   عراق در ابتدای حمله عمومی خود به ایران در تاریخ 31/6/59 لشکر 5 پیاده مکانیزه تقویت شده از سپاه سوم را از محور شلمچه و با مأموریت تصرف آبادان و خرمشهر در منطقه وارد عمل نمود و اندکی بعد با ملاحظه پایداری شدید خرمشهر در مقابل تجاوز، یگانهای دیگری از سپاه سوم عراق از سایر معابر این منطقه وارد عمل گردیده و به سمت جفیر، پادگان حمید، اهواز، سوسنگرد و حمیدیه پیشروی نمودند. پیشروی نیروهای متجاوز به طرف اهواز، توسط نیروهای خودی با سرعت سد گردید و محاصره سوسنگرد نیز در هم شکسته شده و این شهر آزاد گردید. بخشی از خرمشهر پس از 36  روز مقاومت دلیرانه که حماسة آن در تاریخ میهن اسلامی ثبت گردیده است به اشغال در آمد و یگانهای متجاوز با عبور از رودخانة کارون در منطقه مارد آبادان را محاصره کرده بودند موفق به تصرف آبادان نشده و در پایان سال اول جنگ سرپل دشمن در شرق کارون با عملیات درخشان و پیروز ثامن الائمه(ع) (5/7/1360) نابود گردید.

نیروهای گسترش یافته عمده دشمن در منطقه عمومی جنوب غربی اهواز عبارت بودند از :

-        لشکر 5 مکانیزه تقویت شده در کرانه جنوبی کرخه کور

-        لشکر 6 زرهی تقویت شده در منطقه عمومی جفیر

-        لشکر 9 زرهی تقویت شده در حوالی منطقه کوشک طلائیه

-        لشکر 3 زرهی تقویت شده در منطقه عمومی حسینیه

-        فرماندهی  منطقه خرمشهر متشکل از لشکر 11 پیاده تقویت شده با تیپ زرهی، پیاده، مکانیزه و یگانهای جیش الشعبی گسترش یافته در شهر خرمشهر، منطقه خرمشهر، پل نو و شلمچه

-        یگانهای احتیاط در شرق بصره

طرح ریزی عملیات بیت المقدس

اگر چه طرح ریزی عملیات آفندی برای آزاد سازی خرمشهر و منطقه جنوبی خوزستان همزمان با تشکیل قرارگاه کربلا و طرح ریزی عملیات طریق القدس و فتح المبین در دستور کار قرارگاه مزبور قرار گرفته بود و پاره ای مطالعات ابتدایی و اولیه هم انجام شده بود اما طرح ریزی عملیات یاد شده عملاً از روز هشتم فروردین ماه 361 که عملیات فتح المبین به پایان غرور آفرین خود رسیده بود آغاز گشت و همزمان و همگام با پیشرفت و تکمیل طرح ریزی، نقل و انتقال نیرو ازجبهه شمالی به جبهه جنوبی (به فاصله حدود 300 کیلومتر) و تهیه امکانات مورد نیاز از قبیل آماده سازی پلهای شناور،طراده و قایقهای هجومی برای عبور از کارون و سایر نیازمندیهای تدارکاتی و پشتیبانی از عملیات با سرعت فراهم می شد. نظر به اینکه فرمانده نیروی زمینی ارتش سرعت در طرح ریزی، تهیه و آماده شدن برای اجرای عملیات را به عنوان تدبیر خود اعلام نموده و به شدت آن را بعنوان یک عامل غافلگیری دشمن پیگیری می نمود، امور یاد شده با تلاش همه مسئولین با سرعت انجام به طوری که ظرف یکماه پس از پایان عملیات فتح المبین همه چیز برای آغاز عملیات جدید آماده بود و بدین ترتیب زمان اجرای عملیات بیت المقدس در 10/2/61 به یگانها ابلاغ گردید.

مانور عملیات بیت المقدس

مانور عملیات بیت المقدس در طرح تهیه شده شامل یک مانور چهار مرحله ای بود که به طور کلی شامل عبور از رودخانه کارون و تصرف سرپل، ادامه تک از سرپل به سوی مرز، تک در منطقه شرق بصره و احاطة خرمشهر در شلمچه بود اما در عمل و به علت وضعیتهای تاکتیکی به وجود آمده، در مراحل سوم و چهارم تغییراتی در طرح تهیه شده انجام و کلاً عملیات در پنج مرحله به شرح زیر انجام شد:

مرحله اول : عبور نیروهای خودی در قالب قرارگاههای نصر و فتح از رودخانه کارون و تک به دشمن و تصرف سرپل در کرانه باختری روخانه، همزمان تک قرارگاه قدس در جبهه رودخانه کرخه کور به منظور تثبیت دشمن در منطقه جفیر(10/2/61)

مرحله دوم : ادامه تک قرارگاههای نصر و فتح از سرپل تصرف شده به سوی خط مرز و ادامه تلاش قرارگاه قدس برای تثبیت دشمن در جبهة کرخه کور (16/2/61)

مرحله سوم : عقب نشینی یگانهای دشمن از منطقة عمومی جفیر و تلاش قرارگاه قدس برای اخذ تماس مجدد با دشمن و ممانعت از عقب نشینی آنها (17 و 18/2/61)

مرحله چهارم : تک یگانهای قرارگاه نصر در منطقه شلمچه و پل نو به منظور احاطة خرمشهر از غرب (19 و 20/2/61)

مرحله پنجم : تک نهایی در منطقه شلمچه و پل نو و فتح خرمشهر(1 تا 3/3/61) شایان ذکر است برابر طرح تهیه شده، قرارگاه فجر در منطقة فتح المبین،عملیات پوشش و فریب تاکتیکی را در منطقة فکه با هدف تصرف تپة 182 با موفقیت در روزهای 11 و 12/2/61 اجرا نمود.

نیروهای خودی شرکت کننده در عملیات بیت المقدس

  1. ارتش جمهوری اسلامی ایران

الف - نیروی زمینی:لشکر 21 پیاده، لشکر 92 زرهی، لشکر 16 زرهی، تیپ 58 تکاور، تیپ 23 نوهد     تیپ 37 زرهی، تیپ 3 لشکر 77، هوانیروز، گروههای 22 و 33 توپخانه، گروه 422 مهندسی و گردان 412، مهندسی رزمی،گروه مخابرات.

ب - نیروی هوایی:    عملیات پشتیبانی نزدیک هوایی، ترابری نیرو و بار، تخلیه مجروحین

  1. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

الف – نیروهای بسیج مردمی که در قالب 3 لشکر و تعدادی تیپهای مستقل سازمان یافته بودند

ب – جهاد سازندگی عمدتاً به صورت پشتیبانی مهندسی از عملیات یگانهای نیروی زمینی ارتش و سپاه پاسداران در قالب 3 قرارگاه عملیاتی نصر، فتح و قدس سازمان یافته بودند.

دست آوردهای نظامی عملیات بیت المقدس :

  1. مناطق آزاد شده در مرحله اول عملیات 700 کیلومتر مربع
  2. مناطق آزاد شده در مرحله دوم عملیات 400 کیلومتر مربع
  3. مناطق آزاد شده در مرحله سوم عملیات 3900 کیلومتر مربع
  4. مناطق آزاد شده در مرحله چهارم عملیات 380 کیلومتر مربع
  5. مناطق آزاد شده درعملیات بیت المقدس 5400 کیلومتر مربع و شهرهای خرمشهر-هویزه
  6. تعداد اسرای دشمن حدود 19414 نفر
  7. تلفات دشمن : کشته و زخمی حدود 16000 نفر
  8. خسارات و ضایعات وارده به دشمن (اقلام عمده)

هواپیما          60 فروند (تایید شده)

             هلی کوپتر       2 فروند             

             تانک و نفربر   418 دستگاه

  1. غنائم بدست آمده از دشمن (اقلام عمده)

هلی کوپتر          1 فروند

تانک و نفربر      105 دستگاه     

خودرو              56 دستگاه 

ویژگیهای عملیات بیت المقدس در مقایسه با سایر عملیاتهای انجام شده در هشت سال دفاع مقدس

1-    عملیات عبور از رودخانه برای اولین بار

2-    زمان کوتاه طرح ریزی و آمادگی برای عملیات (یک ماه)

3-    اهمیت و ارزش مناطق آزاد شده

4-    دست آوردهای ارزشمند سیاسی، نظامی و روانی بیشتر نسبت به سایر عملیات هشت سال دفاع مقدس

5-    وسعت منطقه عملیات(5400 کیلوتر مربع)

6-    مدت مداومت عملیات(26 روز)

7-    تعداد اسرای گرفته شده از دشمن و شدت تلفات و خسارات وترده به دشمن(حدود 19500 نفر)

 به قلم سرتیپ 2 ستاد مسعود بختیاری و به نقل از کتاب عملیات بیت المقدس چاپ معارف جنگ

 

 

 

1392/3/11 1327 0
قسمت ارائه دهنده: پایگاه اطلاع رسانی
برای عضویت درکانال سایت هیئت معارف جنگ شهید صیاد شیرازی اینجا کلیک کنید
تویضیحات در موتور جستجو
طرح عملیات کربلا 3 معروف به عملیات بیت المقدس
برچسب ها
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتمایی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015