• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

جنگ تحمیلی از نگاه بیگانگان(18)


آنچه گذشت (درس‌هایی از جنگ ایران و عراق) (17)

ساخت مدلی جدید از نیروی زمینی

حمله به فاو و شکست چشمگیر پاتک‌های عراق ،بغداد را تکان داد. به‌خصوص  اینکه به نظر می‌رسد که این عملیات سه نتیجه مهم را در بر داشت.

جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ

اول، صدام را متقاعد کرد که موانع باقیمانده در پیش روی ژنرال‌های عراقی را بر طرف سازد و به آنها اجازه دهد تا عملیات نظامی را آن طوری که آنها صلاح و مناسب می‌دانند، اداره کنند. البته بغداد بعد از سال 1361 این موضع تسلیم نشدنی را تغییر داد، و حتی قبل از نبرد فاو، تقریباً فرماندهان ارشد عراق از آزادی عمل بیشتری برای اتخاذ تصمیمات مهم برخوردار بودند. بعد از نبرد فاو، آخرین نشانه‌ها از روش استالینی صدام از روی آنها برداشته شد.

دوم، نـبرد فاو ستاد ارتش عـراق را متقاعد نمود که سربازان عراقی فاقد قابلیت‌های لازم برای اجرای مؤثر عملیات‌های تهاجمی هستند. یک بار دیگر، نیروهای عراقی علیرغم اینکه از نظر قدرت آتش، فن آوری، قدرت هوایی، و عددی بر نیروهای ایرانی برتری داشتند اما شکست خوردند، و به طور خفت باری هم شکست خوردند. سوم، تلفات در فاو  رهبری سیاسی را متقاعد نمود که عراق نمی‌تواند واقعاً بر روی حالت تدافعی باقی بماند و امیدوار باشد که ایران در مراحل بعدی به دلیل فرسودگی و ناامیدی با آتش بس موافقت خواهد کرد.

واکنش اولیه بغداد به از دست دادن فاو، تصرف شهر مهران در میانه مرز ایران و عراق بود که به سبکی از آن پدافند می‌گردید و سپس تلاش برای مبادله آن شهر با فاو بود، اما ایرانی‌ها سریعاً شهر مهران را باز پس گرفتند. پس از آن بغداد تلاش نمود تا بر حملات خویش به کشتی‌های نفتکش و تأسیسات نفتی ایران بیافزاید، اما این کار هم هیچ اثری بر روی تهران نداشت، که خود را برای یک حمله مجدد به بصره آماده می‌کرد. سرانجام، ستاد ارتش، صدام را ترغیب کرد که وی نمی‌تواند یک راه حل نظامی سیاسی هوشمنـدانه و کم هزینه‌ای را برای پایان دادن به جنگ پیدا کند و عملاً تنها راه پایان بخشیدن به جنگ شکست نیروهای ایرانی بر روی زمین است.

در راستای این راهبرد و برای به دست آوردن پیروزی، صدام برای ساختن یک نیروی زمینی توانا جهت شکست ایران رضایت داد، اولین حرکت ستاد ارتش این بود تا نیرویی را ایجاد کند که قادر به اجرای عملیات‌های تهاجمی بزرگ باشد. به این منظور آنها موافقت صدام را برای توسعه هرچه بیشتر و وسیع‌تر یگان گارد ریاست جمهوری بدست آوردند. در آغاز جنگ، این نیرو شامل دو تیپ می‌گردید که در بغداد مستقر بودند و به‌عنوان سربـازان شخـصی صدام خـدمت می‌کردند.

به دلیـل اینکه گـارد ریـاست جمهوری برای دفاع از حکومت در مقابل یک کودتای احتمالی از سوی نیروی زمینی عراق در نظر گرفته شده بود، آنان بهترین تجهیزات و آموزشی را داشتند که عراق می‌توانست برای آنها فراهم کند. این واحدها عمدتاً نیروی انسانی مورد نیاز خود را از تکریت زادگاه صدام و شهرهای سنی نشین مجاور آن، مانند سامرا، برای اطمینان و تضمین وفاداری آنان جذب می‌کردند. تجهیزات، آموزش، و غرور نظامی بالا در بین افراد گارد ریاست جمهوری، آن را به یکی از نیروهای نخبه عراق تبدیل کرده بود، و در سرتاسر جنگ هر وقت و هر کجا وضعیت بحرانی به نظر می‌رسید، همانند اولین نبرد بصره در سال 1361 ( عملیات رمضان)، برای نبرد اعزام می‌گردید. به دلیل اینکه این نیرو به‌طور روزافزونی برای شرکت در عملیات رزمی آماده و اعزام می‌گردید، گارد ریاست جمهوری به تدریج در اواخر سال 1364  به شش تیپ توسعه یافت.

 در اواخر همین  سال بود که ایران شبه جزیره فاو را تصـرف کـرد، ستاد ارتش عراق گارد ریاست جمهوری را در داخل فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری جدید ادغام نمود ( که حاکی از این بود که اکنون دارای استعدادی به اندازه سپاه شده است)که دارای هیجده تیپ تحت فرماندهی سه فرمانده لشگر بود. در خلال سال 1366 ، سه لشگر دیگر (شامل لشگر نیروی مخصوص) ایجاد گردید، و شمار تیپ‌های گارد ریاست جمهوری تا بیست و هشت تیپ افزایش یافت. مهم‌تر از همه، ستاد ارتش موفق شد که صدام را متقاعد کند تا بر مؤلفه شایستگی افسران نسبـت به عامل وفاداری، در استخدام اعضای جدید فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری تأکید کند.

در حالی که هنوز افراد  واحدهای این  نیرو اکثـراً سنی مذهـب بوده و هنوز دارای درصد بالاتری از اهالی تکریت نسبت به بقیه نیروی زمینی بودند، ستاد ارتش مجوز توسعه فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری را با به کارگیری بهترین و شایسته‌ترین افراد البته ترجیحاً با بالاترین درجه وفاداری دریافت کرد. همانند کاری که جمال عبدالناصر در مصر بعد از جنگ شش روزه انجام داد، صدام هم با لغو معافیت تحصیلی دانشجویان دانشگاه‌ها،  آنان را به خدمت فرا خواند، برخی از آنان برای تکمیل کادر جدید گارد ریاست جمهوری مورد استفاده قرار گرفتند. کسری خیلی زیاد نیروی انسانی در فرماندهی جدید نیروهای گارد ریاست جمهوری، با بهترین افسران و سربازان متعلق به واحدهای منظم نیروی زمینی تکمیل گردید. بسیاری از این پرسنل جدید داوطلب بودند، اما تعداد زیادتری از آنها شامل سربازان با کفایت و افسرانی بود که کمتر با بررسی های صلاحیتی و عقیدتی بسیار دقیق مرسوم به فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری واگذار شده بودند تا قابلیت‌های خویش را به نمایـش بگـذارند ( اگرچه هنوز سنـی مذهب‌ها نسبت به شیعیان و کردها برتری زیادتری داشتند).

روحیه و وفاداری آنان با انگیزه دریافت حقوق زیادتر و دیگر مزایا بعلاوه شهرت، به عنوان یک عضو وابسته به یک نیروی نخبه عراق، تأمین و افزایش یافت. بعلاوه، بیشتر اعراب سنی مذهب عضو فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری روابط مستحکمی با حکومت داشتند و اگر از آن پشتیبانی می‌کردند، فقط به دلیل این بود که صدام سدی در برابر یک جانشین محتمل شیعه یا کرد بود. در حالی که با این معیارها و انگیزه‌ها تا حد زیـادی وفـاداری اعضـای جـدید فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری را می‌خریدند، اما سوءظن شدید صدام کاملاً رفع نشده بود، بنابراین وی یک نیروی جدید به نام گارد ریاست جمهوری مخصوص ایجاد کرد، که بیشتر اعضای آن از نفرات اصلی گارد ریاست جمهوری تشکیل شده بود و مأموریت آن حفاظت از بغداد و دفاع از حکومت بود. ستاد ارتش سپس نیروهای گارد ریاست جمهوری را از میدان جنگ خارج ساخت و مجدداً به آنها و به همراه تعداد کوچکی از بهترین لشگرهای  نیروی زمینی منظم (شامل لشگرهای 3 و 6 و 10 زرهی و لشگرهای 1 و 5 پیاده مکانیزه ) آموزش داد. این واحدها آموزش زیادی برای عملیات‌های رسته‌های مشترک و تاکتیک‌های تهاجمی فرا گرفتند. آنها دائماً تمرین می‌کردند و اقدام به اجرای مانورهای بزرگ در سطح سپاه می‌کردند. این واحدها با صرف هزینه زیاد و در واقع نوعی اسراف و ولخرجی دارای پشتیبانی رزمی و واحدهای پشتیبانی خدمات رزمی گردیدند و در اولویت نخست دریافت تدارکات و تجهیزات قرار داشتند. نیروهای گارد ریاست جمهوری همچنین با بهترین تسلیحات در زرادخانه عراق شامل تانک‌های تی-72 و نفربرهای زرهی بی ام پی-1 ساخت اتحاد جماهیر شوروی (سابق)، هویتزرهای خودکششی  ای یو اف-1 ساخت کارخانه جی سی تی فرانسه، توپ‌های 155 میلیمتری کششی جی اچ ان-45ساخت اتریش و جی-5 ساخت افریقای جنوبی، و موشک‌های سطح به هوای سام 13 و سام 14 ساخت اتحاد جماهیر شوروی (سابق) تجهیز شده بود. این اقدامات جهت توسعه گارد ریاست جمهوری باقیمانده نیروی زمینی را از بهترین سربازان و افسران و تجهیزات خالی ساخت، و بغداد اکثر واحدهای عراقی را از قدرت رزمی لازمی که سابقاً دارا بودند محروم ساخت، که در واقع برای  ستاد ارتش

یک هسته نیروی رزمی در مضیقه، با حدود یازده لشگر با قابلیت‌های تهاجمی نسبتاً کم باقی گذاشت.

همراه با نیروی جدید تهاجمی، ستاد ارتش عراق یک شیوه عملیاتی جدید را هم، بطور اساسی با بررسی درس‌های آموخته شده در اوایل جنگ، برای عملیات توسعه داد. مهم‌ترین عنصر این شیوه جدید متن تفصیلی عملیات‌های نظامی بود. بخش عملیات ستاد ارتش که توسط معاون ستاد ارتش، ژنرال حسین رشید محمد التکریتی هدایت می‌گردید، تلاش‌های قبلی برای آموزش یگان‌های مانوری و پشتیبانی رزمی عراق به منظور اجرای عملیات رسته های مشترک، به کار بردن مانور تاکتیکی، خلاقیت در ابتکار عمل، و قابلیت انعطاف در استفاده کردن مطلوب از فرصت‌های بوجود آمده در میدان نبرد را که به نظر آنها شکست خورده و نتایج دلخواه را به بار نیاورده بودند، به کنار گذاشت. در عوض، آنها تصمیم گرفتند که در نحوه عملیات ارتش عراق تجدید نظر نموده و آن را اصلاح کنند در حالی که افسران ارشد رزمی اقدام به اعمال مدیریت خرد در اجرا و هدایت عملیات کردند، ستاد ارتش شروع به طرح‌ریزی مشروح عملیات تهاجمی عمده به صورت گسترده نمود. ژنرال حسین رشید گروهی از افسران ستاد مستعد، با تجربه و ورزیده عراقی را گرد هم آورد و شروع به طرح‌ریزی پاتک و عملیات تهاجمی به‌طور مشروح و تفصیلی کرد. از آنجایی که آنها بر روی فرماندهان رزمی برای هماهنگی درست عملیات رسته‌های مشترک حساب باز  نمی‌کردند، ستاد ارتش عراق آن را برای آنها با نوشتـن به صورت مشـروح در متن طرح‌ها انجام داد. از آنجایی که آنها نمی‌توانستند بر روی قابلیت و توانائی فرماندهان رزمی برای به کار بردن مانـور تاکتیـکی حسـاب باز کنند، ستاد ارتش به خوبی مانور را به صورت مشروح در متن طرح‌ها می‌نوشت. آنها شیوه‌های ابتکاری در عملیات را در متن طرح‌ها به‌طور مشروح می‌گنجاندند. خلاصه اینکه، آنها تلاش کردند تا بر تمامی ضعف‌های افسران رده پائین با نوشتن دستورات برای عملیات‌ها به صورت تفصیلی، غلبه کنند تا به سادگی و با پیروی از این راهنمای طرح‌ریزی، فرماندهان رزمی عراق هر کاری را که نیاز دارند برای پیروزی انجام دهند.

این طرح‌های تفصیلی سپس به فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری و تعدادی از لشگرهای با کفایت نیروی زمینی منظم جهت آموزش فرستاده شد. از ماه‌ها قبل، فرماندهی نیروهای گارد ریاست جمهوری و واحدهای نیروی زمینی منظم برای اجرای این عملیات‌ها تمرین می‌کردند. عراقی‌ها مدل‌هایی در مقیاس کامل از عوارض زمین مربوطه ساخته و اجرای عملیات‌های طرح‌ریزی شده خود را در آنجا تمرین می‌کردند. واحدهای تخصیص یافته  برای شرکت در این تهاجمـات، پی در پـی مأموریت‌های خاص خود را تمرین می‌کردند. بنا به اظهارات فرماندهان لشگر زرهی حمورابی، افراد نیروهای گارد ریاست جمهوری مدت‌ها برای ده تا چهارده ساعت در روز بی‌وقفه آموزش می‌دیدند. واحدها فقط برای اجرای وظایف خاص در طرح تهیه شده آموزش می‌دیدند، و این وظایف را بارها و بارها تکرار می‌کردند. یگان‌ها در ابتدا مأموریت‌های تعیین شده خاص به خود را تمرین کرده و سپس آنها در قالب و چارچوب مأموریت یگان بزرگ‌تر که به عنوان بخشی از آن بشمار می‌آمدند و به صورت مشترک با رسته‌ها و یگان‌های دیگر، تمرینات خود را ادامه می‌دادند تا بتوانند وظایف خود را با هماهنگی هـر چـه بیشتـر در ارتبـاط با سـایر یگان‌ها و نیروهای پشتیبانی کننده  و واحدهای هم‌جوار آن‌قدر تمرین کنند تا وقتی که سرانجام، آنها به  نقطه‌ای می‌رسیدند که هر طرحی را می‌توانستند از طریق حافـظه خود به‌طور کامل  و خودکار اجرا کنند.

 

منبع: آنچه گذشت، کنت مایکل پولاک، مترجم: مهدی خسروی نژاد، ویراستار: سرتیپ2 ستاد مسعود بختیاری، ص85

- سپس با نفربرهای زرهی بی ام پی-2 تجهیز شدند.(مترجم)

1397/10/11 10:43:16 56 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
آنچه گذشت (درس‌هایی از جنگ ایران و عراق) (17) ساخت مدلی جدید از نیروی زمینی حمله به فاو و شکست چشمگیر پاتک‌های عراق ،بغداد را تکان داد. به‌خصوص اینکه به نظر می‌رسد که این عملیات سه نتیجه مهم را در بر داشت.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015