• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

نبردهای هوایی ایران (24)


ب ـ خطر سقوط پایگاه هوایی دزفول و عملیات پشتیبانی‏از یگان‏های ‏مستقر در غرب‏کرخه (3)

هواپیمای سوم، در منطقه دشت‌عباس حین مأموریت گشت رزمی با موشک «سام6» در حوالی منطقه «عین‌خوش» سرنگون شد و ستوان‏یکم هادی جـورکی که به‌عنوان شماره دو در بال لیدرش، (سروان جعفر وارسته) پرواز می‏کرد به علت پرواز در ارتفـاع کم، فرصت استفاده از صندلی‌پران را نیافت و دردم شهید شد [1].

جنگ تحمیلی ، ارتش جمهوری اسلامی ایران، خاطرات دفاع مقدس، خاطرات فرماندهان ارتش جمهوری اسلامی ایران، نیروی هوایی ارتش

در چهارمین سانحه هواپیمای «اف5ئی» به خلبانی سروان عبدالمجید تقوی عازم منطقه رزم بود که پس از برخاستن از باند پایگاه هوایی دزفول اظهار می‏دارد که هردو موتور خود را ازدست‌داده است و تلاش او برای روشن کردن موتورها به‌جایی نمی‌رسد! درنتیجه هواپیما را با استفاده از صندلی پرّان ترک کرده و در نزدیکی اندیمشک به‌سلامت به زمین می‌رسد.

سرهنگ صمدعلی بالازاده از از قهرمانان بزرگ جنگ و یار دیرینه شهیدان اردستانی-بابایی وقایع این روز را چنین توصیف می‏کند:

«عراقی‏ها، چنانه (غرب شوش) را گرفته بودند و باید به اتفاق سروان «احمد کُتّاب» آنجا را بمباران می‏کردیم. در توجیه قبل از پرواز، اینجانب خطر پرواز در ارتفاع متوسط را به استاد خودم (سروان کتاب) یادآوری کردم که وی چنین استدلال کرد؛ پرواز در ارتفاع پایین به علت در تیررأس قرار گرفتن توپ‏های ضد هوایی دشمن از تهدیدات بیشتری برخوردار است. با مشورت دیگر اساتید (سرگرد ناصحی‏پور) مورد قبول وی قرار گرفت و ما در ارتفاع پست عازم مأموریت شدیم. ولی «کتاب» کمی مانده به هدف خودش را به ارتفاع ده هزارپایی رساند. ناگزیر دنبالش رفتم. وی شیرجه زد. کمی پایین رفته بود که شاهد شلیک یک تیر موشک «سام6»، به سوی جنگنده او بودم! گفتم: «شماره یک، از سمت راست دارد می‏آید!». کُتّاب به طرف موشک چرخید. موشک در سمت راست او قرار گرفت و درهمان لحظه، موشک به کمر هواپیما اصابت کرد. هواپیما دو تکه شد. در حین سقوط هواپیما به زمین دیدم چتری باز و بسته شد. خیلی دیر هواپیما را ترک کرد. به همین خاطر فرصت شناور ماندن در هوا را پیدا نکرد و چتر به همان سرعتی که باز شد، با اصابت به زمین بسته شد و.... تصمیم گرفتم به دقت هدف را بمباران و انتقام او را بگیرم. لذا شیرجه زدم. 38 تیر راکت به طرف سامانه موشکی شلیک کردم. اوج گرفتم تا هدف را دوباره بمباران کنم. وقتی به سمت بالا چرخیدم، انگار یکی گفت برگرد و پشت سرت را نگاه کن! تا نگاه کردم، دیدم موشک دیگری از روی زمین بلند شد. با انجام مانوری سریع و بهنگام با لطف خداوند موفق شدم از صحنه بگریزم، ... در بین راه مجدداً سنگرهای دشمن را به مسلسل بستم. با نزدیک شدن به پایگاه اعلام حالت اضطراری کردم و گفتم: «شماره یک را زدند، هواپیمای منم آسیب دیده است!» پس از فرود، هواپیما را بازرسی کردم و دیدم سکان عمودی سالم است و با موشک برخورد نکرده است».

وی در ادامه خاطرات خود می‏گوید: «نیم ساعت بعد از این سانحه، داوطلبانه به جای یکی از خلبانان با «شهید اردستانی» برای مأموریت دیگری برنامه شدم. پس از قرار گرفتن بر روی باند پروازی، برج گفت: مأموریت لغو است و به آشیانه بازگشتم، وقتی وارد پست فرماندهی شدیم، گفتند: «فعلاً وضعیت پدافند دشمن و خودی مشخص نیست؛ برای همین مأموریت لغو شده است»[2].

باتوجه ‌‌به سوانح غیرمنتظره فوق بود که طبق اسناد موجود، به درخواست فرماندهی پایگاه چهارم و تصویب ستاد نهاجا سرانجام به منظور بررسی صحنه نبرد، عملیات پشتیبانی از غرب کرخه به تعلیق درآمد. اما بلافاصله با بررسی موضوع و تجزیه تحلیل تهدیدها و ایجاد تغییر در راهوردها ، پروازهای رزمی از سر گرفته می‏شود.[3] لذا از آن روز به بعد، پایگاه دزفول مجبور شد بر خلاف مقررات پروازی کلیه فعالیت‏های عملیاتی خود اعم از برخاستن و نشستن را از ضلع شرقی خود یعنی در جهت شهر دزفول و از باند مخالف انجام دهد تا از گزند سامانه موشک‏های «سام6» دشمن مصون بماند. در واقع در این دوران، یک ضلع یا بازوی عملیاتی پایگاه فلج شده بود تا این‏که در عملیات فتح‏المبین (فروردین 1361) با آزادسازی منطقه، عملیات پروازی به حالت عادی بازگشت. بنابراین روزهای بعد نیز به‌رغم تهدیدهای موشکی و پدافند هوایی دشمن، آتش پشتیبانی هوایی پایگاه دزفول علاوه بر غرب کرخه در جبهه میانی و منطقه بستان نیز متمرکز شد. اما در نبردهای هوایی روز 23 مهر که با رسیدن لشکر21 حمزه به دزفول، عجولانه دومین تلاش عملیات زمینی نزاجا برای عقب زدن دشمن از غرب کرخه صورت گرفت، خلبانان پایگاه دزفول با 9 دسته پروازی «اف5» به همراه خلبانان پایگاه سوم با چندین فروند «اف4» به مواضع دشمن در غرب کرخه، چنانه و غرب شوش تاخنتد، اگرچه عملیات زمینی به دلایل مختلف به‌رغم تلاش‏ها و تحمل تلفات شدید به اهداف خود دست نیافت و در حین اجرای این مأموریت‏ها، تعداد دیگری از جنگنده‏های پایگاه ساقط و خلبانان آن مجروح، شهید و یا اسیر شدند.

به عنوان نمونه در ساعت 10:00 روز 22/7/1359 یک دسته پروازی هواپیمای «اف5ئی» به لیدری سرگرد نصرت‏اله دهخوارقانی که از خلبانان قدیمی و عضو تیم آکروجت بود، برای بمباران هدفی در حوالی «دشت‏عباس» از پایگاه دزفول پرواز می‏کنند که حین انجام مأموریت هواپیمای لیدر دسته، مورد اصابت پدافند دشمن واقع و سرگرد نصرت‏اله دهخوارقانی به اسارت نیروهای دشمن در می‏آید[4]. این درحالی بود که در ساعت 11:00 همان روز، شش فروند موشک زمین به زمین از نوع «فراگ» به پایگاه چهارم وحدتی شلیک می‏شود که به ناچار فقط پرواز‏های گشت رزمی (کپ) این پایگاه موقتاً قطع و مأموریت پوشش هوایی از نیروهای خودی به پایگاه ششم شکاری بوشهر محول می‏گردد[5]. بنابراین، با فروکش کردن آتش بمباران‏های هوایی در روزهای اول آبان، دشمن باز به حملات خود افزود و پایگاه وحدتی هم به دفاع ادامه داد. اوج این نبرد در روز 9 آبان 1359 و در حوالی پل نادری صورت گرفت. در این روز، دشمن باردیگر تلاش کرد تا با انهدام نیروهای خودی در غرب کرخه، ازجمله لشکر21 حمزه، از پل نادری عبور و دزفول را تسخیر کند که بر اثر جانفشانی رزمندگان لشکر21 و پشتیبانی آتش هواپیماهای نهاجا («اف5» و «اف4») و بالگردهای کبرا هوانیروز از پایگاه وحدتی، هجوم دشمن با وارد شدن تلفات سنگین به ادوات و نیروهای آنها ناکام ماند و پیشروی قوای عراقی در پشت کرخه و پل نادری متوقف شد[6]. درپی این نبردها، بار دیگر در 11 آبان 1359، به منظور روشن شدن وضعیت منطقه، دستور شناسایی و عکسبرداری از منطقه به گردان11 شناسایی مهرآباد صادر شد. پرواز هواپیمای «آر.اف4» در ارتفاع بالا صورت گرفت و عملیات عکس‌برداری مشخص کرد که دشمن در مواضع پدافندی قرارگرفته و احتمال پیشروی آنها بسیار کم است. البته در روزهای بعد و در دهه سوم آبان، دشمن مبادرت به محاصره سوسنگرد به منظور رسیدن به اهواز را کرد و نهاجا مأموریت‏های پشتیبانی نزدیک هوایی و قطع خطوط مواصلاتی خود را در این منطقه متمرکز ساخت که حین انجام عملیات دو فروند هواپیمای «اف5» و دو فروند هواپیمای «اف4» نهاجا ساقط و شش تن دیگر از خلبانان نهاجا شهید شدند که در میان آنها می‏توان از دوتن دیگر از معلم خلبانان قدیمی نهاجا یعنی سرگرد سید شهاب‏الدین سلطانی‏طباطبایی در مورخ 24/8/59 و سرگرد یونس خوش‏بین در مورخ 27/8/59 یادکرد.

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران

 


[1] - شایان‌ذکر است که در سال‏های اخیر به ابتکار دکتر محمدباقر قالیباف شهردار وقت تهران و معاونت فرهنگی وی، تعدادی از پل‏ها و خیابان‏های کلان‌شهر تهران به نام خلبانان شهید نهاجا نام‌گذاری شده است که در این میان خیابانی واقع در ضلع شمالی میدان شهرداری منطقه-2 تهران واقع در سعادت‏آباد، به نام «سرلشکر خلبان هادی جورکی» از خلبانان خوب خرمشهری نهاجا مزین گشته است.

[2] - ساسان ناطق (1393) «آسمان مال من بود: خاطرات امیر بالازاده» تهران: انتشارات سپهر، صص 116 تا 114.

[3] - در این روز یکی از افسران متخصص سامانه موشکی «سام6» به یکان‏های خودی همراه با یکی از سامانه‏های موشکی مربوطه به تیپ2 زرهی نزاجا پناهنده شد و اطلاع داد که در این مقطع دشمن سامانه موشکی متحرک زمین به هوای یادشده را به جلو هدایت و در نزدیکی پشت رودخانه کرخه مستقر نموده است و با کمک رادار همین سامانه موشکی پروازهای پایگاه را بلافاصله پس از برخاستن رصد کرده و به محض قرار گرفتن در برد موشکی آنها را هدفگیری می‏نماید! که دو فروند هواپیمای اف5 به خلبانی سروان آزاده احمد کتاب و سروان شهید چنگیز سپهر را در صبح  روز 13/7/59 به روش مورد هدف قرار داده شده‏اند؛ از این روی، ناگزیر عمل بلندشدن کلیه پروازهای پایگاه دزفول تا عملیات فتح‏المبین و خارج شدن پایگاه از تیررأس پدافند هوایی دشمن، فقط از باند پروازی 13 (رو به شرق)  صورت می‏پذیرفت.

[4] - سرگرد دهخوارقانی در مورخ 22/7/59 به اسارت دشمن درآمد و ده سال رنج اسارت را چشید. او قبل از انقلاب در حین پرواز آموزشی در شمال کشور به اتفاق شهید محمد تبریزی هواپیمایش مورد هدف سامانه‏ پدافند هوایی شوروی سابق قرار گرفت و مدتی نیز در اسارت روس‏ها سپری کرد.

[5] - پورداراب، سعید و دیگران (1390) «تقویم تاریخ دفاع مقدس»، تهران انتشارات انقلاب اسلامی، ، ج2، ص 487.

[6] - حسینی، سیدیعقوب و دیگران (1373) « ارتش ج.ا.ایران در هشت سال دفاع مقدس»، جلد1، نبردهای غرب دزفول، ساعس ارتش، ص146.

1399/4/8 10:2:38 81 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
ب ـ خطر سقوط پایگاه هوایی دزفول و عملیات پشتیبانی‏از یگان‏های ‏مستقر در غرب‏کرخه (3) هواپیمای سوم، در منطقه دشت‌عباس حین مأموریت گشت رزمی با موشک «سام6» در حوالی منطقه «عین‌خوش» سرنگون شد و ستوان‏یکم هادی جـورکی که به‌عنوان شماره دو در بال لیدرش، (سروان جعفر وارسته) پرواز می‏کرد به علت پرواز در ارتفـاع کم، فرصت استفاده از صندلی‌پران را نیافت و دردم شهید شد [1].
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015