• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

نبردهای هوایی ایران (2)


تاریخچه و تجهیزات نیروی هوایی ایران و عراق و آغاز جنگ

نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، سازمانی فوق تخصصی در پیکره نیروهای مسلّح ایران است که ایمان و علم، تخصص و تعهد، قدرت ابتکار و نوآوری، رشادت و جان‏فشانی به همراه تجهیزات متنوع و پیچیده، شالوده اساسی آن را شکل داده است. این نیرو در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی یکی از توان‏ مند‏ترین نیروها در سطح منطقه بوده است.

جنگ تحمیلی ، ارتش جمهوری اسلامی ایران، خاطرات دفاع مقدس، خاطرات فرماندهان ارتش جمهوری اسلامی ایران، نیروی هوایی ارتش

بی ‏تردید این نیرو توانست با برخورداری از ظرفیت‏ها و قابلیت‏های نهفته و همت کارکنان متعهد و انقلابی خود، نقشی بی‏بدیل در پیوستن به انقلاب اسلامی، مبارزه با ضدانقلاب و تثبیت آن و بیش از همه توقف و تثبیت پیشروی‏ متجاوز به هنگام تهاجم نیروهای بعثی به خاک ایران اسلامی انجام دهد و در نهایت به همراه دیگر عناصر نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران موجبات ناکامی صدام را در دوران دفاع مقدس فراهم سازد که آگاهی از تاریخ کوتاه، پر فراز و نشیب و چگونگی تکوین و تحولات آن به ویژه پس از کودتای 28 مرداد 1332، می‌تواند در ترسیم عقلایی عملکرد این نیرو در دوران انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، بسیار مؤثر و قابل درک باشد. از این روی، در این بخش اشاره کوتاهی به تاریخچه نیروی هوایی می‏شود.

1ـ تاریخچه نیروی هوایی

از افسانه‏های پرواز همچون پرواز کیکاووس، جمشید و... که بگذریم، تنها در اواخر قرن نوزدهم میلادی (1270شمسی) است که یک هوانورد فرانسوی با بالون خود در آسمان کشور به پرواز در می‏آید و دنیای جدیدی را در برابر ایرانیان می‏گشاید و متعاقباً در آستانه جنگ جهانی اول (اواخر 1292 شمسی) مردم تهران شاهد پرواز یک فروند هواپیمای بلریو به خلبانی فردی روسی بر فراز شهر تهران بوده‏‏اند. اما در بعد نظامی، هواپیما در خلال جنگ جهانی اول، برای نخستین‏بار نظر تعدادی از طراحان جنگ را برای استفاده در عملیات رزمی به خود جلب کرد و در این زمینه اندیشمندانی چون سرلشکر جولیو دوهه(1936-1869) از ایتالیا، بیلی میشل (1936-1879) از آمریکا و سپهبد سِرهیو ترنچاد (1956-1873) از انگلیس در خصوص قدرت هوایی نظریه‏پردازی کردند و از همان ابتدای کار، راهبرد و راهورد (تاکتیک) نظامی را تحت‏الشعاع خویش قرار دادند. با این وجود، دوهه به دلیل افکار نو خویش در سال 1916 میلادی به یک‏سال زندان محکوم و میشل نیز ابتدا به فیلیپین و در آخر از کار برکنار شد. اما تحولات بعدی حاکی از راستی اندیشه قدرت هوایی در جنگ‏های آینده بود و کشورهای صاحب قدرت جهان در این پدیده وارد شده و به سرمایه‏گذاری کلان پرداختند، به گونه‏ای که با تشکیل نیروی هوایی، در جنگ‏های بعدی برای کسب برتری صحنه نبرد به طور وسیع از هواپیما استفاده کردند. در کشور ما نیز از ابتدا با ورود هواپیمای نظامی، برای تأمین امنیت داخلی و سرکوب اشرار استفاده شد که با توجه به نقش انکارناپذیرش، این پدیده مورد توجه بسیاری از مسئولین ارتش ایران که دوران گذار خود از فرایند سنتی به نوین را طی می‏کرد، قرارگرفت به گونه‏ای که کلنل محمد تقی‏خان پسیان افسر آزاده و صاحب نام ژاندارمری اولین ایرانی بود که در سال 1296 شمسی (هفت سال قبل نخجوان اولین خلبان ایرانی) شروع به آموزش خلبانی در کشور آلمان کرد، اگرچه پس از انجام 33 پرانه یا سورتی پرواز به علت بیماری از ادامه دوره باز ماند[1].

الف ـ دوران پهلوی اول

در تحولات بعدی باتوجه به آشکار شدن اهمیت کاربرد نظامی هواپیما در رزم، همزمان با تشکیل ارتش واحد، فرمان تأسیس «سازمان هواپیمایی نظامی ایران» به تاریخ 11 خرداد 1303، زمانی که رضاخان وزارت جنگ و فرماندهی کل قوا را بر عهده داشت، صادر شد و در سال 1304 پس از سلطنت رسمی وی، این سازمان به «هواپیمایی کل قشون» تغییر نام داده شد. در آن زمان، هواپیماهای ارتش ایران با خلبانان و کارکنان فنی استخدامی خارجی، مأموریت‏های محوله را انجام می‌دادند و افسران ایرانی هنوز در فرانسه و روسیه به تحصیل خلبانی مشغول بودند. پس از بازگشت آنان (اواخر سال 1304)، فعّالیت سازمان صنف هواپیمایی ارتش با تصدی افسران ایرانی به رهبری سرهنگ نخجوان، از بهار 1305 آغاز شد.

به هرترتیب، در چارچوب تکوین «ارتش نوین» تعداد فراوانی هواپیماهای نظامی از کشورهای آلمان، فرانسه، روسیه و انگلستان خریداری شد. قابل ذکر است که در اوایل تشکیل صنف هواپیمایی نظامی در ایران به دلیل ضعف بنیه مالی دولت در همان بدو سازماندهی، با انتشار اوراق اعانه ملی با بهای هر برگ 250 دینار  برای خرید هواپیماهای مورد نیاز ارتش نوبنیاد ایران، اقداماتی صورت می‏گیرد و پس از اتخاذ تصمیم، این طرح مراحل خود را طی می‌کند و جراید داخلی مبادرت به تبلیغات گسترده‌ای مبنی بر مشارکت مردم میهن‏پرست ایران در کمک مالی برای تأمین بودجه کافی به منظور تجهیز ارتش با هواپیماهای بیشتر، می‌نمایند و اقداماتی جهت گسترش این نیروی تازه بنیان انجام می‏شود که به اهم آنها اشاره می‏شود.

تأسیس مدارس فنی، خلبانی (1310) و کارخانه‏های هواپیماسازی (1314)

«در بدو تأسیس آموزشگاه فنی، بنا بود تا 20 نفر هنرآموزگار از کشور هلند برای تعلیم در مدرسه فنی استخدام شوند که بنا به دلایلی به تعویق افتاد و جهت عدم وابستگی به کشورهای استعمارگر با تدبیر مسئولین ایرانی دلسوز در وزارت جنگ، قرار شد که نخست یک متخصص هواپیمایی به عنوان مستشار هوایی از یکی از کشورهای بی‏طرف که «علایق سیاسی و اقتصادی با ایران نداشته باشد، استخدام شود و به‏کارگیری دیگر مکانسین‏های خارجی با نظر او باشد. در این خصوص وزارت جنگ نامه‏ای به وزارت امور خارجه به این مضمون ارسال داشت تا برای تهیه متخصص منظور و شرایط کنترات آن را اطلاع دهند تا پیشنهادات آنها مطالعه و هرکدام مفیدتر، خصایص و مزایای بیشتری را حایز باشد. قبول و اجازه استخدام داده شود»[2].  

درپی آن، دولت به منظور خوداتکایی و بی‏نیازی از خرید مصمم به تأسیس کارخانه‌های هواپیماسازی گشت؛ و جهت خرید ماشین و لوازم کارخانه به کشورهای اروپایی مثل آلمان و انگلستان از جمله شرکت «پرات و ویتنی» سفارش‌هایی داده شد[3]. تا این که بالاخره این ماشین‌ها و لوازم در سال 1314 به ایران وارد و در محل لجستیکی نیروی هوایی، دوشان‏تپه فعلی نصب گردیدند و به نام کارخانه‏های هواپیماسازی شهباز در مورخ 21/6/1315مشغول به کار شدند. نخستین دسته از هواپیماهای مونتاژ و تولید شده در کارخانه‌های شهباز، در اوایل مرداد 1317 آماده بهره‏برداری شدند و 75 فروند از آنها به نام‏های دوهاویلند، تایگرموس 25 فروند، هاوکر «اداکس» 25 فروند، هاوکر «هایند» 15 فروند هاوکر «فیوری» 10 فروند در دسته‏های پنج فروندی شرکت کردند. در صنایع شهباز، گذشته از تعمیرات اساسی بدنه و قطعات فنی هواپیما، کلیه عناصر و قطعات هواپیما به‏جز «موتور» آن تولید می‌شد و تعداد ده فروند هواپیمای جنگی و 30 فروند مشقی تا سال 1318 تولید و تحویل داده شد اما با وقوع جنگ دوم جهانی، به علت نرسیدن مواد اولیه واشغال ایران، ادامه کار به طور کلی متوقف گشت. به هر روی در دوره پهلوی اول علاوه بر هنگ هوایی قلعه‏مرغی، هنگ‌های هوایی مشهد (1315)، اهواز (1316) تبریز (1318) نیز فعال شدند و هنگ پنجم که در مهرآباد سازماندهی شده بود، (1311) در آخر به عنوان هنگ بمباران در دوشان‏تپه (1319) برپاشد؛ و نیروی هوایی از استعداد 283 فروند انواع هواپیماهای مختلف جنگی و مشقی اعم از: اکتشافی، شکاری- بمباران و آموزشی، همچون «برگه-14 و 19»، «اسپاد، دهاویلند»، «یونکراس 4 و 9» و پوتزآورو (مشقی)، تایگرموس، آکسفورد، اداکس و هایند برخوردار بود[4].

 

منبع: نبردهای هوایی ایران، سرتیپ2 خلبان حسین خلیلی، 1398، ایران سبز، تهران

 


[1]- بهنام‏گهر، حسین (1390) «نیروی هوایی در گذر تاریخ» تهران: مرکز انتشارات راهبردی نهاجا، ص20.

2- اسناد رسمی وزارت امورخارجه ایران پرونده‏های شماره 43/48، 31/179 و بایگانی راکد ارتش

3- همان، سال 1312: پرونده 31/218

[4]- علی‏بابایی، غلام‏رضا (1385) «تاریخ نیروی هوایی ایران» چاپ دوم، تهران: انتشارات آشیان، صص 65-15.

1399/2/30 11:11:36 35 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
تاریخچه و تجهیزات نیروی هوایی ایران و عراق و آغاز جنگ نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، سازمانی فوق تخصصی در پیکره نیروهای مسلّح ایران است که ایمان و علم، تخصص و تعهد، قدرت ابتکار و نوآوری، رشادت و جان‏فشانی به همراه تجهیزات متنوع و پیچیده، شالوده اساسی آن را شکل داده است. این نیرو در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی یکی از توان‏ مند‏ترین نیروها در سطح منطقه بوده است.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015