• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

جنگ تحمیلی از نگاه بیگانگان(16)


در سال 1362 عراق از فرانسه پنج فروند هواپیمای تهاجمی سوپر اتندارد[1] اجاره نمود، که اگر چه برد طولانی‌تری از بالگرد سوپرفرلون داشت اما هنوز نمی‌توانست تمامی بنادر مختلف  و تأسیسات نفتی در امتداد ساحل طولانی ایران در خلیج فارس را پوشش دهد. علاوه بر این، عراقی‌ها شناسائی مناسبی از اهداف برای حملات هوائی خود انجام نمی‌دادند، و هنوز بر روی موشک اگزوست تکیه می‌کردند، و تنها با پنج فروند از هواپیماهای مذکور، می‌توانستند آسیب اندکی را به هر حال وارد آورند.

جنگ تحمیلی،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق،جنگ

آنچه گذشت (درسهایی از جنگ ایران و عراق) (15)

جنگ در آسمان

نیروی هوائی عراق پیشرفت چشمگیری نداشت. در حدود سال 1362، عراق برتری هوائی را تقریباً غفلتاً به­دست آورد. کمبود قطعات یدکی، نیروی هوائی جمهوری اسلامی ایران را فلج کرده بود. تا جایی که این نیرو می‌توانست فقط حدود 10 تا 15 سورتی پرواز در روز انجام دهد، و تنها در مواقع ضروری احتمالاً قادر به انجام 90-70 سورتی پرواز در روز بود، وارد آمدن چنین آسیبی به قدرت عملیاتی نیروی هوائی جمهوری اسلامی ایران، یک میزان سورتی پرواز نسبتاً کم را پس از آن در پی داشت. بعلاوه، پدافند هوائی زمین پایه عراق خسارات سنگینی را به هواپیماهای ضربتی ایران وارد آورد. در اواخر سال 1360 نیروی هوائی جمهوری اسلامی ایران مجبور شد تا به بمباران از ارتفاع بالا روی آورد تا از  دادن تلفات بیشتر اجتناب کند.

با کاهش تعداد هواپیماهای عملیاتی ایران نهایتاً در نبرد برای برتری هوائی، به‌طور قاطع ثابت گردید که عراقی‌ها حتی نمی‌توانند از برتری عددی خود در نبردهای هوا به هوا استفاده کنند. خلبانان عراقی بی نهایت ترسو بودند و هنگامی که هواپیمای آنها توسط هواپیماهای جنگنده ایرانی رهگیری می‌شد، غالب اوقات مأموریت‌های آنها بی‌نتیجه می‌ماند. آنها همچنان در رابطه با درگیری‌های هوا به هوا با ایرانی‌ها، کم جرات باقی ماندند، بارها با کاسته شدن از شدت نبرد حتی از اجرای مأموریت‌های بحرانی سرباز زدند. در پائیز سال 1359، بغداد برای وادار کردن خلبانان هواپیماهای جنگنده خود برای اینکه روحیه تهاجمی بیشتری در به مبارزه طلبیدن ایرانی‌ها در آسمان از خود نشان دهند، شروع به تلاش و اقداماتی کرد. در این زمان کمکی بزرگ از سوی فرانسه صورت گرفت، و آن تحویل هواپیماهای میراژ اف.1 بود که بغداد در سال 1360[1] خریداری نموده بود ( و همچنین آموزش خلبانان عراقی برای پرواز و جنگیدن با آنها، که از اهمیت بیشتری برخوردار بود). در آبان ماه، یک فروند هواپیمای میراژ عراقی یک فروند هواپیمای اف-14 ایران را سرنگون کرد ( اولین فرونداز این نوع هواپیما[2] ) و با گذشت چند ماه چندین فروند دیگر ساقط شدند[3]. این به خلبانان هواپیمای میراژ اطمینان بیشتری برای به مبارزه طلبیدن ایرانی‌ها می‌داد و هم‌قطاران آنها زمانی که هواپیماهای میراژ آنها را همراهی و محافظت می‌کردند با اطمینان بیشتری به اجرای مأموریت‌های خود می‌پرداختند. با این وجود، هنوز در بیشتر موارد هواپیماهای جنگنده عراقی در نبردهای هوا به هوا مغلوب ایرانی‌ها می‌شدند مگر اینکه آنها دارای یک برتری عددی زیاد در آن نبرد هوائی بودند.  

  در طول جنگ، نیروی هوائی عراق سورتی پروازهای نسبتاً اندکی را برای پشتیبانی نزدیک هوائی از عملیات‌های زمینی اختصاص داد، و بر اجرای این مأموریت‌ها از ارتفاع بالا پافشاری می‌کرد، این نیرو نمی‌خواست و یا نمی‌توانست تأخیر و تعویق‌های طولانی و روش‌های پیچیده درخواست پشتیبانی هوائی فرماندهان زمینی را برای دریافت و برخـوداری از پشتیبـانی نزدیک هوائی کاهش دهد، در خلال پنج سال اول جنگ، نیروی زمینی عراق منابع مالی فراوانی را جهت بدست آوردن بالگرد به عنوان جانشینی برای هواپیما جهت اجرای نقش پشتیبانی نزدیک هوائی اختصاص داد. اما، بالگردهای عراقی هم چندان مفیدتر از هواپیماهای نیروی هوائی در فراهم آوردن آتش پشتیبانی نزدیک واقع نشدند. تاکتیک‌های بالگرد تک ور عراقی عبارت بود از پرواز تا  نقطه‌ای حدود  یک کیلومتر  یا بیشتر از آن در پشت خطوط پدافندی عراق، نشانه روی به سوی نیروهای ایرانی، شلیک تمامی مهمات حمل شده توسط بالگرد، و سپس مراجعت به پایگاه بود. لازم به ذکر است که به طور کلی تأثیر حملات این بالگردها چندان قابل توجه نبود[4] به استثنای زمانی که بر علیه نیروهای متراکم پیاده ایرانی در حال تهاجم، آتش می‌گشودند، آن‌وقت بود که قدرت آتش مرگبار آنها مشخص می‌گردید.        

 

نیروی هوائی عراق به سبب حملاتش به هدف‌های راهبردی و اقتصادی ایران نهایتاً تأثیر بیشتری در جنگ داشت، اما در این حوزه مهم هم تلاش‌های این نیرو نسبتاً کم و کارایی آن در حد متوسط بود. در مراحل مختلف جنگ، عراق تلاش نمود تا از حملات هوائی و موشکی بر علیه شهرهای ایران جهت تحت فشار قرار دادن ایران برای دست یافتن به یک راه حل سازش استفاده کند. هرچند،  تا زمستان سال 1366، عراق از این راهکار خود سودی نبرده و زیان‌هایی را هم تحمل کرد. اگرچه ایران تعداد محدودی هواپیمای ضربتی عملیاتی نسبت به تعداد و نوع هواپیماهایی عراق داشت، اما این هواپیماها می‌توانستند محموله‌های سنگین‌تری از بمب را حمل کنند، و خلبانان ایرانی به طور کلی مهارت بیشتری از  همتایان عراقی خود داشتند. علاوه  بر این، عراق از این مشکل جغرافیائی رنج می‌برد که بیشتر شهرهای عراق به طور کلی خیلی نزدیک‌تر به مرز ایران نسبت به شهرهای بزرگ ایران نسبت به مرز عراق قرار داشتند. برای نمونه، بغداد فقط 150 کیلومتر از مرز ایران فاصله دارد، در حالی که فاصله تهران تا مرز عراق 600 کیلومتر اسـت. این بدان معنا بود که اکثر شهرهای ایران خارج از برد موشک‌های سطح به سطح عراقی اس اس-1 ملقب به اسکاد با برد 300 کیلومتر و آن سوی برد مؤثر هواپیماهای عراقی بودند، که نیروی هوائی عراق را از انجام چنین مأموریت‌های دوربردی باز می‌داشت بهرحال طبعاً اینگونه حملات، پدافند هوائی ایران را نگران می‌کرد. ایرانی‌ها تمایل زیادی به اجرای حملات هوائی ضربتی داشتند، و زمانی که ایران موشک‌های اسکاد را از کره شمالی و لیبی خریداری کرد، بغداد و اکثر شهرهای عراق به خوبی در درون برد موشکی ایران قرار گرفتند. با وجود شرایط محدود کننده در طول مدت جنگ، ایران می‌توانست آسیب بیشتری به شهرهای عراق بیش از آنچه که عراق می‌توانست به شهرهای ایران صدمه بزند، وارد آورد، و این عدم توازن خیلی اوقات به بغداد برای عقب نشینی و یا دست کشیدن از حملاتش به شهرهای ایران فشار می‌آورد به امید آنکه ایرانی‌ها با دست برداشتن از جنگ شهرها درخواست‌های عراق را اجابت کنند ( که ایرانی‌ها معمولاً انجام می‌دادند).

  ایران و عراق از ابتدای جنگ، شروع به حمله به تأسیسات نفتی یکدیگر کردند، و ابعاد این رشته عملیات جنگی به تدریج با گذشت زمان افزایش یافت به طوری که هر دو طرف هر چه بیشتر درگیر این عملیات شدند. در ابتدا، هر دو کشور ایران و عراق برای ضربه زدن به تأسیسات نفتی یکدیگر تلاش کردند  ( مانند پالایشگاه‌ها، پایانه‌های نفتی، و امثال اینها). اگر چه، هیچ یک از دو طرف قادر نبودند تا آسیب زیادی به طرف مقابل وارد آورد.

  ایرانی‌ها تعداد معدودی هواپیما در اختیار داشتند و مشکل بزرگ آنها جدال با پدافند هوائی عراق بود، در حالی که عراقی‌ها  نمی‌توانستند به‌طور مؤثری بر علیه اهداف مورد نظر خود، و عملیاتی را طرح‌ریزی یا اجرا نمایند و حملات ضربتی را حتی بر علیه اهدافی به کوچکی یک پالایشگاه نفت به‌طور کامل انجام دهند و حملات آنها با وجود پدافند هوائی ایران هیچ فشاری به ایران وارد نیاورد. عراقی‌ها تعداد محدودی پروازهای شناسائی قبل یا بعد از ضربات هوائی خود انجام می‌دادند، و در تلاش برای شناسائی نتایج حملات خود بر روی هدف، این کار را خیلی ضعیف انجام می دادند، ولی در عوض ترجیح می‌دادند به گزافه‌گویی و بزرگ‌نمایی پرداخته و ادعا کنند که هدف نابود شده است. در ابتدا، حملات هوائی عراق خیلی دقیق نبود، زیرا عراقی‌ها بر روی حمله از ارتفاع بالا اصرار می‌ورزیدند. در سال 1363 عراق شروع به دریافت نوع ضربتی هواپیمای میراژ اف.1 و موشک‌های پیشرفته هدایت‌شونده لیزری‌ای اس -30 ال از فرانسه نمود. عراق بهترین خلبانان خود را برای آموزش بر روی هواپیمای میراژ به فرانسه اعزام کرد، بدین ترتیب ترکیبی از بهترین خلبانان با آموزش مناسب، یک هواپیمای توانا، و یک سامانه تسلیحاتی عالی یک مزیت قابل توجه را برای نیروی هوائی عراق فراهم آورد. در نیمه دوم جنگ، عراق فرا گرفت تا هواپیماهای میراژ را برای انهدام هدف‌های مهم در تأسیسات کلیدی صنعتی و نفتی ایران به کار گیرد. هرچند، حتی با به کارگیری هواپیماهای میراژ اف.1 ، حملات هوائی عراق همیشه به اندازه کافی مؤثر نبودند و هرگز تعداد پرواز کافی برای غیر فعال کردن تأسیسات ایران اجرا نشد. همچنین، در حالی که عراق از نظر کارآمدی تجهیزات هوائی خود قادر بود تا تعدادی از تأسیسات ایران را در دفعات مختلف منهدم کند، اما آنها هرگز نتوانستند به حد کافی به این تأسیسات به گونه‌ای آسیب وارد آورند به نحوی که ایران را از تعمیرات و راه اندازی مجدد آنها بازدارند لذا این تأسیسات دوباره برای بهره برداری طی هفته‌ها یا روزهای آینده آماده می شدند.           

به دلیل مشکلات اولیه در هدف گیری تأسیسات نفتی ایران توسط عراق، در سال 1362 عراقی‌ها جنگ‌افزارهای خود را تغییر دادند و به‌طور پیگیرانه‌ای یک رشته عملیات جنگی بر علیه کشتی‌های نفتکش ایران در خلیج فارس انجام دادند. در ابتدا، تلاش‌های عراق برای حمله به کشتی‌های نفتکش ایران از موفقیت نسبتاً کمی برخوردار بودند به دلیل اینکه تنها وسیله‌ای که بغداد برای حمله به کشتی‌ها در دریا استفاده می‌کرد بالگردهای سوپرفرلون مسلح به موشک‌های اگزوست بودند. اما بالگردهای سوپرفرلون برد محدودی داشتند و فقط می‌توانستند کشتی‌های نفتکش را در شمالی‌ترین نقطه از خلیج فارس مورد حمله قرار دهند. موشک اگزوست هم دارای یک سرجنگی خیلی کوچک بود که آسیب اندکی به اکثر کشتی‌های نفتکش وارد می‌آورد. در آغاز، این حملات به سبب اینکه این حملات مانع ورود کشتی‌های نفتکش خارجی به بنادر ایران می‌گردید، به سود عراق بود. اما، ایرانی‌ها اولاً به سادگی دستمزدهای ناخدایان کشتی‌های نفتکش را افزایش دادند، و در ثانی پایانه‌های صادراتی خود را در امتداد ساحل به نواحی دورتری به سمت جنوب[5] سواحـل خـود انتقال دادند، و از زمـانی که موشک‌های اگزوست عملاً دیگر نتوانستند کشتی‌های نفتکش را غرق کنند) صادرات نفت ایران دوباره به حال عادی بازگشت. در سال 1362 عراق از فرانسه پنج فروند هواپیمای تهاجمی سوپر اتندارد[6] اجاره نمود، که اگر چه برد طولانی‌تری از بالگرد سوپرفرلون داشت اما هنوز نمی‌توانست تمامی بنادر مختلف  و تأسیسات نفتی در امتداد ساحل طولانی ایران در خلیج فارس را پوشش دهد. علاوه بر این، عراقی‌ها شناسائی مناسبی از اهداف برای حملات هوائی خود انجام نمی‌دادند، و هنوز بر روی موشک اگزوست تکیه می‌کردند، و تنها با پنج فروند از هواپیماهای مذکور، می‌توانستند آسیب اندکی را به هر حال وارد آورند. تحویل هواپیماهای میراژ اف.1- ئی کیو- 5 -200 به عراق تا اندازه‌ای به حل این موضوع کمک کرد. هواپیماهای میراژ نه فقط برد بیشتری نسبت به هواپیماهای سوپـر اتندارد داشتند بلکه هواپیـماهای میراژ می‌توانستند همچنین در حین پرواز از یکدیگر[7] سوخت دریافت کنند، این ویژگی این اجازه را به آنها می‌داد که به‌طور قابل ملاحظه‌ای مأموریت‌های ضربتی طولانی‌تری را انجام دهند. همچنین آموزش با کیفیت بالای خلبانان میراژ در فرانسه  نتایج  بهتری را در برداشت. با این وجود ، عراقی‌ها هنوز بر روی استفاده از موشک اگزوست پافشاری می‌کردند ( در برابر استفاده از مهمات پرقدرت تر) بعلاوه کماکان عراق از ناتوانی در شناسائی دقیق اهداف قبل از زمان حمله رنج می‌برد. در بیشتر مأموریت‌ها یک هواپیمای میراژ در ارتفاع متوسط در امتداد ساحل عربستان پرواز می‌کرد، و سپس با گردش به سوی مرکز خلیج فارس، با تلنگری به رادار کنترل آتش خود، به سوی بزرگ‌ترین کشتی که کشف کرده بود شلیک می‌کرد. واضح است که این راهی برای اداره کردن یک رشته عملیات جنگی ضد کشتی نبود، و لذا نتایج متوسطی را به بار آورد ( جدای از عدم هماهنگی در مورد اصابت قرار دادن ناو یو اس اس استارک[8]). هرچند، مهم ترین مشکل عملیات جنگی هوائی عراق بر علیه صادرات نفت ایران این بود که بغداد هرگز تلاش مصممی را برای غرق کردن تعداد زیادی از کشتی‌های نفتکش حامل نفت صادراتی ایران یا برای نگهداشتن این تلاش در طی یک دوره زمانی طولانی انجام نداد. در عوض، حملات عراق پراکنده و تصادفی بود و بیشتر به‌عنوان یک مزاحمت تلقی می‌گردید تا به وجود آوردن یک مشکل واقعی برای تهران. اگر چه حملات هوائی عراق این امکان را به وجود آورد که میزان صادرات نفت ایران را کاهش دهد اما هرگز واقعاً نتوانست صدور نفت و در نتیجه آن طوری که بغداد آرزوی آن را داشت، اقتصاد ایران را فلج کند.

 

 

 

منبع: آنچه گذشت، کنت مایکل پولاک، مترجم: مهدی خسروی نژاد، ویراستار: سرتیپ2 ستاد مسعود بختیاری، ص74

 

[1] - در سال 1356 قرارداد خرید بین عراق و فرانسه امضا گردید. و در ماه‌های اولیه جنگ در سال1359 تعدادی از آنها تحویل عراق گردید.(مترجم)

[2] - اولین هواپیمای  اف-14 ایران  توسط یک فروند میگ 21 عراقی سرنگون گردید. (مترجم)

[3] - تعداد هواپیماهای اف-14 سرنگون شده توسط هواپیماهای میراژ دو فروند بوده که در ماه‌های پایانی جنگ سرنگون شده‌اند لازم به ذکر است که منابع ایرانی سرنگونی 72 فروند میراژ را اعلام کرده‌اند و منابع عراقی 25 فروند را تائیدکرده اند. (مترجم)

[4] - در تابستان سال 1361، عراق از تیمی از مشاوران آلمان شرقی(سابق) برای کمک به توسعه روش‌های تاکتیکی بهتر برای استفاده بر روی بالگردهای هایند دعوت به عمل آورد ( حقیقتی که هنوز جداً از سوی تعدادی از افسران عالی‌رتبه عراقی انکار می‌گردد). یکی از نتایج حاصله مطرح شدن تیم‌های پروازی شکارچی/ قاتل بود، که در آن از بالگردهای میل 25 برای سرکوب نمودن پدافند هوائی ایران استفاده می‌شد، تا به این سبب وسیله فرصت لازم را برای بالگردهای آسیب پذیر گازل فراهم کنند تا این بالگردها بتوانند موشک‌های هدایت شونده ضد تانک خود را شلیک کنند.(مترجم)

 

[5] - نویسنده در اینجا دچار اشتباه شده است. منظور وی به سمت شرق است.(مترجم)

[6] - به منظور پر کردن شکاف جهت تحویل هواپیمای میراژ اف.1- ئی کیو- 5 -200  دولت فرانسه موافقت کرد تا این هواپیما در اختیار عراق قرار گیرد. طبق ادعای ایران سه فروند از این هواپیماها توسط هواپیماهای اف-14 سرنگون شدند اما عراق مدعی شد که یک فروند مورد اصابت قرار گرفته و در پایگاه شعبیه فرود آمده و به دلیل خسارات وارده از رده عملیاتی خارج شد.(مترجم)

[7] - تنها هواپیمای گونه ئی کیو-4 می‌توانست به عنوان هواپیمای سوخت رسان مورد استفاده قرار گیرد و گونه‌های ئی کیو -4 و 5 و 6  می‌توانستند از آن سوخت دریافت کنند.(مترجم)

[8] - این ناو متعلق به نیروی دریایی ایالات متحده بود. اگرچه در دو سال گذشته با انتشار مطالبی در این باره، این موضوع که هواپیمای میراژ این ناو جنگی را مورد حمله قرار داده به زیر سؤال رفته است.(مترجم)

1397/10/9 11:5:52 50 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
در سال 1362 عراق از فرانسه پنج فروند هواپیمای تهاجمی سوپر اتندارد اجاره نمود، که اگر چه برد طولانی‌تری از بالگرد سوپرفرلون داشت اما هنوز نمی‌توانست تمامی بنادر مختلف و تأسیسات نفتی در امتداد ساحل طولانی ایران در خلیج فارس را پوشش دهد. علاوه بر این، عراقی‌ها شناسائی مناسبی از اهداف برای حملات هوائی خود انجام نمی‌دادند، و هنوز بر روی موشک اگزوست تکیه می‌کردند، و تنها با پنج فروند از هواپیماهای مذکور، می‌توانستند آسیب اندکی را به هر حال وارد آورند.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015