• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
نرم افزارهای کاربردی موبایل
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

توپخانه در سد و تثبیت متجاوز (43)


بخش سوم: عملکرد گروه55 توپخانه در مرحله سد و تثبیت دشمن در جبهۀ نبرد غرب دزفول و شوش

نویسنده: سرهنگ توپخانه منوچهر اصغری

 

دستنوشتههای همزمان و لحظه به لحظۀ از جبهۀ نبرد شمالی منطقۀ  عملیاتی جنوب

 

مقدمه

از مرداد 1357 حرکت‌های انقلابی مردم اصفهان جان تازه‌ای به خود گرفت و از آذرماه شدت یافت. در همان برهۀ زمانی حرکاتی نیز در بین افراد گروه 55 توپخانه مشاهده  و اعلامیه‌هایی در سطح یگان‌ها پخش می‌شد. یگان‌های گروه به‌نوبت برای برقراری نظم به شهر اصفهان اعزام می‌شدند؛ اما سعی می‌شد از درگیری با مردم خودداری شود. به خاطر دارم که روزی در یکی از خیابان‌های پرجمعیت شهر مردم مشغول تظاهرات بودند؛ مرحوم سرهنگ غلامعلی روغنی فرمانده گروه55 توپخانه، پس از تبادل‌نظر با فرمانده مرکز توپخانه که در ضمن فرماندار نظامی اصفهان نیز بود، زمینۀ مراجعت گردان323 توپخانه به پادگان را فراهم کرد و تظاهرکنندگان او را روی دست بلند کرده و اقدام او را ستودند. در تاریخ 22/11/1357 نیز که انقلاب اسلامی ایران پیروز شد، تعداد معدودی از کارکنان گروه 55 توپخانه، فرماندهان ردۀ بالا را مورد اهانت قرار دادند که بعداً معلوم شد بیشتر آنها اصلاً انقلابی نبوده‌اند.

جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ

بعد از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، تا اواخر بهار 1358، نظم آنچنانی در پادگان گروه55 توپخانه برقرار نبود و آموزش، نگهداری و از همه مهم‌تر انضباط زیر سؤال رفته بود. فرمانده موقت گروه، متأسفانه توانایی و مدیریت برقراری نظم و انضباط را نداشت که البته پس از مدت کوتاهی برکنار شد و سرهنگ‌دوم احمد وکیلی که افسری لایق و مدیری توانا بود، به‌جای وی به فرماندهی گروه منصوب شد.

در این زمان او به من که رئیس رکن سوم گروه 55 توپخانه بودم، دستور داد برنامۀ حرکت موتوری یگان‌ها به خارج شهر را تنظیم کنم؛ به این صورت که گردان‌ها به‌نوبت در مسیرهای متفاوت، بین شهرهای مختلف استان اصفهان، به حرکت درآیند و پس از طی مسافت مشخص، به پادگان برگردند. این دستور اجرا و سبب شد یگان‌ها انسجام خود را به‌دست آورده و به نگهداری وسایل و خودروهای تحویلی به خود اهمیت دهند.

در آبان 1358 ریشۀ آموزشی یگان‌های توپخانه در گروه 55 توپخانه مورد بررسی و تجدیدنظر قرار گرفت و به مرکز توپخانه ارسال شد. پس از بررسی دوباره در مرکز توپخانه که به‌مدت یک هفته، با شرکت رؤسای رکن سوم یگان‌ها و ستاد مرکز توپخانه، انجام شد، من به‌عنوان نمایندۀ مرکز آموزش توپخانه با در دست داشتن نتیجۀ بررسی و تحقیق انجام شده، به تهران اعزام شدم.

 در معاونت آموزش نیروی زمینی، ریشۀ برنامۀ آموزشی ارائه شده از سوی مرکز آموزش توپخانه به مدت یک هفته توسط نمایندگان اعزامی از یگان‌های نیرو، به سرپرستی سرکار سرهنگ ناصر فراست، دوباره بررسی و مورد تجدیدنظر و تصویب قرار گرفت و سپس به کلیۀ گروه‌های توپخانه و توپخانۀ لشکرها برای اجرا، ابلاغ شد. با ابلاغ ریشۀ برنامۀ آموزشی جدید به یگان‌های توپخانه، اجرای آموزش‌های مصوب شروع شد و به این ترتیب یگان‌های گروه55 توپخانه نیز توانستند به‌تدریج آمادگی رزمی خود را به‌ دست آورند.

 

تشدید تحرکات نظامی ارتش عراق در نوار مرزی و اقدامات پیشگیرانۀ نیروهای خودی

به‌دنبال تشدید تحرکات نظامی رژیم بعثی عراق در مرزهای بین دو کشور، در نیمۀ اول اردیبهشت‌ 1359 به‌ترتیب گردان(-)399 توپخانۀ130م‌م به فرماندهی سرگرد حسین تشکری به اهواز و گردان(-)323 توپخانۀ 155م‌م خودکششی به فرماندهی مرحوم سرگرد منوچهر گلناری به دزفول اعزام شدند که هر یک از این گردان‌ها یک آتشبار از گردان 365 توپخانۀ پدافند هوایی23م‌م نیز همراه خود داشتند. گردان376 توپخانۀ کاتیوشا به فرماندهی سرگرد منصور ششکلانی نیز به غرب کشور اعزام شد و در همان ماه، یک آتشبار از گردان 337 توپخانۀ پدافند هوایی شیلکا (مأمور به گروه55 توپخانه) در فرودگاه آبادان مستقر شد.

در نیمۀ اول خرداد 1359 از مرکز آموزش توپخانه دستور داده شد که من و سروان محمد کامیاب برای بازدید از یگان‌های مستقر در جنوب کشور به دزفول، اهواز و آبادان برویم. در فرودگاه کشوری آبادان، آقای شیخ عطار از ادارۀ دوم ستاد مشترک ارتش نیز به ما ملحق شد. سپس در پایگاه دریایی خرمشهر، سرهنگ‌دوم پورمهران (معاون توپخانۀ لشکر92) ما را روی نقشه وضعیت توجیه کرد که نشان از نزدیک شدن یگان‌های رزمی ارتش عراق به خطوط مرزی داشت. در خرمشهر یک آتشبار23م‌م پدافند هوایی موجود بود که به درخواست سرهنگ پورمهران، من مواضع توپ‌های آتشبار را تعیین کردم و جنگ‌افزارها در مواضع تعیین شده مستقر شدند. گردان 323 توپخانه به فرماندهی سروان زندیه و آتشبار پدافند هوایی همراه آن در غرب رودخانۀ کرخه مستقر شده بودند و یک آتشبار دیگر گردان 365 توپخانۀ پدافند هوایی در اطراف کارخانۀ نورد اهواز استقرار یافته بود. گردان399 توپخانه نیز به منطقۀ مهران اعزام شده بود.

 پس از بازدید از یگان‌های گروه مستقر در مناطق یاد شده و یادداشت اشکالات موجود، به اصفهان برگشتم و نتیجۀ بازدید و نارسایی‌های مشاهده شده، به فرماندهی مرکز آموزش توپخانه و معاونت عملیات و اطلاعات نیروی زمینی ارتش منعکس شد.

 

تهاجم سراسری ارتش عراق و اعزام قرارگاه گروه 55 توپخانه به جنوب

ارتش بعث عراق در تاریخ 31/6/1359 با یک حملۀ ناگهانی و همه‌جانبۀ هوایی، کشور عزیزمان ایران را مورد هجوم قرار داد و خسارات جبران‌ناپذیری به تأسیسات حیاتی و نظامی کشور وارد کرد. دشمن، هم‌زمان از راه زمین نیز در سراسر مرز دو کشور تجاوز گسترده‌ای را آغاز و توانست اندک نیروهای نظامی و انتظامی را که از مرزها حراست می‌‌کردند، متلاشی کرده و قسمت‌هایی از خاک وطن ما را در سراسر مرز تصرف کند. در جنوب، خرمشهر و آبادان محاصره شدند و دشمن تا چند کیلومتری اهواز پیشروی کرد. نیروهای عراقی در جبهۀ دزفول نیز عین‌خوش را پشت سر گذاشتند و خود را به به کرانه‌های غربی رودخانۀ کرخه رسانده و مقدمات عبور از تنها پل روی رودخانۀ کرخه (معروف به پل نادری) در محور دهلران- اندیمشک را فراهم کردند.

بلافاصله بعد از این تهاجم ناگهانی دشمن، یگان‌های نیروی زمینی ارتش طی دستورالعمل‌های صادره برای مقابله با ارتش متجاوز عراق، به سوی جبهه‌های نبرد غرب و جنوب کشور سرازیر شدند. ازجمله این یگان‌ها، گروه 55 توپخانه بود که در راستای اجرای یکی از این دستورالعمل‌ها، در ساعت1700  تاريخ 7/7/1359 با استفاده از راه‌آهن دولتی، از اصفهان حرکت و در ساعت2000  تاريخ 8/7/1359 به ایستگاه اندیمشک رسید. در امریۀ صادره از نزاجا، مقصد، اهواز تعیین شده بود؛ ولی مسئولان ایستگاه راه‌‌‌آهن اندیمشک گفتند که بارنامۀ ستون تا اندیمشک است و برای حرکت به صوب اهواز، به صدور دستور مجدد نیاز است. در این موقع فرمانده گروه از ایستگاه راه‌آهن با فرمانده لشکر92 زرهی و مدیریت عملیات نزاجا تماس گرفت و خواستار تعیین تکلیف شد. سرانجام پس از مباحث بسیار، قرار شد که قطار در اندیمشک متوقف و نفرات و تجهیزات از واگن‌ها تخلیه شوند؛ بنابراین در ساعت 0130 تاريخ 9/7/1359 تخلیۀ واگن‌ها صورت گرفت. پس از تخلیۀ تجهیزات، فرمانده گروه دستور تفرقۀ خودروها را صادر کردند و برقراری تأمین هوایی یگان‌های گروه را به فرماندهان آتشبارهای گردان 362 توپخانۀ پدافند هوایی شیلکا و گردان 324 توپخانۀ پدافند هوایی57م‌م ابلاغ کردند.

یک آتشبار تیر خودکافی از گردان 399 توپخانۀ 130م‌م در ساعت 0200 همان روز به اندیمشک وارد شد که به‌علت نیاز لشکر92 زرهی به این آتشبار، به سمت اهواز حرکت داده شد. قبل از طلوع آفتاب، فرماندۀ گروه 55 به همراه افسران رکن دوم و رکن سوم خود برای هماهنگی و کسب اطلاع از وضعیت منطقه و استعداد نیروهای خودی و دشمن در منطقۀ عمومی دزفول با سرکار سرهنگ زرهی ستاد ملک‌نژاد فرماندۀ عملیات منطقۀ دزفول و سرکار سرهنگ شهبازی فرماندۀ تیپ2 زرهی دزفول حضوری تماس گرفتند که متأسفانه به‌علت درگیری شدید در منطقه و فشار دشمن، هماهنگی کامل انجام نشد. به‌ناچار، فرماندۀ گروه همراه با افسران ارکان خود از منطقۀ شرق رودخانۀ کرخه تا دزفول شناسایی لازم را انجام دادند و محلی را برای استقرار قرارگاه گروه انتخاب کردند که عناصر قرارگاه گروه بلافاصله در محل مورد نظر مستقر شدند.

 

وضعیت منطقۀ عمومی دزفول

در ابتدای ورود گروه 55 توپخانه به منطقۀ عمومی دزفول، یگان‌های توپخانۀ مستقر در این منطقه و وضعیت آنها به شرح زیر بود:[1]

- یک آتشبار 175م‌م خودکششی از گردان388 توپخانۀ گروه33 توپخانه، به فرماندهی سروان علمی که 24 ساعت قبل از ورود قرارگاه گروه55 توپخانه به دزفول، وارد این منطقه شده بود.

- یک آتشبار130م‌م از گردان341 توپخانۀ گروه22 توپخانه، به فرماندهی سروان حیدرپناه که از فکه تا شرق رودخانۀ کرخه عقب‌نشینی کرده بود و کارکنان آن در یک حالت نگرانی و اضطراب به‌سر می‌بردند.

- یک آتشبار 155م‌م خودکششی از گردان(-) 323 توپخانۀ 155م‌م خودکششی گروه55 توپخانه به فرماندهی سروان محمد امین که در اثر فشار دشمن از غرب رودخانۀ کرخه به شرق این رودخانه تغییر مکان داده و مقداری از تجهیزات خود را در این تغییر مکان و در اثر آتش توپخانه و تانک‌های دشمن از دست داده بود.

- گردان(-)320 توپخانۀ 155م‌م خودکششی (کمک مستقیم تیپ2 زرهی لشکر92)، به فرماندهی سرگرد حجت‌الله دهقان که شرایط آتشبار130م‌م را داشت.

- یک آتشبار کاتیوشا از گردان372 توپخانۀ گروه33 توپخانه، به سرپرستی سرگرد علی احمدیان (فرمانده گردان) که 24 ساعت قبل از ورود قرارگاه گروه55 توپخانه به دزفول، وارد این منطقه شده بود.

- یک آتشبار 23م‌م پدافند هوایی از گردان 365 توپخانۀ گروه55 توپخانه که یک دستۀ آن موفق شده بود عقب‌نشینی کند و در حین عقب‌نشینی دو دستگاه از تانک‌های دشمن را منهدم کرده بود؛ ولی دستۀ دیگر آن در اثر تک دشمن تقریباً متلاشی شده بود. آتشبار دیگر این گردان که در اطراف کارخانۀ نورد اهواز استقرار داشت، در حین تغییر مکان خود، مقداری مهمات جا گذاشته بود که شخص فرمانده آتشبار برای جمع‌آوری آنها به موضع قبلی برگشته بود و متأسفانه توسط نیروهای عراقی اسیر شده بود.

- یک آتشبار 155م‌م خودکششی از گردان 323 توپخانۀ گروه55 توپخانه به فرماندهی ستوان‌یکم آدینه که در تاریخ 9/7/1359 از اصفهان حرکت کرده بود و صبح روز 11/7/1359 در یک سکوی اضطراری، در 5 کیلومتری اندیمشک تخلیه و بلافاصله در منطقۀ شوش مستقر شد.

- گردان399 توپخانۀ130م‌م به فرماندهی سرگرد حسین تشکری که در منطقۀ مهران مستقر بود، زرباطیۀ عراق را که در آن تأسیسات پادگانی و تجهیزات نظامی عراق بود، مورد هدف قرار داده و ضمن وارد آوردن تلفات و خسارات به دشمن،  همراه یگان‌های مانوری مستقر در این منطقه، مجبور به عقب‌نشینی شده بود.

در آن زمان یگان‌های مانوری موجود در منطقه عبارت بودند از:

- تیپ2 زرهی دزفول از لشکر92 که پس از تک ارتش متخاصم، تقریباً متلاشی و مجبور به عقب‌نشینی شده بود و شرایط تجدید سازمان را نداشت.

- یک گروه رزمی تانک از تیپ37 زرهی شیراز که به سرنوشت تیپ2 زرهی دزفول دچار شده بود.

لازم به توضیح است که یگان‌های توپخانۀ مستقر در منطقه که در بالا نام برده شد، به‌علت فقدان ستاد یا مرکز هماهنگی پشتیبانی آتش، هر کدام به‌طور جداگانه و بدون داشتن برنامۀ مشخص، غرب رودخانۀ کرخه را مورد هدف قرار می‌دادند. ضمناً افراد غیرنظامی به‌حد وفور در این منطقۀ جنگی، به بهانه‌های مختلف، در حال تردد بودند. از آنجا که افراد ما، به‌ویژه سربازان از لحاظ حفاظت گفتار ضعیف عمل می‌کردند، به همین علت با بذل اندکی محبت ظاهری از طرف مقابل، مشخصات و همچنین مشکلات یگان خود را فاش می‌کردند که بعید نبود طرف مقابل، ستون پنجم دشمن باشد و با افشای این اطلاعات، یگان مربوطه در معرض شکست و نابودی قرار گیرد.

منبع: توپخانه در سد و تثبیت متجاوز، نجفی راشد و همکاران، محمد، 1396، ایران سبز، تهران

 

[1] - نامۀ شماره 341- 09- 1001 تاریخ 17/7/1359 ستاد گروه55 توپخانه به فرماندهی تیپ2 زرهی که قرارگاه تاکتیکی نزاجا در منطقۀ عملیاتی خوزستان نیز برای استحضار، گیرندۀ آن بوده است.

1397/9/11 11:9:4 28 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
از مرداد 1357 حرکت‌های انقلابی مردم اصفهان جان تازه‌ای به خود گرفت و از آذرماه شدت یافت. در همان برهۀ زمانی حرکاتی نیز در بین افراد گروه 55 توپخانه مشاهده و اعلامیه‌هایی در سطح یگان‌ها پخش می‌شد. یگان‌های گروه به‌نوبت برای برقراری نظم به شهر اصفهان اعزام می‌شدند؛ اما سعی می‌شد از درگیری با مردم خودداری شود.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015