• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

جنگ تحمیلی از نگاه بیگانگان(20)


تیپ 26 پیاده دریایی از فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری یک حمله آبخاکی را علیه ساحل جنوبی شبه جزیره فاو صورت داد، که به جناح خطوط پدافندی ایران تک می‌کرد. نیروهای ایرانی دارای پشتیبانی کم آتش توپخانه و حتی کمتر از آن زرهی بودند، در حالی که عراقی‌ها از هر دو این تجهیزات به حد وفور سود می‌بردند. بعلاوه، در این حمله نیروی هوائی عراق بیش از 300 سورتی پرواز پشتیبانی هوائی انجام داد.

جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ

آنچه گذشت (درس‌هایی از جنگ ایران و عراق) (19)

 

راهبرد تهاجمی عراق در سال 1367                         

زمانی که عملیات کربلا5 در تهاجم به بصره با شکست مواجه گردید، ایران سرانجام تشخیص داد که فرصت‌های آن کشور برای پایان رساندن جنگ به‌طور قاطع بر باد رفته است. تهران شروع به مذاکرات سیاسی با بسیاری کشورها با در پیش گرفتن راهبردهای فرسایشی کرد[1] تا در این فرصت شاید با به جنبش درآمدن یک انقلاب در عراق به پیروزی دست یابد.

در برخی زمینه‌ها، موفقیت‌های دفاعی کسب شده برای عراق در نبرد بصره نمود بیشتری پیدا کرد، اما برای پایان بخشیدن هر چه سریع‌تر به جنگ باید نیروهای ایرانی را در میدان جنگ شکست می‌داد. در اواسط فروردین ماه سال 1367، نیروهای عراقی زنجیره‌ای از پنج تهاجم بزرگ را اجرا کردند که از سوی گارد ریاست جمهوری جدید هدایت می‌گردید و رویکرد توسعه‌یافته ستاد ارتش عراق را بعد از تهاجم ایران به فاو به کار می‌برد.   

 اولین حمله، به نام رمضان المبارک، در روز 28 فروردین 1367 در فاو آغاز گردید. عراقی‌ها یک فریب جنگی مؤثر را به اجرا گذاشتند و یک تأمین عملیاتی محکم را قبل از عملیات به کاربردند. درنتیجه، حمله ناگهانی عراق (که اولین حمله بزرگ آنها از سال 1359 بود) نیروهای ایرانی غیر آماده را در فاو غافلگیر کرد. ستاد ارتش عراق 100 هزار نفر از گارد ریاست جمهوری و سپاه هفتم عراق را علیه نیروی درجه دومی به استعداد 15هزار نفر مستقر در مواضع پدافندی فاو متمرکز نمود.

تیپ 26 پیاده دریایی از فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری یک حمله آبخاکی را علیه ساحل جنوبی شبه جزیره فاو صورت داد، که به جناح خطوط پدافندی ایران تک می‌کرد. نیروهای ایرانی دارای پشتیبانی کم آتش توپخانه و حتی کمتر از آن زرهی بودند، در حالی که عراقی‌ها از هر دو این تجهیزات به حد وفور سود می‌بردند. بعلاوه، در این حمله نیروی هوائی عراق بیش از 300 سورتی پرواز پشتیبانی هوائی انجام داد. عراق شروع به گلوله باران توسط آتش سنگین توپخانه کرد که شامل مقادیر زیادی از گازهای شیمیائی بود و مقاومت مدافعان ایرانی را درهم شکست. نیروهای گارد ریاست جمهوری که توسط لشگرهای زرهی مدینه منوره و پیاده بغـداد هدایـت می‌گردیدند ، به انتهای جنوبی خط پدافندی نیروهای ایرانی حمله کردند. آنها سریعاً مدافعان ایرانی را منهدم کرده، و از آن نقطه لشگر زرهی حمورابی از فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری یک عبور آرام را انجام داد و به راه خود به سوی امتداد ساحل جنوبی شبه جزیره و داخل فاو ادامه داد. ضمناً، سپاه هفتم از نیروی زمینی منظم عراق به انتهای شمالی خط پدافندی ایران با لشگرهای کارآزموده 7 پیاده و 6 زرهی حمله کرد.

اگرچه حمله لشگر 7 پیاده که در جناح چپ سپاه هفتم عمل می‌کرد، به دلیل عوارض نامناسب زمین، آتش سنگین غیره منتظره از سوی واحدهای توپخانه ایرانی مستقر در شرق اروند رود، و عدم کارایی چندین فرمانده تیپ نالایق، که نتوانستند مشکلات را مدیریت کنند، در زمین‌های باتلاقی منطقه فرو رفت، اما لشگر 6 زرهی سرتاسر خطوط پدافندی ایران را شکافت و لشگر 1 مکانیزه به این رخنه برای بهره برداری از آن، فشار آورد، که بتواند با توسعه رخنه و با استفاده از موفقیت، با واحدهای گارد ریاست جمهوری در خارج فاو الحاق پیدا کنند. در ظرف 36 ساعت، عراقی‌ها شبه جزیره فاو را آزاد کرده و بیشتر تجهیزات نظامی ایران را سالم به غنیمت گرفتند.

در روز چهارم خرداد ماه، عراقی‌ها مجدداً نیروهای خود را گردآورده و برای حمله دیگری آماده شدند. این حمله اولین حمله از زنجیره چهار حمله عراق بود که به‌طور جمعی با نام توکلنا الی الله شناخته می‌شوند، که به‌طور اخص برای درهم کوبیدن نیروهای زمینی ایران و پایان دادن به جنگ طراحی شده بودند. در آغاز این عملیات، عراقی‌ها به منطقه رخنه تصرف شده توسط ایران در جنوب دریاچه ماهی حمله کردند که در خلال دومین نبرد بصره ایجـاد شـده بود. رفتـار و تحـرکات به نحوی بـود که عراقی‌ها، نیروهای ایرانی را به این باور رسانده بودند که حمله در ناحیه شمالی‌تر منطقه رخ خواهد داد از این رو نیروهای ایرانی با نیروهای احتیاط خود در محل تعویض شدند.

 در حالی که واحدهای جدید در اطراف بصره آماده نبرد نبودند، یکبار دیگر، عراقی‌ها برای اجرای حمله دو سپاه (فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری و سپاه سوم) را وارد عمل کردند. واحدهای تک ور عراقی در مقایسه با واحدهای مدافع ایرانی از حیث تعداد نیروی انسانی احتمالاً به نسبت پنج یا شش به یک و به نسبت پانزده یا بیست به یک در تانک و نفربر زرهی برتری داشتند. این حمله را عراق با اجرای آتش بسیار سنگین توپخانه آغاز کرد که حتی خیلی سنگین‌تر از آنچه بود که در فاو به کار برده شد، عراقی‌ها دوباره به‌طور آشکاری از گازهای خردل و اعصاب بر علیه واحدهای ایرانی در تمام مدت نبرد استفاده کردند. عراقی‌ها تعداد زیادی از واحدهای زرهی را در یک سری از مانورهای احاطه‌ای به کار بردند که توسط یگان‌های پیاده مکانیزه پشتیبانی می‌گردیدند که در نتیجه خط پدافندی ایران را از هم گسیخت و مواضع پدافندی ایران در این بخش کاملاً سقوط کرد.

اگر چه یک پاتک ایران به‌طور موقت عملیات عراق را فلج کرد، اما این پاتک منحصراً توسط قدرت آتش توپخانه عراق خنثی گردید، و حمله ادامه یافت. در ابتدا نیروهای ایرانی سرسختانه جنگیدند، اما بعد از اینکه پاتک آنان شکست خورد، بسیاری از واحدها از هم پاشیده شدند و سلاح‌های خود را در پشت سر خویش به جای گذاشتند. کل عملیات برای کامل شدن 12 ساعت طول کشید، در خلال این زمان عراق توان رزمی ایران را کاهش داد و 150 قبضه توپ و 100 دستگاه از تانک‌های عملیاتی با ارزش ایران را به غنیمت گرفت.

ابعاد حمله بعدی بر علیه شهر مهران در بخش مرکزی جبهه نبرد قدری کوچک‌تر بود. عراقی‌ها چندین لشگر از سربازان خود را به همراه نیرویی از مجاهدین خلق ایران به کار گرفت ( یک گروه ایرانی معاند و مخالف با حکومت ایران که عراق آن را آموزش داده و مجهز کرده بود). این بار هم نیروهای عراقی با آتش شدید توپخانه حمله را آغاز کردند که شامل استفاده گسترده از سلاح‌های شیمیائی می‌گردید. آنها این حمله را با یک تهاجم سنگین زرهی دنبال کردند که یگان‌های سپاه پاسداران را که از شهر دفاع می‌کردند و ارتفاعات قراویزان  را  در دست داشتند درهم شکست. مقاومت مدافعان ایرانی توسط توپخانه به ویژه با استفاده از گازهای شیمیائی درهم کوبیده شد، و سپس توسط واحدهای زرهی عراق به کنار زده شدند. آنتونی کوردزمن و آبراهام گرین تخمین  می‌زنند که سپاه پاسداران حداقل تجهیزات دو لشگر خود را در این حمله از دست داد.

یک هفته بعد، عراق حمله بعدی خود را علیه جزایر مجنون و باتلاق‌های مجاور هور الهویزه آغاز کرد. جزایر مجنون دو جزیره کوچک مصنوعی بودند، که در واقع از قطعه زمین سفتی در میان باتلاق‌ها برای کمک به حفاری و استخراج چاه‌های میادین نفتی حوزه مجنون شکل گرفته بودند. ایران این جزایر را در سال 1362 تصرف نمود و آنها را در برابر چندین پاتک عراق حفظ نموده بود. در روز 4 تیر 1367، عراق جسورانه‌ترین حمله خود را تا آن تاریخ، به اجرا گذاشت. بغداد بیش از 600 قبضه توپ برای حمله متمرکز کرد و مانند همیشه با گلوله باران بسیار شدید مواضع ایران با سلاح‌های متعارف و شیمیائی عملیات تهاجمی خود را آغاز نمود. سپس تیپ 26 پیاده دریایی از فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری یک حمله آبخاکی را علیه جزایر مجنون انجام داد. زمانی که سربازان این واحد کنترل جزایر را در دست گرفتند، مهندسین رزمی سریعاً پل‌های معلق و جاده‌های خاکی ساختند،که نیروهای عراقی از آنها برای حرکت تانک‌ها به داخل جزایر مجنون برای دفاع علیه یک پاتک احتمالی ایران استفاده کردند. با تأمین جزایر، عراقی‌ها شروع به اجرای یک مانور احاطه‌ای دو طرفه علیه مواضع ایران در جنوب باتلاق‌ها نمودند. لشگرهای زرهی حمورابی و مدینه متعلق به فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری، که توسط لشگر پیاده بخت النصر پشتیبانی می‌گردیدند، به سوی شمال چرخیدند و با واحدهای مکانیزه از سپاه سوم که از سمت جنوب حدود سی کیلومتر در داخل خاک ایران وارد شده و دوران کرده بودند عمل الحاق را انجام دادند.

نیروهای ایرانی موجود در منطقه دارای 50 تا 60 دستگاه تانک بودند، در حالی که عراقی‌ها بیش از 500 دستگاه تانک در داخل دو بازوی حمله قرار داده بودند. در مقابل چنین قدرت آتشی،  ایرانی‌ها به سرعت از مواضع پدافندی خود بیرون رانده شدند. عراقی‌ها شش تا هشت لشگر از نیروی زمینی و سپاه پاسداران را محاصره نموده و ضربات سهمگینی به آنها وارد آورده و قبل از اینکه به سوی مرز عقب نشینی کنند، تمامی تجهیزات و جنگ‌افزارهای آنان را به غنیمت خود درآوردند.                           

آخرین حمله عراق در نزدیکی شهر دهلران در روز21 تیر ماه صورت گرفت. همانند شیوه معمول، عراق حمله خود را با گلوله باران توپخانه توام با مقادیر زیادی از گازهای شیمیائی آغاز کرد. در این حمله، عراق از نیروهای گارد ریاست جمهوری  به همراه عناصر مکانیزه از سپاه چهارم  استفاده کرد که در امتداد  جبهه‌ای به طول 130 کیلومتر وارد عمـل شـدند. این بار هـم عراقی‌ها یک مانور احاطه‌ای دو طرفه را اجرا کردند که نیروهای فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری یک بازو و نیروهای سپاه چهارم بازوی دیگر را شکل می‌دادند. در این منطقه، نیروهای زمینی ایران به سبب رشته پیروزی‌های بزرگ و همیشه آسانی که عراق تاکنون بدست آورده بود کلاً از روحیه پائینی برخودار بودند. آنها همچنین از گلوله باران توپخانه عراق که شامل گازهای شیمیائی بود، وحشت زده شده بودند. در نتیجه، عراقی ها با مقاومت کمی مواجه گردیدند و 40 کیلومتر به داخل خاک ایران پیشروی کردند، و تعدادی از واحدهای ایران را محاصره و تارومار کردند. و سپس  با تجهیزات به غنیمت گرفته شده و اسیران جنگی در امتداد مرز عقب نشینی کردند.

 

منبع: آنچه گذشت، کنت مایکل پولاک، مترجم: مهدی خسروی نژاد، ویراستار: سرتیپ2 ستاد مسعود بختیاری، ص97

 

[1] - منظور مذاکرات طولانی مدت برای پذیرش قطع نامه 598 شورای امنیت سازمان ملل متحد از سوی ایران می‌باشد.(مترجم)

1397/10/15 11:23:1 199 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
تیپ 26 پیاده دریایی از فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری یک حمله آبخاکی را علیه ساحل جنوبی شبه جزیره فاو صورت داد، که به جناح خطوط پدافندی ایران تک می‌کرد. نیروهای ایرانی دارای پشتیبانی کم آتش توپخانه و حتی کمتر از آن زرهی بودند
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015