• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

حصرشکنان-27


با پيش روي نيروهاي عراقي در تاریخ 7/7/1359 به‌سمت جاده‌ حميديه ـ سوسنگرد و اجراي آتش بر روي شهر حميديه و نيز حركت تانك‌هاي دشمن براي قطع جاده‌ حميديه- اهواز و در نتيجه، احتمال سقوط اهواز از محضر حضرت امام خميني(ره) كسب تكليف ‌شد و ايشان ‌فرمودند: «مگر جوانان اهواز مرده‌اند، به داد مردم و مدافعان اين منطقه برسيد.»[1] (پورجباري، 198:1389). تعداد معدودي از مدافعان شهر اعم از ارتشي‌ها و مردم كه تعداد آنها به 28 نفر نيز نمي‌رسيد، به فرماندهي يك ارتشي به‌نام شهيد علي غيوراصلي كه در آن مقطع مسئوليت آموزش سپاه استان خوزستان را برعهده داشت، شبانه به ‌سمت دشمن حركت كردند و در ساعت 4 بامداد با شليك چندين گلوله‌ آر.پي.جي، تانك‌هاي عراقي را به آتش كشيدند و آنها را وادار به عقب‌نشيني و فرار ‌نمودند.

دفاع مقدس, جنگ تحمیلی, معارف جنگ, شهید صیاد شیرازی, شهدای جنگ تحمیلی, امام خامنه ای

فرداي اين عمليات، رزمندگاني كه با پشتيباني ارتش تا گلبهار پيش رفته بودند، با پوشش هوايي بالگردهاي هوانيروز از اين ناحيه به‌طرف سوسنگرد حركت كردند و وارد شهري شدند كه در اختيار ضدّ انقلاب قرار گرفته بود. تعداد شانزده تن از عناصر ضد انقلاب، از جمله بخشدار و فرماندار منصوب از طرف ارتش بعث عراق را دستگير، دادگاهي و اعدام كردند. پس از بروز مقاومت مردمي در اين مناطق، راهبرد دشمن مبني بر حداقل درگيري با اعراب ساكن در اين مناطق تغيير كرد و با حمله به ده‌ها شهر و روستا، شهداي فراواني را از مردم بي‌گناه خوزستان گرفت[2] (همان:199). در همين ارتباط، فرمانده‌ لشكر نهم به‌نام «تالي الدوري»، در اولين روزهاي جنگ تعداد 58 نفر از عشاير خوزستان را    به‌دليل همكاري نکردن با بعثيون عراقي اعدام نمود (وودز، 230:1389).

نيروي زميني ارتش به‌منظور سلب ابتكار عمل از دشمن، در 13 مهر با اجراي حمله‌ متقابل به‌وسيله‌ يگان‌هاي تيپ2 زرهي دزفول و گروه رزمي37 زرهي شيراز با پشتيباني آتش گروه55 توپخانه، هوانيروز و نيروي هوايي، سرپلي به‌طول شش كيلومتر(از تپه‌ خزولي تا رودخانه‌ كرخه) و عمق سه تا پنج كيلومتر در غرب رودخانه‌ كرخه در سرخه نادري تصرف كرد. حجم آتش توپخانه‌ خودي باعث وارد شدن تلفات شديد در نيروهاي عراقي گرديد، تلاش هوانيروز در وارد كردن تلفات و خسارات به يگان‌هاي زرهي عراق، سنگين و حملات جنگنده‌هاي نيروي هوايي به اهداف پيش‌بيني شده، بسيار مؤثر و كارساز بود. در اين مقطع زماني، راهبرد جنگ برق آساي ارتش بعث عراق در عمل با شكست مواجه و پايان يافته تلقي مي‌شد.

در روز نهم آبان لشكر10 زرهي به‌منظور تصرف سرپل غرب رودخانه‌ كرخه و عبور از رودخانه و تصرف اهداف خود با اجراي 105 دقيقه آتش، از ساعت 5:40 حمله را آغاز و تا ساعت 18:30 به مدت 13 ساعت مداوم در شش مرحله و هر بار يك يگان تازه نفس تك نمود. نبرد تن‌به‌تن، بارها در طول روز در داخل سنگرها جريان داشت و در نهايت در اثر مقاومت مدافعان لشكر21 حمزه، مهاجمان با قبول 800 كشته و بيش از هزار زخمي و تحمل خسارات سنگين، شكست را پذيرفتند و در زمين‌هاي نامناسب و آسيب‌پذير زمين‌گير شدند.

اظهارات اسرا و پناهندگان عراقي در اين روز حاكي از اين بود كه فرمانده‌ لشكر10 زرهي عراق(سرتيپ هشام صباح الفخري) در سخنراني روز قبل اعلام کرد بود: «با قبول60 درصد تلفات، ناهار را در دزفول صرف خواهيم كرد.» تك لشكر1 مكانيزه نيز در همين روز در منطقه‌ شوش از سوي مدافعين لشكر21 حمزه سركوب ‌گرديد[3] .

نيروي دريايي ارتش جمهوري اسلامي ايران نيز، به‌لحاظ برتري بالايي كه در برابر نيروي دريايي عراق داشت، با تحركات تهاجمي در دريا، عرصه را بر نيروهاي عراقي محدود و نيروي دريايي عراق را در كانال «خورعبدالله» محبوس و تداركات حمله به اسكله‌هاي «البكر» و «الاميه» را فراهم كرد. همچنين، تفنگداران دريايي اين نيرو ساير رزمندگان را در نبرد زميني در خرمشهر و آبادان كمك و ياري مي‌دادند[4].

برهمين اساس در پايان ششمين روز جنگ، صدّام حسين با اظهار اين‌که ارتش عراق به اهداف نظامی خود دست يافته است، آمادگی آن کشور را برای ترک مخاصمه، مشروط به پذيرش شرايط دولت عراق از سوی دولت جمهوري اسلامي ايران اعلام کرد. شايان ذكر است، رهبران سياسي عراق، قبل از شروع جنگ پيش‌بيني مي‌كردند كه جنگ بيش از چهار تا شش هفته طول نخواهد كشيد (سلماني،92:1390).

در طول شش روز اول جنگ، نيروهاي ارتش جمهوري اسلامي ايران، با كمك نيروهاي مردمي به چنان مقاومت دليرانه‌اي در برابر دشمن دست زدند كه دستاوردهاي دشمن متجاوز، بسيار ناچيز و نيروهاي دشمن در بيشتر جبهه‌ها از ادامه‌ پيشروي باز ماندند و حالت دفاعي گرفتند. ارتش عراق موفق به تأمين هيچ ‌يک از اهداف با ارزش اوليه‌ خود نشد و کماکان در پشت دروازه‌های خرمشهر و سوسنگرد و دامنه‌های تپه‌های الله‌اکبر زمين‌گير شده بود، حکومت بعثي عراق از همان روز ششم مهر 1359 يعنی پايان هفته‌ اول جنگ از کسب پيروزی نااميد و قطعنامه‌ 497 شوراي امنيت را كه در ششم مهر 1359(28 سپتامبر1980) مبني بر آتش‌بس و حل اختلافات از طريق مذاكره صادر گرديد، پذيرا شد و دولت‌مردان آن كشور تصميم گرفتند از طريق سياسی و مذاکره با استفاده از مناطق اشغال شده به خواسته‌های نامشروع و توسعه‌طلبانه‌ خود در ايران دست يابند.

در اين قعطنامه، تجاوز عراق و تسخير بيش از 15000 كيلومترمربع از خاك ايران را «وضعيت بين ايران و عراق» قلمداد و سپس، طرفين را به خويشتن‌داري دعوت نموده و در نهايت نيز موضوع آتش‌بس مطرح شده است. اين قعطنامه از لحن آمرانه برخوردار نبود و به‌همين دليل، شباهت زيادي به توصيه نامه داشت و قاطعیت لازم را برای جلوگیری از ادامه‌ تجاوز نداشت. در مفاد آن، سازوکار لازم برای ملزم نمودن متجاوز به قطع تجاوز اندیشیده و پيش‌بيني نشده بود. به‌عبارت دیگر، شورای امنیت با توصیه‌ طرفین به آتش بس، با بی‌تفاوتی کامل تنها از خود رفع تکلیف کرده بود كه این مهم می‌توانست نوعي چراغ سبز برای ادامه‌ تجاوز ارتش بعثي عراق نيز تلقی شود (لاريجاني، 209:1388).

در مجموع مي‌توان گفت ارتش ايران، در هوا، دريا و زمين، در دو هفته‌ اول جنگ، وظيفه‌ خود را در ناكام گذاشتن ارتش عراق در رسيدن به اهداف پوشالي خود از جمله جداسازي خوزستان عزيز از مام وطن و شكستن كمر انقلاب ايران به نحوه‌ شايسته‌اي با رشادت و شجاعت دليرمردان خود، تحت فرماندهي معنوي حضرت امام خميني(ره) به ‌انجام رسانده و اثبات نمود كه از تجربه و مهارت لازم برخوردار است[5]. گفتني است كه بيشتر اين توفيقات نيز به‌واسطه‌ حضور مردم آگاه و انقلابي در صحنه‌هاي مختلف دفاع مقد‌س و حمايت بي‌دريغ آنان از خدمتگزاران خويش در ارتش و همچنين، همدلي و همراهي ديگر همرزمان در سپاه پاسداران، نيروهاي انتظامي و ساير نهادها و      سازمان‌هاي انقلابي بوده است.

يک‌ ماه پس از شروع جنگ، ارتش جمهوري اسلامي ايران به‌منظور بازسازی و کسب آمادگی لازم برای حمله‌ی متقابل در برابر نيروهای عراقی به وضعيت پدافندی در     مي‌آيد. در اين مرحله نيروهای ارتش، به‌ويژه نيروی زمينی که دچار مشکلات بيشتری نسبت به ساير نيروها بوده و نيروی اصلی و مادر را هم در تعيين سرنوشت جنگ تشکيل می‌داد، به‌سرعت نسبت به بازسازی نيروی انسانی و تجهيزاتی خود اقدام نمود. لغو خدمت يک ساله‌ كاركنان وظيفه و احضار نيروهای ذخيره در حدود 130هزار نفر، تغيير در انتصابات، بهبود سامانه‌ فرماندهی و برقراری انضباط از جمله‌ اين اقدامات بود كه از حمايت حضرت امام راحل(ره) نيز برخوردار مي‌گرديد.

اين مرحله نيز تا اوايل سال1360 طول کشيد. ارتش علاوه بر تلاش در بازسازی و افزايش توان و آمادگی ‌رزمی خود، در شيوه‌نامه‌اي به قرارگاه‌های عملياتی شمال‌غرب و غرب و جنوب فرمان داد متناسب با توانایی‌های موجود خود، در هر فرصت مناسب به خطوط و مواضع پدافندی دشمن تک نمايند. اين اقدام به منظورهای زير انجام گرفت:

الف. دست‌يابی به نقاط حساس زمين و بهبود وضع پدافندی(تدافعي) خودی؛

ب. زنده نگه‌داشتن روحيه‌ آفندی(حمله) در نيروهای خودی؛

ج. نشان دادن روحيه‌ سازش‌ناپذيری و نپذيرفتن اشغال سرزمين‌ها از سوي دشمن؛

د. آموزش نيروهای خودی و کسب تجارب عملياتی تهاجمی به ‌منظور آمادگی برای اجرای حملات متقابل وسيع؛

ه. فرسوده کردن دشمن از نظر روحی و روانی؛

و. وارد کردن تلفات و خسارت ها وضايعات به دشمن به ‌منظور کاهش توان ‌رزمی آن‌ها كه اين مرحله نيز در حدود يک‌ سال طول کشيد (برداشتي آزاد از دايرة‌المعارف دفاع مقدس، تعريف ارتش).

علاوه بر موارد اشاره شده، ارتش كماكان با برخي حوادث به‌جاي مانده از غائله‌هاي داخلي نيز درگير بود، در اين باره خاطر نشان مي‌شود، فعاليت ضد انقلاب از اوايل دي ماه 1359 شدت و درگيري‌ها تا ارتفاعات مريوان و شهر سقز گسترش يافت و لشكرهاي28 و 64 پياده و تيپ‌هاي30 پياده و 23 نوهد و قسمتي از يگان‌هاي لشكر81 زرهي به مقابله با اين درگيري‌ها پرداختند.

از مهم‌ترين اتفاقات سال اول جنگ در رابطه با عمليات‌هاي تهاجمي و تدافعي نيروهاي سه‌گانه‌ ارتش جمهوري اسلامي ايران به اين موارد مي‌توان اشاره كرد: (مقاومت 34 روزه‌ گردان تفنگداران دریایی ارتش، گردان دانشجویان دانشکده‌ افسری نزاجا[6]، يگان‌هاي لشكر92 زرهي و نيروهاي مردمي در خرمشهر، مقاومت در پادگان دژ خرمشهر، عملیات تاخت شبانه در پل‌نو در خرمشهر، عملیات آفند(تهاجم) و پدافند(تدافع) در محور ماهشهر به آبادان، عمليات پدافندي قصرشيرين، عمليات پدافندي سوسنگرد، عمليات پدافندي شمال آبادان ايستگاه حسنيه، عمليات پدافندي كرخه/ شوش، عمليات پدافندي ميمك و مهران، عمليات پدافندي سومار، عمليات آفندي پاي پل‌كرخه، عمليات آفندي شمال آبادان، عمليات آفندي و پدافندي پاي پل‌كرخه، عمليات آفندي آزادسازي سوسنگرد، عمليات آفندي عاشورا، عمليات پدافندي سوسنگرد، عمليات آفندي و پدافندي قوچ‌سلطان، عمليات آفندي كلينه و‌ سيّد صادق1و2، عمليات آفندي تنگه‌ حاجيان، عمليات آفندي نصر، عمليات آفندي خوارزم/ ضربت ذوالفقار، عمليات آفندي توكل، عمليات آفندي رقابيه، عمليات آفندي چغالوند، سلسله عمليات‌هاي غرب كرخه(تپه چشمه1و2، كانال هندلي، زغن، عنگوش)، عمليات آفندي بازي‌ دراز1و2، عمليات آفندي خيبر/ تپه‌هاي الله‌اكبر، عمليات آفندي فرمانده‌ كل قوا، عمليات آفندي جاده‌ ماهشهر/ آبادان، عمليات پدافندي جنوب مريوان، عمليات آفندي طراح، عمليات آفندي شهيد مدني كه تمامي آنها عمليات‌هاي محدودي محسوب مي‌شوند.

يادآوري اين نكته الزامي است كه در آن روزها نيروي زميني با كمبود نيرو، به‌خصوص در حوزه‌ وظيفه روبه‌رو بود. همين امر، امكان برنامه‌ريزي‌هاي كلان‌ را از آنها سلب مي‌نمود. البته سپاه پاسداران نيز تا قبل از صدور مصوبه‌ مجلس شوراي اسلامي مبني بر تحت امر قرار گرفتن بسيج در نزد آنها با چنين وضعيتي روبه‌رو بود.

گردان تکاوران نیروی دریایی در اردیبهشت 1357 یک گردان عملیاتی بود که موفق به دریافت پرچم خود شده بود[7]. اعضاي اين گردان دوره‌های مختلف دریایی، هوایی، زمینی، شهری و... را با موفقیت سپری کرده بودند. آموزش نیروهاي اين گردان به‌گونه‌ای بود که هر فرد تکاور، کارآیی چندين نفر سرباز معمولي را ‌داشت و دیگر این‌که سلحشوری، پرجرأتی و شجاعت از ویژگی‌های بارز آنها بود. با پيروز شدن انقلاب اسلامي، به‌واسطه‌ اعمال مديريت غلط دريادار مدني، فرماندهي وقت نيروي دريايي، نیروهاي اين گردان، همچون ساير كاركنان متخصص ارتش پراکنده ‌شدند. در خرداد 1358 دوباره اعضاي گردان تکاوران فراخوانده و تا نیمه دوم سال 1358 نزدیک به 70 درصد گردان سازماندهی گردیدند.

 

منبع: حصرشکنان، عسگری، شاداب، 1392، سوره سبز، تهران

 


1. در همان محور، يگان‌هايي از تيپ3 لشكر92 زرهي به‌همراهي دانشجويان دانشكده‌ افسري، برادران سپاه، ژاندارمري، گروه جنگ‌هاي نامنظم شهيد چمران و هوانيروز به نيروهاي زرهي دشمن يورش بردند و تلفات گرفته و حركت آنها به سمت اهواز را متوقف ساختند(بهروزي و پورداراب، 230:1384).

2. شهيد علي غيوراصلي، اين غيور مرد ارتشي، نظامي شجاع و ولايت‌مداري كه تمامي دانش و آموخته‌هاي خود در ارتش را در طبق اخلاص قرار داد و از آنها در راستاي آموزش برادران شاغل در نهاد مقدس و انقلابي سپاه استفاده مي‌نمود، دو روز بعد از اجراي اين عمليات در تاريخ 9/7/1359در سوسنگرد مورد كينه و نفرت ضد انقلاب قرار گرفت و بر اثر انفجار بمبي كه در داخل خودروي ايشان كار گذاشته شده بود، ترور گرديد و به‌درجه‌ رفيع شهادت نائل شد.

3. در جريان كشف و خنثي‌سازي كودتاي نقاب، تعدادي از كاركنان لشكرهاي1 و 2 تهران كه هسته‌ اوليه‌شان همان دو لشكر گارد شاهنشاهي بود، دستگير و به مجازات رسيدند، يا از خدمت رها شدند. با عنايت به كم شدن استعداد اين لشكرها كه در طول دو سال گذشته رقم خورده بود، تصميم گرفته مي‌شود كه اين دو لشكر ادغام شود و لشكر21 حمزه را در تهران به‌وجود آورد. كمتر از يك ماه بعد نيز رژيم بعثي تهاجم خود را آغاز نمود و اين لشكر تازه تأسيس وارد معركه‌ جنگ ‌شد.

4. تفنگداران دريايي در جريان دفاع از خرمشهر، در كنار تمامي رزمندگان و مردم شهيدپرور ايران اسلامي، حضوري قوي و جانانه‌ داشتند؛ به‌گونه‌اي که بيش از 50 درصد شهداي شاخص اين نيرو را اميران و افسران تكاوري تشكيل مي‌دادند كه در خرمشهر به شرف شهادت نائل گرديدند (معاونت نيروي انساني نداجا، مديريت حفظ آثار و ارزش‌هاي دفاع مقدس: 1390).

5. از دلايل مهم توقف ارتش بعث عراق كه با آمادگي‌ بالاي نظامي و برخورداري از اطلاعات سرويس‌هاي خارجي، به‌خصوص C.I.A، چندين ماه روي سناريوي حمله به ايران كار مي‌كردند، مهارت خلبانان نيروي هوايي و هوانيروز ارتش ايران بود كه با شكار تانك‌ها، آن‌ها را متوقف ساختند. نيروي دريايي نيز به‌‌دليل برخورداري از اين توانمندي توانست پرونده‌ نيروي دريايي عراق را در چند ماه اول جنگ، به‌ويژه با انجام عمليات مرواريد براي هميشه ببندد.

6. دانشجويان دانشكده‌ افسري نيروي زميني با 780 نفر و در قالب سه گردان سبك، سازماندهي شده و به‌وسيله‌ هواپيماي ترابري سي -130 به اهواز اعزام و از تاريخ 2/7/1359 در چند محور اهواز، آبادان، بستان و به‌خصوص خرمشهر به‌كار گرفته شدند. اين دانشجويان همراه با فرماندهان و ساير كاركنان دانشكده‌ افسري، در مقاومت 40 روزه‌ خرمشهر نقش بسزايي داشتند و در مدّت حضورشان در منطقه، بيش از 70 شهيد تقديم انقلاب اسلامي ايران ‌نمودند (پوربزرگ‌وافي، 193:1386).

7. در نيروهاي مسلح، يگان‌هاي مستقل داراي پرچم هستند كه به‌طور معمول، رده‌ تيپ به بالا را تشكيل مي‌دهند. اين گردان، به‌طور استثنا توانست پرچم را كه به معني استقلال آن يگان است، دريافت نمايد.

1398/4/18 12:1:28 215 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
با پيش روي نيروهاي عراقي در تاریخ 7/7/1359 به¬سمت جاده‌ حميديه ـ سوسنگرد و اجراي آتش بر روي شهر حميديه و نيز حركت تانك¬هاي دشمن براي قطع جاده‌ حميديه- اهواز و در نتيجه، احتمال سقوط اهواز از محضر حضرت امام خميني(ره)
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015