• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

مواضع آمریکا در جنگ تحمیلی-57


رفتار اطلاعاتي   نظامي ايالات متحده آمريكا

ايالات متحده از اين جنگ دو هدف را پيگيري مي‌كرد از جهتي با اعلام آشكار بي‌طرفي در برابر طرفين درگير، در حفظ نزديكي خود با اين دو كشور تلاش نمايد و از سوي ديگر توان اقتصادي و كارآيي ايدئولوژيكي دو طرف را در جنگي فرسايشي تحليل مي‌برد و در قالب مبارزه با تهديدهاي ايران مي‌كوشيد تا تمامي كشورهاي عربي و اسلامي را در مقابل تهاجم شوروي به افغانستان و جنوب اين كشور متحد كند.

دفاع مقدس، جنگ تحمیلی، معارف جنگ، شهید صیاد شیرازی، شهدای جنگ تحمیلی، امام خامنه ای

به اين ترتيب عراق هم كه در تلاش بود تا در غياب ايران، ژاندارم سابق منطقه، به عنوان يك قدرت نظامي – اقتصادي در منطقه درآيد و بر اوضاع منطقة خليج ‌فارس مسلط شود، با بروز اين جنگ خسارات و صدمه‌هاي جدي را متحمل مي‌شد و توان رويارويي بعدي با رژيم صهيونيستي را از دست مي‌داد. علاوه بر اين در حالي كه خطرهاي ناشي از دو دولت قوي منطقة خليج فارس براي رویاروئی با منافع ايالات متحده كاهش مي‌يافت، كشورهاي اسلامي در مقابل تثبيت حضور نظامي شوروي در افغانستان و پيشروي‌هاي بعدي و احتمالي وي به سمت جنوب، به همبستگي اسلامي نيز دست مي‌يافتند.

واينبرگر وزير دفاع وقت آمريكا در اين باره معتقد بود: «هر چند ايران، پيروزي‌هايي در جنگ به دست آورده، اما عراق نيز پيروز بوده است... آمريكا در اين جنگ هر زماني كه صلاح بداند از دوستان عرب خود پشتيباني خواهد كرد. پيروزي ايران در جنگ با عراق، به نفع آمريكا نخواهد بود. عربستان و عمان دو متحد وفادار آمريكا در خاورميانه، نگراني‌هاي موجهي دربارة تعرض ايران دارند و از نتايج آشكار پيروزي ايران در جنگ با عراق نگران هستند. ما خواهان آن هستيم كه اين جنگ به ‌طريقي پايان يابد كه ثبات منطقه را بر هم نزند، چون پيروزي ايران به ‌طور حتم در جهت منافع ملي ما نخواهد بود.»(ولايتي،1369: 113) اما، پيشروي‌هاي ايران بعد از فتح خرمشهر، باعث شد كه ايالات متحده صرفاً شرايطي را در جنگ مورد پذيرش قرار دهد كه هيچ يك از طرفين به پيروزي نايل نگردند، در نتيجه آمريكا تلاش خود را براي حمايت از عراق متمركز و تنظيم كرد.

اين سياست، در تمامي سال‌هاي جنگ در پيش‌گرفته شد و تلاش بسياري براي تغيير موازنة قدرت به نفع عراق و افزايش فاحش كمك‌هاي ايالات متحده در ارتباط با موضوعات مختلف و به ‌ويژه اطلاعاتي – نظامي به آن كشور صورت گرفت. عمده‌ اين سياست و كمك‌ها عبارت بودند از:

1) وفيق السامري، رئيس بخش ايران در سازمان اطلاعات نظامي عراق در مصاحبه با روزنامه الحيات چاپ لندن گفته بود كه وي پس از آغاز جنگ در شهريور سال 1359 با مأموران CIA و مأموران آژانس اطلاعات دفاعي آمريكا در بغداد تماس گرفته بود. ارزشمندترين اطلاعاتي كه آمريكا در اختيار عراق قرار داد، براساس عكس‌هاي ماهواره‌اي از مواضع ايران در طول جبهه 1200 كيلومتري اين كشور تهيه شده بود. مأموران آمريكا تحولات جنگ و راه‌هاي گريز در طرح‌هاي نظامي را با همتاي عراقي خود مورد بحث و بررسي قرار مي‌دادند. مأموران آمريكايي اطلاعاتي در مورد محل‌هاي استقرار نيروهاي ايران، جنگ افزارها، تحركات و مقاصد آنها در اختيار عراقي‌ها قرار مي‌دادند.(روزنامه جمهوري اسلامي، 17/6/76: 16)

2) در فوريه 1982 – بهمن 60، ويليام كيسي محرمانه‏ترین سفر مقامات ایالات متحده در زمان ریاست جمهورى ریگان را انجام داده تا با مقامات عراقي ديدار نمايد. دقایقى بعد از ورود به خاك اردن، «کیسى» با ملک حسین و بعد با «برزان ابراهيم حسن‌التكريتي» برادر ناتني صدام و رئيس دفتر مركز اطلاعات عراق، ملاقات نمود.

ایالات متحده نگران جنگى بود که عراق از سال 1980 علیه ایران آغاز کرده بود. «کیسى» نقشه‏هایى از آرایش تانک‏هاى ایرانى در جنوب را ارائه داد و بیان کرد که کارشناسان CIA عقیده دارند نیروهاى ایران قادرند جلوى هرگونه حرکت عراق را سد کنند. «سخنان کیسى واقع‏بینانه بود؛ ایالات متحده نگران آن است که عراق در آستانه یک شکست نظامى عمده قرار گرفته باشد. زیرا خطوط دفاعى آن به‌ طور خطرناکى بیش از حد لازم گسترده شده و از این رو واحدهاى پیاده نظام ایران مى‏توانستند از میان خطوط آن عبور کرده تا خود بصره پیش بتازند. هرج و مرج ناشى از این شکست براى رژیم بغداد فاجعه‏بار خواهد بود.» در اين ديدار دو ساعته كه اولين تماس حضوري بين مقامات عالي‌رتبه اطلاعاتي دو كشور پس از 13 سال قطع رابطه، از زمان جنگ ژوئن 1967 اعراب و رژيم صهيونيستي بود، با ارائه نقشه‌هايي از آرايش نظامي نيروهاي ايراني و عراقي در جبهه‌ جنوب، به ضعف استقرار نيروهاي عراقي اشاره كرد.

او گفت: «جامعه اطلاعاتي آمريكا به اين نتيجه رسيده‌اند كه ايران در آستانه كسب يك پيروزي بزرگ قرار دارد و افزود، يگان‌هاي پياده ايراني با استفاده از ضعف گسترش نيروهاي عراقي، مي‌توانند از ميان خطوط مقدم آنها عبور و تا خود بصره پيشروي نمايند.» جلب اعتماد صدام کار مشکلى بود. ملک فهد و ملک حسین به او اطمینان داده بودند که ایالات متحده، اطلاعات مهمى در اختیار دارد که لازم است او از آنها آگاه شود. شايان ذكر است كه سفر و تماس كيسي محرمانه و خطرناك بود، چرا كه ميان عراق و آمريكا روابط ديپلماتيك وجود نداشت ولي دستاورد اين ملاقات براي هر دو كشور قابل توجه بود. در اين ملاقات، دو طرف توافق نمودند، اطلاعاتي كه در باره ايران به دست مي‌آورند در اختيار يكديگر قرار دهند. ضمناً CIA تعهد نمود كه گروهي از كارشناسان خود را جهت كمك به نيروهاي عراقي به آن كشور اعزام نمايد. (پري، 1373: 697)

3) بعد از مذاکرات کیسى و برزان تکریتی، میان ایالات متحده و عراق قرارداد جدیدى متولد شد که به موجب آن دو طرف باید یکدیگر را از اطلاعاتى که درباره ایران به ‏دست مى‏آوردند، شریک کنند. ضمناً CIA متعهد شده بود که گروهى از کارشناسان خود را به بغداد بفرستد تا به مساعى عراق در جنگ با ایران کمک کنند. چند ماه بعد، تعدادى از مقامات آمریکایى، از جمله یک افسر بلند پایه CIA سفر دومى را به خاورمیانه انجام دادند، ولى این بار نه به عمان بلکه به «بغداد»! در اين سفر علاوه بر برزان آنها با صدام نيز ملاقات نمودند و طرح‌هاي جديد از آرايش نظامي نيروهاي عراقي و ايراني را كه توسط گروهي از كارشناسان نظامي جامعه اطلاعاتي آمريكا، تهيه شده بود، ارائه دادند. (همان:70) «ماكس پري»[1] در كتاب خود پيرامون اين ملاقات چنين عنوان مي‌دارد: «چند ساعت پس از ملاقات با صدام، آمریکایی‌ها به فرودگاه بغداد رفتند تا به امان بازگردند. افسران CIA که جریان این فعالیت‌ها را ردگیری و ضبط می‌کردند از خوشحالی سر از پای نمی‌شناختند. تماس و ارتباط اطلاعاتی جدید میان CIA و عراق برقرار شده بود.»(پري،1373: 700)

در ابتداي جنگ عراق عليه ايران، آمريكايي‌ها، هيچ نوع نگراني نداشتند. چون ارتش عراق در مراحل نخستين جنگ خوب عمل كرده بود و در يك سري عمليات نظامي در سراسر سال 1981 در جبهه‌هاي جنگ موفق بود. از اوايل فوريه سال 1982 شرايط به تدريج تغيير كرد و موضع نظامي عراق رو به وخامت گذاشت. در اين حال بود كه مسئولين ستاد عمليات امنيت ملي آمريكا، نگران اين امر شدند كه جنگ ايران و عراق به شكست حكومت بغداد منجر شود و يك حكومت شيعي و اسلام‌گراي ديگر در منطقه خليج ‌فارس به وجود آيد. اطلاعات به دست آمده از جبهه‌هاي جنگ توسط  CIA، نگران كننده بود. به همين سبب كيسي به ‌سرعت وارد عمل شد و پيشنهاد كرد كه آمريكا، با بغداد ارتباط اطلاعاتي برقرار كند. براي آغاز كار يك هيأت عالي رتبه آمريكايي به عراق رفت و با صدام ملاقات نمود. پيشنهاد كيسي مورد موافقت سريع رونالد ريگان قرار گرفت. به اين ترتيب تماس كيسي و برزان تكريتي در راستاي تحقق اين اهداف بود.[2] حمله فتح‌المبين كه در اوايل فروردين 1361 (مارس1982) انجام شد، براي ارتش صدام شكست عمده‌اي به بار آورد. هزاران نفر از كاركنان نظامي عراقي كشته، زخمي و يا اسير شدند.

4) اگر چه آمريكا هم‌چنان اطلاعات نيروهاي ايراني را در اختيار عراقي‌ها قرار مي‌داد، ولي به دلايل گوناگون از جمله رهبري شخص صدام بر عمليات جنگي و دور زدن و عقيم گذاردن تصميمات فرماندهان نظامي و صدور فرمان‌هاي مكرر و شتاب ‌زده اجراي حملات عجولانه و طرح ‌ريزي نشده، سبب شده بود كه ارتش عراق كماكان ضعيف و آسيب ‌پذير باقي بماند و نتيجه امر به آزاد سازي خرمشهر به ‌دست نيروهاي ايراني در عمليات بيت‌المقدس(خرداد1361) انجاميد. از سوي ديگر كردهاي شمال عراق، از شرايط پيش‌آمده به نفع خود بهره‌ برداري كردند و به‌ منظور دست يابي به اهداف ديرينه و سنتي خود كه تجزيه شمال عراق و يا حداقل خودمختاري قوم كرد بود، به عمليات‌هايي عليه واحدهاي صدام دست زدند.

5) در اواخر بهار 1982، «کیسى» و دستیاران عالى ‏رتبه او تصمیم گرفتند روابط سياسي خود را با صدام توسعه دهند. به این امید که از این طریق بتوانند دولت او را وادار کنند گام‌های مؤثری برای بهبود وضع نظامی خویش که به نظر مأیوس کننده شده بود، بردارد. این ابتکار را یک سلسله ارزیابی‌های جدید از آسیب پذیری‌های فراوان ارتش عراق که در ماه ژوئن تسلیم کیسی شد، شدت بخشید.(پري،1373: 708) وضع عراق از همیشه وخیم‏تر به نظر مى‏رسید. واحدهایى از سربازان ایرانى شکاف‏هایى عمیق در داخل خطوط دفاعى این کشور ایجاد کرده و آنچه وخامت اوضاع را تشدید مى‏کرد، قیام‏هاى شیعیان در شهرهاى کربلا، بصره، حله و نصیریه بود. «کارشناسان CIA یکبار دیگر به این نتیجه رسیده بودند، سقوط حکومت بغداد یا از راه تحمل یک شکست نظامى از رزمندگان ایرانی و یا به‌وسیله طغیان گروه‏هاى شیعى مذهب داخل در عراق امرى اجتناب‏ناپذیر شده است.»

لذا، آمریکایى‏ها روابط اطلاعاتى با عراق را از راه‏هاى مختلفى توسعه دادند، از جمله آنکه تمام اطلاعات به دست آمده از آرایش نظامى ایرانى‏ها و مواضع آنها را که از طریق هواپیماهاى اکتشافى پیشرفته «آواکس» (که در اکتبر 1980 به عربستان سعودى فروخته بودند) به دست مى‏آمد، در اختیار رژیم صدام قرار دادند. كينگ و كارش نيز در اين خصوص عنوان داشته‌اند: «آمريكا، اطلاعات سري (از طريق هواپيماي آواكس و ديگر منابع) در خصوص روند فعاليت‌ها در خليج فارس را در اختيار آنها(عراق) قرار دهد.»(كينگ و كارش، 184:1387)  CIA، همچنین دسته‏هایى از افسران اطلاعاتى خود را به بغداد فرستاد تا به صدام براى طرح برنامه‏هاى دفاعى جدید خود کمک کنند و همچنین یک ایستگاه سرى CIA در نزدیکى کاخ ریاست جمهورى در بغداد تأسیس شد كه به «ايستگاه بغداد» معروف گرديد.(تهامي،1380: 226)

6) تحویل اطلاعات نظامی و سری ایران و همچنين، اطلاعات مربوط به نقل و انتقال نیروهای ایران و موقعیت کشتی‌ها در خلیج فارس که ایالات متحده از آغاز جنگ به ویژه از سال 1361 (1982) از طریق ماهواره‌ها و آواکس‌های مستقر در عربستان و بعد از آن در عراق و هم چنین ستون پنجم در ایران به دست می‌آورد، برای مقابله با ایران در اختیار عراق قرار می‌داد. این کمک‌های اطلاعاتي تا پایان جنگ هم ادامه یافت.(تيمرمن،1373 :267. همچنين رجوع شود به: علي‌اكبر خاني«مواضع و عملكرد نظام بين‌الملل در قبال جنگ عراق عليه ايران» و روزنامه‌هاي نيويورك تايمز 19 مارس 1985 و تايمز لندن 16 دسامبر 1986)  

7) بعد از ايجاد ايستگاه سري CIA در نزديكي كاخ رياست جمهوري عراق، صدام به توصيه آمريكايي‌ها، اختيار رهبري جنگ را به فرماندهان نظامي حرفه‌اي خويش سپرد و همچنين تلاش نمود، روابطش را با اكراد شمال عراق بهبود بخشد. افسران CIA توصيه‌هايي مبني بر اينكه چگونه ارتش عراق مي‌تواند، با عمليات نيروهاي ايراني مقابله نمايد را ارائه دادند. اطلاعات آنها در خصوص عراق، صدام را تكان داد. زيرا اين اطلاعات مشروح و بسيار دقيق بود و به نظر مي‌رسيد آمريكا، درباره جزئيات ميدان‌هاي جنگ و همچنين اوضاع شيعيان در جنوب عراق، پيش از خود صدام، اطلاعات دارد. متعاقب آن، صدام دست به يك تصفيه عمومي در حكومت خود زد و تعدادي از وزراي كابينه و فرماندهان نظامي را بركنار كرد و همچنين دست به يك عقب ‌نشيني راهبردي از پاره‌اي نقاط ايران زد، تا خطوط دفاعي بصره را منسجم و قابل دفاع نمايد. از آن پس عراق به یک جنگ دفاعى در داخل خاک خود دست زده و توانست حملات زمینى متمرکز ایرانى‏ها را که پیروزى آنها، بغداد را در خطر فاجعه قرار مى‏داد، عقب بزند.(پري،1373: 709)

 

منبع: مواضع آمریکا در جنگ تحمیلی، عسگری، شاداب، 1393، ایران سبز، تهران

 


1- Mark Perry.

2- در همین حال چند تن از کارشناسان شوراى امنیت ملى آمریکا نگران این بودند که آمریکا به تولد جانور درنده‏اى در خاورمیانه کمک مى‏کند که بالاخره روزى رو در روى ارباب امروزى خود خواهد ایستاد؛ یکى از این تحلیل‏گران «هوارد تیچر» بود. تیچر به‌عنوان یک عنصر ضد صدامِ افراطى و یک طرفدارِ متعصب نزدیکى هر چه بیشتر روابط آمریکا با رژيم صهيونيستي شهرت داشت. او در سال 1979 طى یک گزارش 50 صفحه‏اى پیش‏بینى کرده بود که عراق ظرف 9 ماه آینده با ایران وارد جنگ خواهد شد. او اظهار داشت: «هر اقدامى که آنها(عراقى‏ها) انجام مى‏دهند فقط به خاطر آن است که موقعیت خود را به‏عنوان یک قدرت عمده عربى در خاورمیانه تثبیت کنند»، او همچنین متذکر شد که صعود صدام سرانجام به رویارویى او با آمریکا منجر خواهد شد. در اوایل 1982 که موضع نظامى عراق در مقابل ایران رو به وخامت گذارد، نظریات «تیچر» و دیگر هم‏فکرانش کنار گذاشته شد و ستاد امنیت ملى، ایران را تهدید اصلى علیه منافع آمریکا در منطقه تشخیص داد.

1399/4/4 13:36:19 43 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
رفتار اطلاعاتي –  نظامي ايالات متحده آمريكا ايالات متحده از اين جنگ دو هدف را پيگيري مي‌كرد از جهتي با اعلام آشكار بي‌طرفي در برابر طرفين درگير، در حفظ نزديكي خود با اين دو كشور تلاش نمايد و از سوي ديگر توان اقتصادي و كارآيي ايدئولوژيكي دو طرف را در جنگي فرسايشي تحليل مي‌برد و در قالب مبارزه با تهديدهاي ايران مي‌كوشيد تا تمامي كشورهاي عربي و اسلامي را در مقابل تهاجم شوروي به افغانستان و جنوب اين كشور متحد كند.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015