• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

جنگ تحمیلی از نگاه بیگانگان(18)


در نهایت، نیروهای ایرانی مغلوب دو عامل در دومین نبرد بصره شدند. اولی مهارت ستاد ارتش عراق بود، که از قید و بند فرماندهی و کنترل مطلق صدام آزاده شده بود، نیروی عظیمی را در منطقه برای حفظ خطوط پدافندی متمرکز نمود ( که شامل بسیاری از واحدهای بازسازی شده گارد ریاست جمهوری بود) و با  توانائی از مزیت قدرت آتش غیر متعادل خود بر علیه موج حملات نیروهای پیاده ایران بهره برد. دومین عامل در ناکامی ایران کمبود تجهیزات جهت تحرک و تدارک نیروها بود.

جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ

آنچه گذشت (درسهایی از جنگ ایران و عراق) (18)

 

دومین نبرد بصره در سال 1365  

                            

 در اواسط دی ماه سال 1365، ایران به دنبال موفقیت خود در فاو یک حمله عمده را بر علیه بصره آغاز کرد (عملیاتی که  مرحله ابتدائی، کربلای 4 و مرحله بعدی آن کربلای 5 خوانده شد)، که بزرگ‌ترین و خطرناک‌ترین تهاجم بر علیه این شهر از سال 1361 بود. عراقی‌ها مواضع ایران در فاو را تثبیت کرده بودند، اصولاً به دلیل اینکه این نقطه تنها نقطه‌ای بود که نیروهای ایرانی قبلاً از عرض رودخانه اروند عبور کرده بودند و عراقی‌ها می‌ترسیدند که ایران از این سر پل برای شروع یک تهاجم جدید برای محاصره شهر بصره از سمت جنوب شرقی استفاده کند.

نیروهای ایرانی روی این ترس عراق مانور کردند و با اجرای یک تک انحرافی در عرض رودخانه اروند در شمال فاو، برای احاطه جناحی خطوط پدافندی عراق در مقابل شمال سرپل فاو وارد عمل شدند ( عملیات موسوم به کربلای 4 که به علت آگاهی عراق و واکنش شدید متوقف گردید). اما سازمان‌های جاسوسی عراق دوباره برای کشف مقاصد واقعی ایران شکست خوردند ( اگرچه آنها آماده‌سازی‌های قبلی را برای یک حمله از سوی ایران کشف کرده بودند)، ولی فریب نیرنگ ایران را خوردند. در حالی که حمله واقعی از سمـت شرقـی و شمـال شـرقی بصره صورت گرفت[1]، عراقی‌ها دچار غافلگیری شدند ( عملیات کربلای 5)[2]. تهران یک نیروی خیلی بزرگ برای این عملیات متمرکز کرده بود، شاید بین 150000 تا 200000 نفر، و مهم‌تر از همه اینکه از با تجربه ترین نیروهای سپاه پاسداران و لشگرهای نیروی زمینی برای اجرای این حمله استفاده شده بود. ایرانی‌ها هم از شمال و هم از جنوب دریاچه ماهی حمله کردند، و با استفاده از غافلگیری و بهره گیری از کمیت و کیفیت نیروهایی که گرد آورده بودند، سریعاً سرتاسر دو خط پدافندی اطراف بصره را درهم شکستند. هرچند، در این مرحله از حمله زمینی، ایران به دلیل کسری شدید تجهیزات جهت تحرک لازم و دشواری پشتیبانی از عملیات‌های تهاجـمی متـکی بـر حملات موج انسانی، بر علیه واحدهای عراقی بعد از عبور از استحکامات عراق متوقف گردید.

  هر دو طرف سپس به سرعت نیروهای تقویتی خود را وارد منطقه نبرد کردند. بخصوص بغداد که شروع به اعزام بهترین واحدهای خود نمود، که شامل تعداد زیادی از واحدهای فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری، برای پدافند از بصره بود. عراق از مقادیر زیادی از تجهیزات توپخانه و سلاح‌های شیمیائی بر علیه واحدهای انبوه ایرانی استفاده کرد. عراق حتی نیروی هوائی خود را در یک تلاش همه جانبه برای متوقف کردن نیروهای ایرانی به صحنه نبرد فرستاد ( با اجرای 500 سورتی پرواز در روز).

در اوایل بهمن ماه، عراق اقدام به یک پاتک بزرگ نمود،  و با استفاده از احتیاط‌های محلی تلاش کرد تا از شمالی‌ترین نقطه در قسمت جنوبی رخنه ایران پیشروی کند. طرحریزی این عملیات جهت پیشروی از سوی جنوب دریاچه ماهی و مسدود نمودن رخنه ایران در این جناح بود. اما این عملیات راه به جایی نبرد. اگرچه نیروی پاتک کننده به عنوان یک تیم رسته‌های مشترک عملیات را شروع کرد، که تقریباً فوراً به اجزای مختلف تقسیم گشت، نیروهای پیاده به‌سوی جنوب غربی و نیروی زرهی به‌سوی جنوب شرقی رفتند، و آتش توپخانه برای پشتیبانی مؤثر از هر یک از این دو دچار ضعف گردید. علاوه بر این، اگرچه در سطح عملیاتی پاتک بر علیه ایران از نوع مانور احاطه‌ای طرح‌ریزی گردیده بود، اما حرکت بسیار کند آن موجب گردید تا ایران قادر باشد با انتقال نیرو مسیر پیشروی نیروهای عراقی را سد کند. ضمناً، در سطح تاکتیکی، نیروهای مانوری عراقی مستقیماً عهده‌دار دفع نیروهای ایرانی شدند، و اقدام به تک‌های جبهه‌ای بر علیه سنگـرهای حفر شده در زمین و خاک‌ریزهای نیروهای پیاده ایران کردند که داخل رخنه‌ها و در واقع فرو رفتگی های خطوط دفاعی عراق قرار داشتند که منجر به وارد آمدن تلفات سنگین به عراق گردید.

در ماه بعدی، ایرانی‌ها فشار خود را بر روی بصره حفظ کردند[3]، و واحدهای بیشتری را برای اجرای عملیات آفندی با پیاده نظام و به صورت یک حمله موج انسانی یکی بعد از دیگری اعزام کردند. به دلیل اراده استوار و عزم قطعی برای کسب پیروزی، نیروهای ایرانی با تلاش زیادی به پیشروی میلی‌متری خود ادامه دادند. یک مشکل عمده برای عراقی‌ها همین فشار بی‌وقفه ایران بود که سبب از هم پاشیدگی برخی از واحدهای پیاده عراق شده بود، و این امر برای نیروهای ایرانی امکان ایجاد رخنه در هر خط پدافندی را می‌داد. و مثل این بود که تلاش‌های هوائی عراق کوچک‌ترین تأثیری بر روی ایران ندارد، و نتیجه آن از دست دادن حدود 50 فروند هواپیما بود، که حاصل عملکرد یگان‌های پدافند هوائی تاکتیکی ایران بود. در اوایل اسفند ماه، عراق از مناطق دیگر تعداد کافی واحدهای فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری و نیروهای مخصوص را جهت محکم کردن خطوط پدآفندی برای یک دفاع نیرومند در امتداد تمامی جبهه جنگ به منطقه نبرد گسیل داشت. ضمناً، ایرانی‌ها رزمندگان کثیری را به سبب قدرت آتش و استحکام مواضع پدافندی ناشی از کانال‌ها و احداث خاک ریزهای متعدد و متوالی در حملات موج انسانی خود از دست دادند (احتمالاً بین 70000 تا 80000 نفرتلفات) که سرانجام موجب گردید تا ایران حمله زمینی را متوقف گرداند، اگرچه پیش از آن نیـروهـای ایـرانی از پنـج حلقه از شش حلقه پدافندی اطراف بصره عبور کرده و به چند کیلومتری بصره نفوذ کرده بودند.

با شروع دهه دوم اسفند ماه، عراق تلاش کرد تا یک پاتک دیگر را بر علیه رخنه ایران انجام دهد، دوباره از منطقه دریاچه ماهی حمله کرد تا برای محاصره قسمت جنوبی رخنه ایران تلاش نماید. یک بار دیگر عراقی‌ها به جهت ضعف در همکاری رسته‌های مشترک و ناتوانی نیروهای مکانیزه عراقی در اجرای ساده‌ترین تک‌های  جبهه‌ای به هنگام مانور از پیشروی باز ماندند. بعلاوه، هنگامی که بغداد پشتیبانی سنگین هوائی را برای پاتک به کار برد، نیروی هوائی عراق کمتر در این عملیات شرکت کرد زیرا حملات هوائی این نیرو یک روش به هنگام را فراهم نمی‌کرد، و قدرت کافی را برای داشتن یک تأثیر قابل توجه را به نمایش نمی‌گذاشت، خلبانان عراقی قادر به هدف گیری دقیق اهداف نظامی تاکتیکی نبودند. یک بار دیگر پاتک آنان به علت درنگی که از خود نشان دادند، به‌سرعت دفع گردید.

در نهایت، نیروهای ایرانی مغلوب دو عامل در دومین نبرد بصره شدند. اولی مهارت ستاد ارتش عراق بود، که از قید و بند فرماندهی و کنترل مطلق صدام آزاده شده بود، نیروی عظیمی را در منطقه برای حفظ خطوط پدافندی متمرکز نمود ( که شامل بسیاری از واحدهای بازسازی شده گارد ریاست جمهوری بود) و با  توانائی از مزیت قدرت آتش غیر متعادل خود بر علیه موج حملات نیروهای پیاده ایران بهره برد. دومین عامل در ناکامی ایران کمبود تجهیزات جهت تحرک و تدارک نیروها بود.    

  عراق هنوز به دنبال کارایی تاکتیکی بیشتر و زیادتر بود. علیرغم وجود نیروی انسانی بسیار قوی در ستاد ارتش عراق که برای بهبود وضعیت نیروی زمینی عراق تلاش می‌کردند، افزایش شایستگی رزمی کمی (یا هیچ)، قابل تشخیص بود. واحدهای عراقی زمانی که در پشت استحکامات خود قرار داشتند همچنان به‌خوبی وظیفه پدافندی خود را انجام می‌دادند و مرتباً حملات نیروهای ایرانی را دفع می‌کردند، اما آنها اساساً در سایر زمینه‌های دیگر عملیاتی ناتوان بودند (به طوری که شکست هر دو پاتک عدم توانائی آنها را در سطح عملیاتی به نمایش گذاشته شد). فرماندهان تاکتیکی عراق تمامی مشکلات تکراری قبلی نظیر بی ارادگی، انعطاف ناپذیری، پیروی کورکورانه، یکپارچه سازی رسته‌های مشترک به‌طور ضعیف، بی میلی برای مانور، و سوء تدبیر در اطلاعات را از خود به نمایش گذاشتند. در نهایت، این سربازان عراقی بودند که در بصره پیروز شدند نه فرماندهان عراقی.

 

منبع: آنچه گذشت، کنت مایکل پولاک، مترجم: مهدی خسروی نژاد، ویراستار: سرتیپ2 ستاد مسعود بختیاری، ص92

 

[1] - نویسنده کتاب در مورد این عملیات دچار اشتباه شده و عملیات اول ( کربلای 4) را یک عملیات فریب تصور کرده و عملیات کربلای 5 را عملیات واقعی دانسته در حالی که عملیات اخیر دنباله عملیات کربلای 4 بشمار می‌آید که با عدم الفتح در آن، 15 روز بعد عملیات کربلای 5 از سمت شرق بصره آغاز شد.(ویراستار)

[2] - مجدداً یادآوری می‌شود این مطالب برداشت و تحلیل‌های نویسنده کتاب از عملیات‌های کربلای 4 و کربلای 5 می‌باشد.(ویراستار)

[3] - موسوم به عملیات تکمیلی کربلای 5 که از تاریخ 3/12/1365 تا تاریخ 13/12/1365 صورت گرفت.(ویراستار)

1397/10/12 8:22:19 49 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
در نهایت، نیروهای ایرانی مغلوب دو عامل در دومین نبرد بصره شدند. اولی مهارت ستاد ارتش عراق بود، که از قید و بند فرماندهی و کنترل مطلق صدام آزاده شده بود، نیروی عظیمی را در منطقه برای حفظ خطوط پدافندی متمرکز نمود
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015