• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب های آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

پدافند هوایی ایران در هشت سال دفاع مقدس


متن سخنان امیر سرتیپ غلامی در دوره آموزش معارف جنگ که در جمع دانشجویان سال سوم دانشگاه شهید ستاری ایراد گردیده است.امیر سرتیپ براتعلی غلامی در سال 1348 وارد دانشگاه افسری و در سال 1351 از این دانشگاه فارغ التحصیل گردید. ایشان پس از گذراندن دوره های تخصصی پدافند هوایی، دوره های آموزش عالی، دافوس و دکتری خود را در دانشگاه عالی دفاع ملی با موفقیت پشت سر گذاشتند. حضور مستمر در جبهه های هشت سال دفاع مقدس در کنار همرزمانی چون شهید عباس بابایی، شهید منصور ستاری و همچنین سه سال ارشدیت در جنگ و نشان فتح، از افتخارات ایشان می باشد

پدافند هوایی ایران در هشت سال دفاع مقدس

از جمله مشاغل ایشان فرماندهی آتشبار هاگ در هاشم آباد، فرماندهی گردان هاگ در ماهشهر، فرماندهی گروه پدافند هوایی در امیدیه، تبریز و خارک در زمان جنگ می باشد سپس به عنوان معاون هماهنگ کننده پدافند هوایی کل کشور و بعد مسئولیت معاون هماهنگ کننده نیروی هوایی را عهده دار بودند و هم اکنون هم بعنوان مشاور فرماندهی معظم کل قوا در گروه مشاورین نظامی معظم له انجام وظیفه می نمایند.

 بحث امروز ما نقش پدافند هوایی در دوران دفاع مقدس است. پدافند هوایی بحث گسترده و فراگیری است. بطور مثال نیروی زمینی باید پدافند هوایی خود را داشته باشد و نیروی دریایی به همین ترتیب باید پدافند هوایی مناسب خود را داشته باشد. آنچه که در اینجا پیرامون آن بحث خواهد شد آن بخش از پدافند هوایی است که مسئول حفاظت از کلیه دارایی های زمینی، دریایی چه نظامی و چه غیر نظامی است. به عبارتی دیگر می توان گفت که پدافند هوایی مسئولیت مرزبانی، کنترل و حفظ فضای کلی کشور را به عهده دارد و مسئولیت دفاع هوایی از  هر نیروی خاص نظامی به عهده خود آنهاست البته بجز موارد ارتفاع بالا و هدایت و اعلام  خبرها.

 

 

تهدید هوایی:

هر شیء یا پرنده ای که بتواند مملکت ما را در تیر رس یا دید نزدیک خود قرار دهد برای ما تهدید هوایی محسوب می­شود. شامل: موشک ها، هواپیماهای سرنشین دار، هواپیماهای بدون سرنشین , در حال حاضر در دنیا مهم ترین تهدید هوایی هواپیماهای بدون خلبان هستند. علت این مسئله در این است که هواپیماهای بدون خلبان را از مواد غیر فلزی و بگونه ای می سازند که کمترین دید, کمترین حرارت یا کمترین انعکاس را نسبت به امواج رادار داشته باشد. سرعتشان فوق العاده پایین است و می توانند روی یک منطقه در مدت زمان زیادی بایستند و این در حالی است که تمام وسایل راداری و پدافندی برای یک حد سرعت حداقلی طراحی می شوند. یعنی سرعت را معمولاً در حد سرعت حرکت اشیاء روی زمین قرار می­دهند تا متحرک های روی زمین کمترین اختلال را در وضع رادارها و سیستم پدافندی به وجود آورد. در هواپیماهای بدون خلبان از همین خصوصیات برای مخفی نگهداشتن شیء پرنده استفاده می کنند.با مخفی نگه داشتن این اشیاء پرنده می توانند روی هدف با سرعت خیلی کمی که واقعاً مورد اصابت قرار دادن آن با وسایل داپلری (فشردن امواج و مراجعت آنها )  بسیار مشکل است ساعتها پرواز نمایند این هواپیماها صدای فوق العاده کمی دارند که از یک ارتفاع معینی از زمین که برسند دیگر صدایشان برای ما قابل شنیدن نیست و ما نمی توانیم صدای این هواپیما را بشنویم. جثه کوچکی دارند به همین علت هم برای دید راداری و هم دید با چشم مشکل ایجاد می کنند. بنابراین تهدیدهای فوق العاده خطرناکی هستند و در عمل به توانایی های خوبی رسیده اند بگونه ای که  می توانند حتی نفر را  هم تهدید کنند یعنی روی زمین به جستجوی خودرو یا پنجره مشخص از ساختمانی یا فرد مشخصی می گردند و مورد اصابت قرار میدهند.چنین توانایی امروز بزرگترین تهدید برای یک سیستم پدافندی محسوب می شود.

اصول پدافند هوایی:

برای اینکه پدافند بتواند وظیفه خود را انجام دهد بایدقادر باشد 3 اقدام متوالی را انجام دهد.

1-    آشکارسازی هدف: کشف شیء پرنده در فضا و شناسائی آن به عنوان یک دشمن برای در گیر شدن.

2-     تحت کنترل قرار دادن شیء پرنده برای رسیدن به زمان مناسب برای ضربه زدن به آن.

3-     درگیری و ضربه زدن و مورد اصابت قرار دادن شیء پرنده در زمان مناسب با تجهیزات مناسب جهت انهدام و سپس ارزیابی عمل درگیری.

پدافند زمین پایه و هوا پایه:

در دنیا دو نوع پدافند متداول است. پدافند زمین پایه و پدافند هوا پایه. پدافند زمین پایه پدافندی است که اتکا اصلی آن به تجهیزات مستقر شده بر روی زمین باشد و در تقدم دوم بتواند از وسایل پرنده استفاده نماید. یعنی اتّکا روی رادارهای زمینی، موشک های زمین به هوا و بطور کلّی سلاح ها و تجهیزاتی که روی زمین مستقر هستند و در مواقع خاص و در تقدّم دوم از هواپیما استفاده کنند. در مقابل در پدافند هوا پایه اتّکای اصلی روی رادارهای پرنده هواپیمای رهگیر، هواپیماهای شکاری که دارای رادارهای فوق العاده قدرتمندی هستند و می توانند در عمق آسمان نقاط کوری را روی زمین جستجو کنند، می باشد. بدین گونه از کلّ کشور دفاع می گردد در این نوع پدافند تجهیزات زمینی برای جلوگیری از غافلگیر شدن است. تا از پرواز های سنگین و هزینه بر هوایی تا حدّ امکان جلوگیری نمایند.

اهمیت پدافند هوایی:

در 10 سال گذشته دید ها در مورد پدافند هوایی دگرگون شده است. پدافند هوایی اهمیتی به مراتب بیش از آنچه که داشت پیدا کرده. بطور مثال در حال حاضر در کشور خودمان دشمن جرأت حضور و نفوذ در خاک ما را ندارد.  حتی فکر اینکه مملکت مارا اشغال کند را نیز در سر  نمی تواند بپروراند. ولی کلیه صاحب نظران نظامی احتمال میدهند بزرگترین تهدیدبرای ما، تهدید هوایی باشد. تهدیدی که هر لحظه ممکن است برای ما اتفاق بیافتد که بحمدالله با همه توان برای رویارویی با چنین تهدیدی آماده می شویم. یک زمانی پدافند هوایی به عنوان واحد پشتیبانی کننده سایر نیروها بود مثلا نیروی زمینی اگر جایی می رفت یک واحد پشتیبانی کننده پدافند هوایی نیاز داشت که از او دفاع کند و نیروی دریایی به همین ترتیب، الان به عقیده من همه چیز بر عکس شده آن نیرویی که مستقیماً روبروی دشمن قرار می گیرد و با دشمن می جنگد در این زمان پدافند هوایی است، یعنی پدافند به عنوان یک واحد پشتیبانی کننده نیست یک واحد مستقیماً درگیر با دشمن است و این تغییری اساسی است که در بکارگیری پدافند هوایی به وجود آمده است. مقام معظّم رهبری هم بارها در فرمایشات خود بر این مهم تاکید فرمودند و فرمودند  امروز اولویت در تمام امور نظامی پدافند هوایی است و البته در جنگ هم به ما ثابت شد که به پدافند زمین به هوا آنهم بصورت مطمئن و شایسته نیازمندیم. به نظر من اگر عراق و افغانستان یک ذرّه برتری هوایی آمریکا را خدشه دار می کردند وضع جبهه های آنها اینگونه نبود بطور کلّی همه چیز بهم می خورد ولی در افغانستان یا عراق، آمریکا برتری مطلق هوایی داشت. فضا و هوا کاملاً در کنترل نیروی هوایی آمریکا بود و مسلّماً نیروهای سطحی­اش هم با پشتوانه هوایی و زیر چتر هواپیماهایش درحال فعّالیت بودند. اگر آمریکا برتری هوایی نداشت نیروهای آمریکایی در افغانستان یک روز هم نمی توانستند بمانند ولی وضعیتی که  شاهد آن هستم به این علت است که در این دو کشور پدافند هوائی وجود ندشت و نیروهای درگیر با آمریکا بدون تجهیزات پدافند هوائی با دشمن می جنگیدند.

خلاصه تاریخچه پدافند هوائی:

آن پدافندی که شما تکامل یافته آن را  امروز می بینید در سال 1336 پایه گذاری شد البته پدافند هوائی در ایران از سال 1314 تشکیل گردیده و تا سال 1336 چندین مرتبه بین نیروی زمینی و هوائی جابجا شده . در سال 1336 سایت سازی ها , آموزش نفرات و اعزام نفرات به انگلستان و آمریکا شروع گردید و در عرض 12 سال یعنی تا سال 1348 اقدامات اوّلیه و زیرسازیها برای تشکیل پدافند هوایی انجام  شد. البته پدافندی که تشکیل شد تقریباً پدافند هوا پایه بود.قدرت اصلی این پدافند هواپیماهای رهگیر مدرن روز بود در آن زمان هواپیماهای F14 که مدرنترین و انحصاری ترین هواپیمای پدافند بود در اختیار ایران قرار گرفت و یک پدافند مدرن و قدرتمند در عرض 3 سال خیلی سریع تشکیل شد و دلیل اصلی آن بود که نمی خواستند بلوک شرق یا کمونیست آن زمان فرصتی برای عکس العمل داشته باشند. خیلی برق آسا و سریع این چنین پدافند قدرتمندی را در برابر نفوذ دیوار جنوبی کمونیست , ایجاد نمودند و زمانی که جنگ به ما تحمیل شد ما دارای پدافند هوائی قدرتمند هواپایه بودیم که مدرن ترین ایستگاه های راداری روز دنیا مدرن ترین رادارهای 40 سال پیش دنیا در ایران عملیاتی بود. این رادارها تقریبا اکثریت نصب , راه اندازی و عملیاتی شده بود , هواپیماهای F14  در پایگاه های مربوطه مستقر شده و عملیاتی بودند همینطور رادارهای پرنده آواکس در حال مستقر شدن بودند. به این ترتیب ما پدافندی فوق العاده عالی با دکترین هوا پایه و منحصر بفردی در شروع جنگ داشتیم. البته به دلایل عملیاتی و غیر عملیاتی و شرایط حاصله از انقلاب در سال های اوّل انقلاب و روزهای اوّل جنگ این پدافند در آمادگی عملیاتی بسر نمی برد ولی بلافاصله در هفته اول جنگ این مهم(آمادگی) حاصل شد.

نیروی دریایی برای خودش تجهیزات مدرن و وسایل پدافندی قدرتمندی داشت. واقعاً نیروی دریایی ما به مدرن ترین وسایل روز همانند سیستم استاندارد تجهیز شده بود. همچنین نیروی زمینی حجم عظیمی از تجهیزات پدافند هوایی را داشت همین سیستم اسکای گارد که در زمان فروش یکی از سلاح های روز بود تازه برای نیروی زمینی خریداری شده بودند. از انگلستان راپیر2000 برای نیروی زمینی خریداری شده بود که در حال ارسال به ایران بود و وسایل شرقی مثل توپ های57 میلیمتری ،توپ های راداری شیلکا، توپ های 23 و موشک های سام 7 و انواع تجهیزات مورد نیاز هم در اختیار نیروی زمینی بود.  ما یک چنین وضعیتی داشتیم.  ولی عراق برعکس ما بود، عراق نیروی هوایی قدرتمندی نداشت هواپیماهای مناسبی نداشت لیکن متکی بود به دکترین پدافند هوایی زمین پایه.

رادارهای R14 وR12  پوشش کاملی در عراق ایجاد کرده بودو پدافند هوایی اش از پوشش چندلایه قدرتمند تشکیل شده بود . سیستم های موشکی فوق العاده زیادی در اختیارش بود، سامانه موشکی مثل رولند سام6 , سام 2 ,سام 7,سام 12 همراه با سیستم قدرتمند S60 که یکی از کارآمدترین سیستم های پدافندی شرقی بود که ترکیبی از رادارهای روسی و توپ های 57 میلی متری که ناتو و غربی ها خیلی روی آن حساب می کردند. این سیستم بیشتر مناطق عراق را پوشانده بود. با موشک هایی مثل سام 6 و تجهیزات دیگری که در اختیارش گذاشته بودند، پدافند زمین پایه خوبی در اختیار داشت ولی هواپیماهای مناسبی نداشت. هواپیماهایش عبارت بودند از  یکسری میگ23, 21 و 19 و سوخوهای قدیمی و هواپیماهایی که قادر به مقابله با هواپیماهای ما باشند در اختیار نداشت. البته تا پایان جنگ وضع به همین منوال باقی نماند.و به مرور زمان اوضاع شروع به تغییر کرد بگونه ای که در پایان جنگ همه چیز برعکس شده بود پدافند هوائی عراق تبدیل شده بود به یک پدافند هواپایه قدرتمند و پدافند هوائی ایران تبدیل شد به یک پدافند زمین پایه البته ناقص. چون در تحریم بودیم و وسائلی به ما نمی فروختند لذا می بایست با تلاش و ابتکار این نقص را جبران می کردیم که با کسب تجربیات جنگ به این مهم دست یافتیم.

در مرحله اول افول توان ما به دلایل زیر بود:

1) قطع رابطه ناگهانی ما با سازندگان و تأمین کنندگان اصلی تجهیزاتمان که باعث عدم دسترسی به اطلاعات روز و تکمیل بهینه سازی جهت استفاده از توان تجهیزات موجود خود شدیم.

2) کمبود شدید قطعات یدکی مورد نیاز روزمره.

3) قطع چرخه تعمیرات به صورت ناگهانی و نبود امکان تعمیر قطعات در ایران.

4) استفاده زیاد و ناصحیح از تجهیزات موجود به گونه ای که فرسایش زود هنگام تجهیزات را به همراه داشت .

هواپیماهای ما اغلب 12 ساعت در هوا برای گشت و شناسایی پرواز داشتند. عملیات های پی در پی زیادی داشتیم یعنی کار بیش از اندازه از تجهیزاتمان گرفتیم. ما در حوزه کاربرد تجهیزات به این جنگ به عنوان یک جنگ کوتاه مدت می اندیشیدیم. ما فکر نمی کردیم که این جنگ 8 سال طول خواهد کشید و یک جنگ فرسایشی  طولانی خواهیم داشت. در صورتی که این طور نشد و این طولانی شدن جنگ، باعث شد که روز به روز تجهیزات ما فرسوده تر شود. هم از تعداد تجهیزاتمان کاسته می شد و هم کیفیت عملکرد تجهیزات تضعیف می­شد. این افول ما روز به روز ادامه پیدا کرد. البته درخواست های گاه بدون مطالعه نیروهای سطحی از پدافند و فشار بر پاسخ به این درخواست ها بویژه در حوزه هواپیماها این تضعیف را بیشتر می کرد.از طرف دیگر پس از عملیات های فتح المبین و بیت المقدس، دشمن استکباری که دید ایران در مسیر پیروزی در جنگ قرار گرفته و معیارهای مورد قبول آن ها و اهداف آن ها محقق نمی شود، شروع به پشتیبانی بی قید و شرط از عراق کرد. بعنوان مثال شوروی سابق، بعد از جنگ مدرن ترین هواپیماهایش یعنی میگ 25 را که به هیچ کشوری نداده بود در اختیار عراق گذاشت. و پس از آن میگ 29 که فقط چین و هندوستان داشتند در اختیار عراق قرار گرفت . همچنین سوخو 24 که هواپیمای فوق مدرنی است. اینها را بعد از فتح المبین در اختیار عراق قرار دادند و از دید پدافند مهمتر از آن موشک های ضد رادار X58، X28، موشک های هدایت شونده لیزری و انواع و اقسام تجهیزات مدرن را شوروی در اختیار عراق گذاشت. این بهینه سازی و بروز رسانی را غربی ها هم برای صدام انجام دادند. هواپیماهای سوپر اتاندارد، هواپیماهای میراژ F1 در مدل های مختلف به اضافه آن چه تجهیزات مدرن و خوب در کارخانه مارتا بود مثل موشک های ضد کشتی، ضد رادار و بمب های با دقت بالای لیزری و تلویزیونی در اختیار ارتش عراق قرار دادند بدینگونه نیروی هوایی عراق را به یک نیروی هوایی مدرن در آن زمان تبدیل کردند. یعنی از نظر پدافند هوا پایه به قدرت هوایی روز دنیا تبدیل شد و البته از قبل هم که در پدافند زمین پایه از مطلوبیت برخوردار بود. لذا به یک قدرت پدافندی تا حدودی بی رقیب تبدیل شده بود.

با محدودیت و تحریمی که در دنیا داشتیم امکان رقابت و توسعه تا سطح عراق برای ما وجود نداشت. درست است که ما از نظر هوایی مجهز بودیم ولی در ارتفاع پست جبهه ها کمبود داشتیم و دشمن مناطق نزدیک به مرز را مرتب از ارتفاع پست بمباران می کرد و نیروهای سطحی بویژه یگانهای سپاه پاسداران که فاقد گردانهای توپخانه پدافند هوایی بودندغالباً آنها در محل هایی که درگیری رخ می داد از نیروی هوایی درخواست پوشش پدافندی و انتظار دفاع هوایی داشتند و به مرور این به یک وظیفه قانونی و اساسی برای نیروی هوایی تبدیل شد. یعنی نیروی هوایی مسئولیت دفاع از نیروهای سطحی را بر عهده گرفت. نیروی هوایی برای این کار طراحی نشده بود و پدافند هوایی چنین مسولیتی در شرح وظایفش نبود که مسئولیت سنگینی بود. که فرسودگی پدافند هوایی و البته افزایش قابلیت ها و ابتکار آنرا نیز در پی داشت.

در شروع جنگ تحمیلی نقاط کشور تماماً با هواپیما کنترل می­شد. و ما حریم هوایی مملکت را در دست گرفته بودیم. با پایین آمدن قدرت و وضعیت هوایی خودی و بالا رفتن توان دشمن شرایط تغییر کرد و ما دیگر قادر نبودیم از کل کشور  با هواپیما دفاع کنیم و به این منوال عراق شروع کرد نفوذش را در داخل خاک ما افزایش داد. در مرحله اول مناطق نفتی و مناطق حساس و حیاتی ما در نزدیکی مرز و بعد عمق کشور راهدف  قرار داد  طوریکه در آخر جنگ توانست  شمالی ترین نقطه یعنی نیروگاه نکا در کنار دریای خزر را بمباران کند خوب این یک تغییر خیلی بزرگ بود و ما باید در مقابل آن یک عکس العمل مناسب نشان می دادیم. چاره ای نداشتیم بجز اینکه سیستم پدافندی یا دکترین پدافند هوایی هواپایه را رها کنیم و پدافند خود را به یک پدافند زمین پایه تبدیل کنیم که در این مسیر شروع کردیم تجهیزات پدافندی خود را از اطراف ایستگاهای رادار و اطراف پایگاه ها انتقال بدهیم به نقاط حیاتی و حساس کشور. اولین چیزی که برای کشور مهم بود سوختی بود که به کشور می رسید یعنی مسیر تولید سوخت و انتقال آن که از چاه های نفت شروع می شد. خطوط لوله پالایشگاه ها، تصفیه خانه ها، مخازن و ... دشمن هم در اولین مرحله همین مکانها را هدف قرار می داد به گونه ای که نزدیک بود تامین سوخت در داخل کشور دچار معضل شود. پس در اولین تغییر، شروع به پوشاندن و حفظ کردن پالایشگاه ها با احداث سایت های هاگ و سیستم های پدافندی دیگر کردیم. در مرحله دوم دشمن با خیال فلج کردن اقتصاد ما شروع به تهدید منابع نفتی و مسیرهای صدور نفت کرد که این نیز برای ما تهدید کوچکی نبود. مرحله بعد نیروگاه های برق، پست های برق و مسیرهای انتقال برق ما بود که مورد تهدید قرار گرفتند که خاموشی های مکرری را بدنبال داشت و این هم بارسنگینی دیگر بود که بدوش پدافند هوایی اضافه شد تا رسید به شهرها مثلاً حتی در نهاوند که یک شهر کوچک و آرامی بود در امان نبودیم یک روز همراه شهید بابایی از دزفول می آمدیم به سمت همدان از نهاوند رد می شدیم. رسیدیم نهاوند و خواستیم آنجا ناهار بخوریم. خدا شاهد است هر چه گشتیم یک مغازه باز پیدا نکردیم یعنی آنقدر دشمن این شهر را بمباران کرده بود که تمام مردم از شهر به محل های امن رفته بودند. ببینید چه وضعیت خاصی برای پدافند هوائی بوجود آمده بود شهری با مردم بی دفاع. البته شهید بابایی دستور داد دو سیستم "skyguard" در نهاوند عملیاتی شود  که ظرف دو روز، دستگاهها مستقر شدند و در همان دو روز اولی که دستگاه ها مجهز شدند دو میراژ عراق را در آنجا سرنگون کردند.

خوب ببینید پدافندی که طرح ریزی شده بود برای دفاع از پایگاه ها و ایستگاه های رادار به کجا کشیده شد. یک طرف کشیده شد به پشتیبانی نیروهای درگیر  سطحی که هر اتفاقی هم می افتاد از پدافند گله می شد که چرا اینجا را دفاع نکردید و اینجا نیروهای ما را بمباران کردند و ... از سوی دیگر هم تمام مملکت وسیع و عظیم با این همه ثروت زیر چنگال دشمن قرار گرفت و پدافند پخش شد در این مناطق با اون سختی های عدیده ای که واقعاً حتی غذا رساندن به یگانهای پدافندی خود چه مشکلات عظیمی داشت. رسیدن به بیماریهاشون و... نمی دانید چه مشکلاتی را برای پدافند هوایی بوجود آورده بود. روزگار خیلی سخت و فوق العاده مشکلی بود. تمام این اقدامات و تمام این مأموریت هایی که به پدافند هوایی محول شده بود اضافه بر وظیفه سازمانی او بود ضمن اینکه همه هم گله مند بودند! من خاطرم هست زمانی که پالایشگاه اصفهان بیشترین تولید بنزین را در داخل کشور داشت عراق آن را 2 بار مورد اصابت قرار داد. همه جمع شدند و گفتند اگر نتوانید پالایشگاه اصفهان را نگهداری کنید معلوم نیست سرنوشت سوخت کشور به کجا برسد شاید سوخت جبهه ها را هم نتوانیم تأمین کنیم! جمع شدیم رفتیم اصفهان گفتیم بیایید کمک کنید می خواهیم موضع سازی کنیم  چون اطراف پالایشگاه اصفهان را خطوط انتقال برق احاطه کرده و این خطوط نمی گذاشتند که مواضع "skyguard" وظیفه خود را انجام بدهند. آن نیروی الکترومغناطیسی که اطراف این سیم های برق ایجاد می شد مثل یک دیوار جلوی دید رادار را می گرفت. درخواست شد خاک بریزند تا حدود 7 تا 8 متر ارتفاع ایجاد شود و دید رادارها  از سیم های برق فراتر شود ،  از ما خواستند قول بدهیم که دشمن اینجا را دیگر   نمی زند تا ما هزینه کنیم! ببینید چه انتظاری داشتند مگر می شود چنین قولی داد؟ در جنگ همیشه موفقیت و پیروزی نیست! ببینید که چه فشار کاری بر پدافند هوایی تحمیل می شد. البته در آن مرحله حاضر به ساخت مواضع نشدند چون جواب داده شده بود ما تضمین نمی کنیم، شهید بابایی هم که آمده بودند اصفهان ایشان هم همین نظریه را تایید فرمودند البته بعداً وزیر نفت و قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا همکاری کردند و متقاعدشان به ساختن تپه ها کردند و به یاری خداوند بلافاصله بمحض اینکه تپه ها درست شد و اسکای گارد روی تپه ها مستقر شد در همان اوایل استقرار در حمله ای که به پالایشگاه شد دو فروند میراژ عراق سرنگون شد. تمام پروازهایی که عراق در عمق خاک ایران انجام می داد توسط هواپیماهای میراژ انجام می­ شد و از هواپیما های روسی استفاده نمی کردند. هنوز هم لاشه های آن­ها در اصفهان هستند و خدا را شکر دیگر حمله ای به اصفهان نشد و تا پایان جنگ پالایشگاه اصفهان سالم ماند و تولید خودش را ادامه داد. و البته تمامی این تگناها، سختیها و فشارها هر لحظه پدافند را آبدیده و کارآزموده تر و فعالتر و خلاقتر نمود.

پالایشگاه اصفهان، نهاوند و ...  یکی از هزار موردی است که پدافند هوایی به دفاع از آن پرداخت. خاطرات زیادی که الان فرصت بازگویی همه این خاطرات را نداریم ولی بخاطر اینکه بتواند آموزشی برای آیندگان باشد و بدانند چگونه انسان زمانیکه فکر کند و تلاش کند و فکرش در راه صحیح باشد میتواند موفق باشد و اگر سستی کند و خوب مسایل را بررسی نکند چگونه شکست می خورد، به پدافند هوائی در سه عملیات سطحی(زمینی) اشاره ای کوتاه می کنیم:

1- عملیات فتح المبین و بیت المقدس: چون این دو عملیات نزدیک بهم بودند دارای طرح پدافندی یکسانی بودند. در این عملیات ما آمدیم اصولی را که آمریکا خودش تدوین کرده بود برای جنگیدن با هاگ رعایت کردیم. البته لازم به ذکر است پیش از انقلاب آمریکایی ها اجازه نمی دادند که ما ایرانی هایی که  دوره سیستم هاگ را در آمریکا دیده بودیم، سیستم هاگ را جابجا کنیم حتماً برای جابجایی هاگ خود آمریکایی ها می آمدند، مستقر و عملیاتی می کردند و به ایران تحویل می دادند. اگر پرسنل ایرانی دخالتی می کردند می گفتند از گارانتی خارج است ما گارانتی آن را تضمین نمی کنیم به همین خاطر دخالتی در کار آنها نمی شد. تنها کاری که کردیم استتار کامل را رعایت کردیم و خاموش و خیلی ساکت این عملیات را انجام دادیم 3 تا سایت در منطقه مستقر شدند و عراق و حامیان عراق فکر نمی کردند که ما توان اینکه سایت هاگ جابجا کنیم  را داشته باشیم و به مناطق نبرد ببریم. به همین علت غافلگیر شدند و ناگهان با سیستم هاگ در عملیات روبرو شدند ما در این عملیات فوق العاده موفق بودیم خیلی عملیات غرورآفرینی بود 90 فروند هواپیمای عراق را زدیم! و حدود 150 فروند موشک شلیک کردیم. 150  شلیک برای سیستم هاگ کم نیست.

2-  در عملیات فتح المبین و بیت المقدّس دشمن ضربه سنگینی خورد و بعد از آن هجوم سنگین و خیلی سخت هوایی را به داخل ایران شروع کرد  همه ما، شهید ستّاری و شهید بابایی و کسانی که درگیر پدافند بودند کشیده شدیم  به داخل  ایران  و  بگونه ای که  اصلاً روی  جبهه ها  فکر   نمی کردیم یعنی فرصتی برای فکر کردن نداشتیم که برویم روی مناطق نبرد فکر کنیم. تمام تلاش و انرژی و تمام فکر و اندیشه ما صرف دفاع از منابع و نقاط حیاتی داخل کشور که هرکدامشان برای ما سرنوشت ساز بودند شده بود. در چنین وضعیتی عملیات بدر و خیبر ناگهانی به نیروی هوایی ابلاغ شد ما هم در عملیات بدر و خیبر همانند فتح المبین و بیت المقدّس دفاع کردیم، البته  با همان روش ابتکاری که در فتح المبین وارد عمل شدیم غافل از اینکه در این مدّت دشمن خودش را مجهز کرده بود به موشک های ضد رادار و تجهیزات خنثی سازی پدافند هوایی؛ کاملاً خودش را مجهز کرده بود و با توان خیلی بالا ظاهر شد و در همان روزهای اوّل کلّیه تجهیزات مستقر شده مناطق عملیاتی خیبر خنثی شد تجهیزات زیادی از دست دادیم و به نیروهای ما نیز خسارت زیادی وارد شد و کاری هم نتوانستیم انجام دهیم. از همه مهمتر ضربه سنگینی بود که به روحیه پدافند هوایی وارد شد و حالتی در پدافند هوائی بوجود آورد که همه فکر می کردند دیگر قادر نیستیم با دشمن روبرو شویم وخطرناک تر از همه از دست دادن اعتماد به نفس پدافند هوائی بعد از عملیات خیبر بود. این عملیات خیلی برای پدافند هوایی سنگین تمام شد و افسردگی شدید بدنبال داشت .مزّه واقعی و تلخ شکست را پدافند هوایی چشید. البته این تلخی ها را با فراگیری درسهایی از این تجربه باید به شیرینی تبدیل می کردیم.

3- عملیات بعدی عملیات والفجر 8 بود در این عملیات ما دشمن را شناخته بودیم و با تجهیزات و توانش در عملیات خیبر آشنا شده بودیم. زمان خوبی تا شروع عملیات داشتیم یک فراغت نسبی هم در داخل کشور به دست آورده بودیم ومیتوانستیم حساب شده با دشمن روبرو شویم. تمام متفکران و اندیشمندان پدافند هوایی جمع شدند تشکیل یک قرارگاهی دادند بنام قرارگاه رعد که مسئولیت و فرماندهی آن با شهید بابایی بود که 2 بخش جدا از هم داشت یک بخش هوایی و یک بخش پدافندی و شروع کردیم خودمان را آماده کردن. اولین کاری که کردیم به همه مسئولین و فرماندهان نظامی منطقه عملیاتی اعلام کردیم که ما قادر به پدافند از شما نیستیم و با توجه به تجهیزات پدافندی و نیروی هوایی دشمن برای ما امکان پذیر نیست که برابر روش های کلاسیک از شما دفاع کنیم  لذا روی پدافند غیرعامل تلاش کنید و آنها هم پذیرفتند البته به دنباله آن تصمیم گرفتیم به دشمن ضربه بزنیم و خودمان را برای آن آماده می­کردیم. برای رسیدن به این هدف چند کار را همزمان انجام دادیم یکی در ازای هر سایتی که داشتیم چهار سایت فریب درست کردیم که عین سایت اصلی بودند یعنی درست همان امواجی که از سایت پخش می شد را در سایتهای فریب ایجاد می کردیم و وسایل فریب از لحاظ شکل فیزیکی عین همان سایت اصلی بود حرارتی که در  سیستم ها ایجاد می شد همان حرارت بود که در سایت اصلی وجود داشت بگونه ای که دشمن با عکس برداری راداری، عکس برداری اپتیکی و عکس برداری حرارتی و شنود الکترونیکی نتواند سایتهای اصلی را از فرعی جدا کند. این تلاش اول ما بود. کار دوم این بود که تجهیزات را فوق العاده مختصر کردیم. آنچه در این چندسال روی هاگ تجربه داشتیم بکار بستیم دستگاه هائی که کارائی چندانی نداشتند را حذف کردیم مثلاً 6 پرتاب کننده موشک با خودمان نمی بردیم لذا دو تا سکو بیشتر نمی خواستیم از طرفی  آن قسمتی که مربوط به جستجو بود را از قسمت آتش سایت جدا کردیم و اطلاعات لازم را با تلفن رد و بدل کردیم و البته سایت های جستجو را جایی می گذاشتیم که وقتی دشمن حمله می کرد در دام ما اسیر می شد و با این وضعیت عملیات را شروع کردیم , قبل از عملیات تمرین زیاد کردیم تا زمان استقرار را فوق العاده کوتاه کنیم که موفق شدیم، قادر بودیم به محض تاریکی شب کار را شروع کنیم وقبل از روشنائی سایت را عملیاتی کنیم به عبارت دیگر سعی بر آن بود که از غروب آفتاب تا طلوع آفتاب جابجایی را تمام کرده باشیم یک چنین سرعتی را هم در جابجایی ها بدست آوردیم تا اینکه عملیات شروع شد و باز هم همچون عملیات فتح المبین و بیت المقدّس، دشمن با یک پدیده غیر قابل تصور روبرو شد دشمن حمله می کرد به سایت های جستجوی ما چون پخش اشعه را از آنجا دریافت کرده بود ولی از پشت سر مورد اصابت قرار میگرفت ومرتب موقعیت پایگاه جستجو و آتش را تغییر می دادیم. تعداد زیادی هواپیما حدود 70 فروند را به همین روش منهدم کردیم این 70 هواپیما با 90 هواپیمای بیت المقدّس و فتح المبین خیلی تفاوت داشت زیرا در این عملیات ما سوخوی 24 , میگ 29 و میراژ F1  را می زدیم! یعنی در این عملیات هواپیماهای مدرن روز دنیا را می زدیم، به لطف خدا روحیه از دست رفته پدافند هوائی نه تنها به حالت اول خود برگشت بلکه مضاعف شد و همه شادمان از آن که توانستند حماسه شیرین دیگری را برای پدافند هوائی بوجود آوردند.عملیات به پایان رسید. آنچه در این عملیات انجام شد با توجه به ریزه کاری های دقیقش می تواند الگوئی باشد از جنگیدن یک پدافند با امکانات کم و ضعیف از نظر تجهیزات ولی با رزمندگان و کارکنانی شجاع، عاقل، اندیشمند،  خلّاق و  متکی به ایمان و اراده در مقابل یک نیروی هوایی قدرتمند.

1391/8/25 864 0
قسمت ارائه دهنده: پایگاه اطلاع رسانی
برای عضویت درکانال سایت هیئت معارف جنگ شهید صیاد شیرازی اینجا کلیک کنید
تویضیحات در موتور جستجو
پدافند هوایی ایران در هشت سال دفاع مقدس،ارتش،
برچسب ها
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتمایی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015