• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)

به مناسبت 10 آبان سالروز عملیات محرم


عملیات محرم از زبان سرتیپ دوم ستاد علی بسطامی

پس از عملیات رمضان، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به منظور انهدام نیروی دشمن، آزادسازی اراضی ایران که همچنان در اشغال متجاوزین بود و نیز دستیابی و تصرف مواضع سرکوب، عملیات هایی را در منطقه غرب کشور طرح ریزی و اجرا کردند که اولین آنها عملیات مسلم بن عقیل در منطقه سومار و سپس عملیات محرم در منطقه دهلران بودکه در تاریخ 61/8/10 اجرا گردید.

 

به مناسبت 10 آبان سالروز عملیات محرم،جنگ،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق

آمادگی یگانها بر ای اجرای عملیات
در اواخر نیمه دوم مهر1361، تیپ3 زرهی همدان از لشکر 16 زرهی قزوین مسئولیت منطقه پدافندی تیپ 84 ( از شیخ حاوی در محور فکّه، تا رودخانه چنگوله در جنوب مهران ) را به عهده گرفت و تیپ را تعویض نمود. یگانهای رزمی تابعه تیپ 84 پس از رهایی از خط مقدم در اطراف دچه، عین خوش و خرابه ابوغریب و در میان تپه ماهورهای رشته کوه تینه مستقر گردیدند و به امر آموزش و سازماندهی برای اجرای عملیات آتی پرداختند. گردان ما هم گروهانهای رزمی را ابتدا به حوالی تپه های 202 انتقال داد و ستاد گردان در سنگرهای قدیمی که تابستان مورد استفاده گردان بود، استقرار یافت. اما این بار سنگرها از جانب نیروهای خودی دچار تخریب و آسیب شده بودند و نیاز به مقداری  بازسازی داشتند. هوا خُنک شده بود و می توانستیم مدت زمان بیشتری را در طول روز به امر آموزش و آمادگی رزمی بپردازیم و یگانها تمرینات شبانه را هم اجرا می کردند و بر حُسن اجرای آن هم نظارت می شد. تلاش زیادی شد تا تیراندازی  انجام شود و سلاحها آزمایش شوند بخصوص در مورد سلاحهای اجتماعی تمرین بیشتری شد و چند قبضه موشک انداز دراگون و مالیوتکای موجود مورد آزمایش قرار گرفتند و در میدان تیر توسط استوار رفیعی راد تیراندازی آزمایشی بوسیله این قبضه ها به عمل آمد.
منطقه عملیات محرّم
عملیات محرّم در منطقه عمومی عین خوش ـ موسیان از توابع شهرستان دهلران واقع در ناحیه جنوب غربی کشور و در نوار مرزی اجرا شد که شرایط اقلیمی آن مانند مناطق گرمسیری خوزستان است.
اهمیّت منطقه عملیات محرّم
بخشی از سرزمین مرزی ایران در غرب عین خوش ـ موسیان که برای اجرای عملیات انتخاب شده بود، از نظر کاربُرد نظامی دارای اهمیت ویژه ای است، زیرا در محدودة چزابه (شمال بستان) تا مهران، تنها دو معبر نظامی وجود دارد که جهت مانور یک نیروی منظم مساعد هستند: یکی معبر پل کرخه (نادری) ـ چنانه ـ فکّه به طرف حلفائیه و العماره عراق، دیگری معبر عین خوش ـ شرهانی ـ زبیدات به طرف شهرکهای طیب و الکوت و منتهی به جاده سراسری عراق، بین شهرهای علی غربی ـ طیب ـ حلفائیه و العماره؛ البته به جز این دو معبر عمده راههای دیگری وجود دارد که ارتباط دو طرف مرز را برقرار می نماید؛ از جمله جاده بیات به طیب عراق، یا چیلات به شهر علی غربی که در این محدوده واقع هستند؛ لیکن چون هرگونه حرکت وسایط نقلیه و ادوات زرهی در این راهها منحصراً متکی به جاده است و در بیشتر نقاط، جادة موجود فقط گنجایش عبور یک وسیلة نقلیه را دارد و حرکات خارج از جاده میسر نیست، بنابراین چنین محورهایی قابل اعتماد نیستند زیرا به راحتی می توان آن جاده را با  تخریب، احداث مانع و یا گماردن عناصر کمین در چند نقطة کمینگاه مسدود نمود. نیروهای ارتش عراق هم در ابتدای تجاوز به خاک ایران، همین دو معبر را مورد استفاده قرار دادند و از پراکنده کردن نیروها در مناطق صعب العبور خودداری کردند . معبر عین خوش ـ زبیدات که در محدودة عملیات محرّم واقع شده است ویژگیهایی دارد که این معبر را از جهاتی خطرناکتر از معبر فکّه برای کشور ما نموده است و بر حساسیت عراق به این محور و اهمیت آن می افزاید از جمله :
1- کوتاه بودن فاصلة مرز تا جادة اصلی و تنگه عین خوش
2- وجود حوزه های نفتی بیات، چشمه خوش و سمیده در مجاورت این معبر
3- وجود عوارض حساس بیشتر و سهولت حرکت در این معبر
4- وجود شهر دهلران و مرکز بخش موسیان در محدودة این محور
5- حوزة نفتی ابوغریب و زبیدات عراق در مجاورت مرز و همچنین حدود 70 حلقه چاههای نفتی رمیله و بزرگان عراق که در صورت استقرار یگانهای توپخانه ایران در مرز، زیر آتش قرار می گرفتند.
هدفها در عملیات محرّم    
هدف اصلی در عملیات محرّم انهدام نیروهای دشمن و تصرف نقاط مرتفع جبال حمرین و تسلط بر غرب این رشته ارتفاعات بوده است.
از اهداف دیگر اجرای عملیات در این منطقه میتوان موارد زیر را ذکر نمود :
1- خارج کردن جادة عین خوش ـ دهلران بطول تقریبی70 کیلومتر از زیر دید و تیر دشمن همچنین برقراری تأمین برای ساکنین شهرهای دهلران و موسیان و روستاهای تابعه.
2-  آزاد سازی سرزمین های اشغالی در نوار مرزی .
3- دستیابی به عوارض حساس منطقه و خارج کردن آن از کنترل دشمن بخصوص بلندی های رشته ارتفاعات حمرین و رودخانه دویرج که به عنوان یک مانع طبیعی عمده در کنترل دشمن بود.
4- خارج کردن میدان نفتی بیات از کنترل دشمن و دستیابی به چاههای نفتی منطقه ابوغریب و شرهانی عراق .
5- تسلّط بر جاده ها و آماد راههای تدارکاتی ارتش عراق در عمق منطقه .
6- بهره برداری سیاسی و روانی از شکست نیروهای عراق.
آغازعملیات
       حدود 10:30 تا 11 شب، یگانها رسیدن خود به حاشیه رودخانه را گزارش دادند. سکوت رادیویی شکست و ارسال پیامها شروع شد. سرگرد عبادالله مرادی فرمانده گردان 802 پیاده که از سَمتِ پاسگاه ربوط پیش می رفت، ابتدا وضعیت بیشة حاشیة رودخانه و دشواری عبور از آن را بیان کرد و بعد از ساعتی وضعیت طغیانی رودخانه را مطرح کرد و با توجه به خطرات سیل، از فرماندهی تیپ 84 برای عبور یا عدم عبور کسب تکلیف کرد. او توضیح می داد که در اثر سیل، آب رودخانه بالا آمده و قابل عبور نیست و می گفت نیاز به وسایل عبور می باشد. به هر حال درگیری با یگانهای تأمینی دشمن در اطراف پل های چم هندی و چم سری شروع شد و نیروها به تبادل آتش پرداختند. مُکالمات فرماندهان یگانهای بسیجی و ارتشی شنیده می شد که موقعیّت و پیشرفت یگان خود را گزارش می دادند. بعد از ساعاتی درگیری متن پیامها حاکی از پیروزی و شکستن خط دفاعی دشمن بود. در این بین سرگرد عَنبری فرمانده گردان 244 تانک بیشتر از همه شبکه را در اشغال خود داشت و از عملکرد خَدمه تانک و پیشروی آنان گزارش می داد یا دستوراتی به یگانهایش صادر می کرد. نیمه های شب خبر تصرف پل چم سری و عبور یگانهای این مِحور از رودخانه دویرج واصل شد و تعدادی تانک خودی هم قبل از طغیان رودخانه از این محور و احتمالاً از گُدار کنار پل یا با استفاده از پل نظامی نصب شده توسط یگان پُل ارتش عبور کرده بودند و این پیشروی در محور چم سری اوّلین پیروزی و در حقیقت کلید پیروزی دو تیپ ادغامی بود. ستوان محمّدرضا یادگاری فرمانده یکی از گروهانهای گردان 182 نیز از انهدام یکدستگاه تانک دشمن خبر می داد، شکست نیروهای تأمینی دشمن اغلب باعث اشتباه رزمندگان می شد و فکر می کردند مقاومت دشمن در هم شکسته است و بلافاصله خبر از پیروزی و انهدام دشمن توسط اشخاص مختلف داده می شد. در صورتی که نیروهای تأمینی دشمن با یک مقاومت اوّلیه، توان و انسجام نیروهای تَک ور ما را کاهش داده و باعث دشواری های زیادی می شدند و از طرفی نیروی اصلی دشمن در خط مقدم را هوشیار می کردند. برابر گزارش افراد اسیر شده تعدادی از افراد یگانهای تأمینی دشمن هنگام عقب نشینی از رودخانه دویرج در رودخانه غرق شده و طعمة سیلاب گردیده بودند. انهدام تانک یا انفجار مهمات دشمن باعث ایجاد صدا و نور شد و البته صدای انفجارگلوله های آرپی جی 7 در آن هوای خنک و مرطوب مضاعف شنیده می شد.


نتیجه عملیات:
1-  550  کیلومتر مربع از خاک میهن اسلامی و حدود 300 کیلومتر مربع از خاک عراق آزاد شد.
2- 10 پاسگاه مرزی و حوضچه های نفتی شرهانی و زبیدات عراق همراه با ارتفاعات حمرین و قله های 290 و 288 و 300 به تصرف نیروهای ایرانی درآمد.
3-  6000 نفر کشته و زخمی و 3400 نفر به اسارت ایران درآمدند.
4-  100 دستگاه تانک و نفربر و 200 دستگاه خودرو به همراه 12 فروند هواپیما منهدم شد و تعداد قابل توجهی ادوات زرهی و تجهیزات نظامی از جمله 149 دستگاه تانک و نفربر به غنیمت درآمد.
اطلاعیه شماره 891 ارتش عراق
یک نمونه از اطلاعیه های ارتش عراق که در ساعت 2130 روز 11 آبان از رادیو صوت الجماهیر عراق پخش شده و اظهارات یک اسیر عراقی که گویای اهمیت عملیات و شدت فشار بر نیروهای بعثی است، به شرح زیر نقل می گردد:
« ای ملّت عظیم عراق و ای فرزندان اُمت عرب، بار دیگر نیروهای ایران شانس خود را در یک ماجراجویی نافرجام برای عبور از خط مرز به آزمایش گذاشتند و دیشب و امروز تلاش کردند از مرز بین الملل در استان میسان عبور کنند ولی نیروهای عراق توانستند ضربات سنگینی به نیروهای ایران وارد سازند و نیروی هوایی عراق با اجرای 187 پرواز در منطقه نبرد شرق میسان تلفات سنگینی به نیروهای ایران وارد ساخت.»
اظهارات یکی از فرماندهان ردة بالای لشکر10 زرهی که به دست رزمندگان اسیر گردید نیز به شرح زیر بود :
 ـ تیپ 505 لشکر 10 متلاشی گردید و فرمانده تیپ با معاونین خود از صحنه نبرد فرار کردند و همین امر سبب متلاشی شدن این تیپ گردید.
 ـ تیپ های 17 و 24 زرهی عراق برای پاتک با عجله از شرق بصره به منطقة شرق عماره تغییر مکان داده اند.
خاطره سرهنگ پرویز شرفیان از عملیات محرم:
سرهنگ پرویز شرفیان که در عملیات محرم (10 آبان 1361) با درجه سروانی فرمانده گردان 111 تیپ 84 خرم آباد بود، بخشی از خاطرات خود را از آن زمان به اختصار بیان می نماید:
"در آن زمان فرماندهی تیپ مستقل 84 را سرهنگ پیاده اسکندر بیرانوند بر عهده داشت و قرار بود تیپ، عملیات را در سه محور هدایت نماید لیکن به علت بارندگی شدید، جاری شدن سیل و طغیان رودخانه دویرج پیشروی از دو محور میسر نگردید و تنها از محوری به اجرا درآمد که گردان تحت فرماندهی من در آن عمل می کرد؛ چگونگی عملیات محرم به شرح زیر بود:
گردان 111 پیاده که با گردانی از تیپ امام حسین (ع)، ادغامی عمل می کرد، حدود ساعت 7 شب از مواضع اولیه حرکت کرده و در ساعت 9 شب با عبور از خط پدافند خودی، پیشروی به سوی هدفها را آغاز نمود. هنگام پیشروی یک نفر راهنما و یک نفر مترجم زبان عربی که هر دو بومیان محلی بودند، گردان را به سمت هدف راهنمایی می کردند.
ماموریت گردان ادغامی تصرف پل چم سری، پاکسازی جاده چم سری به سوی سه راهی العماره و ادامه تک تا ارتفاعات حمرین بود. حدود ساعت 11 شب به پل چم سری رسیدیم که در آن موقع قبل از رسیدن یگان به پل، دشمن آنرا منفجر کرده بود و به علت بارندگی شدید و ورود جریان سیلاب، عبور از رودخانه مشکل گردیده بود. جهت تسهیل عبور رزمندگان، توسط یگان مهندسی ارتش یک پل آماده در کنار پل تخریب شده چم سری نصب و آماده بهره برداری گردید، لیکن سیلاب جاری شده مقداری از روی پل را پوشانید و زیر آب فرو برد. در این موقع نور گلوله های منور دشمن، منطقه را روشن کرده بود. افراد ما و بسیجیان با کمک طناب توانستند از روی پل عبور کنند و به طرف هدف پیشروی نمایند. راهنمای محلی و یک نفر سرباز به عنوان تامین در جلوی یگان حرکت می کردند که در حین حرکت با مین دشمن برخورد نمودند و سرباز تأمین پای راست خود را در این حادثه از دست داد، سریعاً خود را به بالای سر او رساندم. آن سرباز شجاع به من گفت: شما به راه خود ادامه دهید، دست علی همراهتان، من آخرین لحظات عمرم می باشد. از این حادثه تلخ بسیار ناراحت شدم.
در این فاصله افراد ما یک نفر از سرباز دشمن را دستگیر کردند، فرد اسیر از ما امان خواست، تقاضا نمود که او را نکشیم، این فرد اسیر اظهار داشت که معبر میدان مین را می شناسد و در صورتی که او را امان دهیم ما را به سلامت از میدان مین عبور داده و به طرف مواضع نیروهای عراقی هدایت خواهد کرد. با راهنمایی آن اسیر، ما به ستاد عملیاتی دشمن رسیدیم و همه را کشته یا اسیر نمودیم و بعد با برقراری تأمین دو طرف جاده به پیشروی خود ادامه دادیم.
در این عملیان ستوان احمد صفایی که فرماندهی گروهان یکم گردان 111 را عهده دار بود، در همه جا همراه من بود و ضمن اداره یگان خود، دستورات مرا نیز به مورد اجرا می گذاشت. به پیشروی ادامه دادیم تعداد زیادی تانک و نفربر و خودرو آیفا و بنز سالم از دشمن به غنیمت گرفتیم.
صبح روز اول عملیات، جناب سرهنگ بیرانوند فرمانده شجاع تیپ همراه معاونش جناب سرهنگ اسدالله حیدری به خط اول آمدند و پیروزی را به این جانب تبریک گفته و فرمودند فقط از محور شما پیشروی انجام گرفته است، گردان های دیگر امشب وارد عمل می شوند و عملیات را گسترش می دهند، که این چنین هم شد و شب شب مرحله دوم عملیات انجام گردید.
چون گردان 111 در پیشروی خود ارتفاعات حمرین را پشت سر گذاشته و به دشت رسیده بود، بنابراین صبح زود به کمک لودرها خاکریز بزرگی جهت جان پناه و حفظ مواضع ایجاد کردیم. بنا به دستور تیپ، گردان 111 غروب روز دوم عملیات خط متصرفی را به یکی از گردان های دیگر تحویل داد و آماده اجرای مرحله سوم عملیات یعنی آزاد سازی ارتفاعات منطقه چم هندی گردید. شب سوم عملیات که گردان 111 به طور مستقل و بدون کمک یگانهای سپاه عمل می کرد طی یک درگیری شدید با نیروهای عراقی که در سمت چپ ما قرار داشتند، موفق شد منطقه را از لوث وجود دشمن پاکسازی نماید، ما به پیشروی خود ادامه دادیم و تا نزدیکی پاسگاه بجلیه و ارتفاع 178 رسیدیم و گردان را در ارتفاعات چم هندی به خط پدافندی آرایش داده و تحکیم هدف نمودیم.
ساعت 8 صبح آن روز جناب سرهنگ حیدری معاونت محترم تیپ، از خط پدافند گردان بازدید نموده و اینجانب را مورد تفقد قرار دادند. بعد از برگشت آنان همچنان مشغول تحکیم مواضع بودیم که مورد اصابت ترکش گلوله خمپاره اندازه قرار گرفتم و به اورژانس تخلیه شده و از آنجا به بیمارستان نکویی قم اعزام گردیدم."
فرشاد نژادخیر
منابع:
1- سرتیپ ستاد علی عبدی بسطامی، حمرین، هیأت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی، تهران، عرشان، 1383
2- کتاب اطلس نبردهای ماندگار نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی سازمان ایثارگران ارتش.


 

1393/8/10 1491 0
قسمت ارائه دهنده: پایگاه اطلاع رسانی
برای عضویت درکانال سایت هیئت معارف جنگ شهید صیاد شیرازی اینجا کلیک کنید
تویضیحات در موتور جستجو
عملیات محرم از زبان سرتیپ دوم ستاد علی بسطامی پس از عملیات رمضان، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به منظور انهدام نیروی دشمن، آزادسازی اراضی ایران که همچنان در اشغال متجاوزین بود و نیز دستیابی و تصرف مواضع سرکوب، عملیات هایی را در منطقه غرب کشور طرح ریزی و اجرا کردند که اولین آنها عملیات مسلم بن عقیل در منطقه سومار و سپس عملیات محرم در منطقه دهلران بودکه در تاریخ 61/8/10 اجرا گردید.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015