• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب های آموزش معارف جنگ
آمار بازدید
سیر جنگ در سال دوم جنگ و چرایی ورود به خاک عراق

متن سخنان امیر سرتیپ 2 بختیاری در مرکز آموزشی شهدای 01

بخش بسیار مهمی از تاریخ معاصر ایران که در 20 سال قبل اتفاق افتاد دوران دفاع مقدّس می باشد که در طول تاریخ سه‌هزارساله‌ی ایران از مهم‌ترین جنگ‌های ما می‌باشد که آثار آن حداقل تا چندین ده سال دیگر در جامعه‌ی ما، منطقه و جهان در ابعاد: نظامی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی باقی خواهد ماند. ما با استفاده از نمایش قدرت مان در این جنگ، هم‌اکنون در دنیا قدرت‌نمایی می‌کنیم و خود را بازیگر مهم منطقه و جهان می‌دانیم. ما در طول تاریخ خود جنگ‌های زیادی را تجربه کرده‌ایم. برای نمونه...

سیر جنگ در سال دوم جنگ و چرایی ورود به خاک عراق

ما هفتصد سال با رومی‌ها و چهارصد سال با عثمانی‌ها جنگیده‌ایم. نادرشاه هند را در فاصله‌ی سه هزار کیلومتری از ایران فتح کرد. ولی جنگ ما با عراق ویژگی‌های بسیار خاصّی داشت که آن را از سایر جنگ‌ها متمایز می‌کند. سه ویژگی مهم این جنگ عبارت بودند از:

  • ویژگی‌های: حرفه‌ای، فنّی و تخصّصی کارکنان و تجهیزات ارتش که علی‌رغم مشکلات بسیار، ماهرانه و با رشادت در صحنه‌ی رزم به کار گرفته شدند.
  • ایثار، اخلاص، ایمان و غیرت ملت ایران که در پشتیبانی از ارتش وارد عمل شدند.
  • مهم‌ترین ویژگی، رهبری الهی امام و اداره‌ی جنگ طبق موازین وحی و احکام دین مبین اسلام بود (امام عزیز این جنگ را مقابله‌ی اسلام با کفر می دانستند.)

این ویژگی‌ها در تمامی اقشار جامعه نمود داشت. سرلشگر ظهیرنژاد، که فرمانده‌ی وقت نیروی زمینی بودند، با احساس خاصّی معتقد بود که عراق گذشته از تهاجم نظامی با تجاوز خود به ایران، به تاریخ و ­تمدن ما توهین کرده است و باید به شدت تاوان این توهین را بدهد.

ما باید با تاریخ راستین جنگ و اثری که در جامعه و جهان ایجاد کرده است و تبعات آن فعلاً ادامه دارد و انشاءالله اثرات مثبت آن در تاریخ جهان باقی خواهد ماند آشنا شویم. ظاهر و یک قسمت واقع این است که ما هزار میلیارد دلار خسارت جنگ را متحمّل شدیم؛ یعنی چندین سال درآمد نفتی‌مان هزینه‌ی جنگ شد، ولی آیا این همه‌ی خلاصه‌ی دفاع مقدّس است؟ ارتش در سال اول جنگ به علت مسائل متعدّدی قدرت بازدارندگی خود را در میزان بالایی از دست داده بود. از شش لشگر موجود در آن زمان تقریباً چهار لشگر در غرب کشور با ضد انقلاب درگیر بود و فقط سه لشگر تقریباً آزاد داشتیم که یکی لشگر 77 پیاده بود که در شمال شرق و دومی و سومی لشگرهای 81 و 92 زرهی در غرب و جنوب غرب کشور مستقر بودند. این در حالی بود که عراق دوازده لشگر خود را وارد خاک ایران کرده بود. دو سال آموزش نظامی در ارتش به علل گوناگون متوقّف شده بود، انضباط نظامی در سطح پایین قرار گرفته و امر مهم تعمیر و نگهداری هم دستخوش اشکالات عدیده بود و سلسله مراتب فرماندهی ارتش از هم پاشیده شده و علی‌رغم تلاش فراوان برای ترمیم آن هنوز کامل نشده بود. سپاه نیز هنوز دوران طفولیّت و تشکیل را می‌گذراند و بسیج هم تازه‌تشکیل بود و سازمان منسجم و آموزش دیده‌ای به حساب نمی‌آمد.

عراق اهداف گوناگونی را در حمله به ایران دنبال می‌کرد. یکی از این اهداف برنتافتن اسقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران بود. با توجه به اینکه حوزه‌های بزرگ و باسابقه‌ی علمیّه‌ی دینی و همچنین مقابر مقدّس ائمه ی مورد علاقه‌ی شیعیان در این کشور قرار دارد و رژیم بعثی حاکم بر عراق که حکومت دیکتاتوری و مستبدّانه‌ی یک اقلیّت کوچک بود بر اکثریت مردم عراق که 66 درصد از جمعیّت آن شیعیان عراق بودند، رژیم بعثی حاکم بر عراق به سختی از استقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران و احتمال سرایت و نفوذ آن در شیعیان عراق و برانگیخته شدن مردم مسلمان عراق بر علیه این حکومت دیکتاتوری در وحشت به سر می‌برد و نمی‌توانست آن را تحمّل کند. این امر تنها اختصاص به عراق نداشت و با شدت کمتری در سایر رژیم‌های حوزه‌ی خلیج فارس و عربستان و حتی کشورهای مسلمان شمال آفریقا هم وجود داشت. دسترسی به منطقه‌ی سرزمینی و نفت خوزستان و یا حداقل بخش شمالی اروند رود، نفرت نژادپرستانه‌ی صدام حسین از ایرانیان، ادعاهای بی‌اساس ارضی عراق در طول مرزهای مشترک و تحریک عراق توسط استکبار جهانی علیه انقلاب اسلامی از دیگر انگیزه‌های عراق در این تجاوز بود. عراق برآورد می‌کرد که از ارتش ایران چیزی باقی نمانده است و آنچه مانده به دلیل عدم پشتیبانی غرب و شرق در تأمین ملزومات، قطعات و نیازها هیچ کارایی ندارد. با آغاز تهاجم عراق نیروهای مردمی ما با اینکه سازماندهی مشخصی نداشتند با شور شهادت و عشق دینی و علاقه نسبت به میهن خود وارد صحنه‌ی جنگ شدند و در قالب سپاه و بسیج علی‌رغم نداشتن آموزش و آمادگی کافی و ساختار سازمانی و عملیاتی به کمک ارتش شتافتند و ارتش هم علی‌رغم اُفت قدرت دفاعی خود ناشی از دگرگونی انقلابی در جامعه‌ی ایران، نیروهای مسلّح و جهاد سازندگی، مردانه و با انگیزه‌ی دفاع از میهن اسلامی و عشق به شهادت، دلیرانه به مقاومت در مقابل متجاوز تا پای جان ایستاد و در این کار موفّق بود.

در طول هشت سال دفاع مقدّس، یک میلیون و نهصد و هفتاد هزار نفر بسیجی در جنگ شرکت داشتند. متوسط حضور بسیجیان عزیز در جبهه که هیچ وظیفه‌ی نظامی برای یک لحظه هم نداشتند یازده ماه بوده است. از ارتش نیز علاوه بر270 هزار نفر کارکنان پایور، دو میلیون و پانصد هزار نفر پرسنل وظیفه (افسر، درجه‌دار، سرباز) در هشت سال جنگ حضور یافتند که متوسط حضورآنان در جبهه 21 ماه می‌باشد. از ارتش 1436 درجه‌دار وظیفه و 246 افسر وظیفه و قریب به 33 هزار سرباز وظیفه و بیش از 10 هزار نفر پایور به شهادت رسیده‌اند.

ظرف چند ماه اولیه‌ی جنگ نیروی زمینی سریعاً خود را بازسازی کرد و نیروی هوایی هم در روز اول با پرواز 140 فروند هواپیما بر فراز عراق ضربه‌ی سنگینی به آن کشور زد که به صدام شوک شدیدی وارد کرد و ناگزیر شد بپذیرد که ارتش اسلامی ایران باقی و قدرتمند است. تا پایان سال دوم جنگ برتری هوایی تا حدودی متعلّق به جمهوری اسلامی ایران بود. نیروی هوایی با شهامت و ایثار بسیاری وارد عرصه‌های نبرد شد، طوری که در 17 روز اول جنگ 30 خلبان به شهادت رسیدند. در واقع نیروی هوایی جسورانه و مخلصانه برای متوقّف کردن پیشروی دشمن و یاری نمودن نیروی زمینی مظلوم وارد عمل شد و با کمک آتش توپخانه و هوانیروز به نیروی زمینی کمک شایان و سرنوشت‌سازی نمود.

نیروی دریایی ارتش ایران ظرف 67 روز اول جنگ و به کمک نیروی هوایی نیروی دریایی عراق را به طور کامل از کار انداخت و آن را از صحنه‌ی دریایی خلیج فارس خارج کرد که این برتری تا به امروز هم ادامه دارد. نتیجه اینکه عراق بدون نیروی دریایی شد و این امر باعث شد که ما توانستیم در طول جنگ نفت خود را صادر کنیم که 95 درصد بودجه‌ی کشور در آن زمان از درآمد فروش نفت به دست می‌آمد و اگر این تلاش نیروی دریایی نبود واردات و صادرات کشور ما دچار مشکلات بسیار شدیدی می‌شد. از طرفی دیگر صدور نفت و واردات و صادرات عراق را از مبدأ و یا خلیج فارس به مقصد بنادر عراق مسدود نمودیم.

بخشی از نیروهای متخصّص فنّی مردمی وارد بخش جهاد سازندگی شدند و خدمات ارزشمند و ماندگاری کردند. در طول جنگ در حدود 2180 نفر از جهاد گران جهاد سازندگی که حدود 350 نفر از آنان مهندس بودند در جبهه ها شهید شدند.

در سال اول جنگ ما دشمن را زمین‌گیر و متوقّف نمودیم و شناسایی‌ها در خصوص دشمن را با رزم و عملیات مختلف معمول داشتیم و از طرفی خود را بازسازی کردیم و در حالت پویا بودیم. در پایان سال اول جنگ سپاه نیز به کمک ارتش آمد و اعلام کرد که برای عملیات شکستن حصر آبادان می‌تواند حدود 2250 نفر بسیجی و سپاهی را، در قالب سازمان گردان‌های پیاده، به کمک ارتش بفرستد. لازم به ذکر است که هر گردان ارتش هفتصد تا هشتصد نفر نیرو به همراه تجهیزات و آتش سنگین سازمانی خود دارد. سپاه افراد خود را در گردان‌های 200 تا 300 نفره‌ی پیاده‌ی سبک سازمان داد و به کمک ارتش فرستاد.

اولین عملیات بزرگ آفندی ارتش و سپاه، عملیات برای شکستن حصر آبادان بود. در این عملیات، که در شمال آبادان انجام شد، لشگر 3 زرهی عراق تار و مار شد، 2000 نفر اسیر شدند و 90 تانک به غنیمت گرفته شد. همچنین منطقه‌ای به وسعت 150 کیلومتر مربع از حدود 10 هزار کیلومتر مربعی که عراق در خوزستان اشغال کرده بود در این عملیات آزاد شد.

دو روز بعد از عملیات ثامن‌الائمه هواپیمای ترابری حامل فرماندهان عالی‌رتبه‌ی ارتش، که برای گزارش عملیات به محضر امام راحل(ره) عازم تهران بود، سقوط کرد و ارتش و سپاه تعدادی از فرماندهان خود را از دست دادند. به دنبال آن سرهنگ علی صیاد شیرازی به عنوان فرمانده‌ی نیروی زمینی انتخاب گردید و راهبرد جدیدی را اعلام کرد که از این به بعد عملیات آفندی بزرگ را با مشارکت کامل سپاه و بسیج انجام خواهیم داد. لذا در این راستا به آموزش سپاه و واگذاری امکانات لازم به سپاه در حد مقدور عمل نمود.

عملیات بعدی طریق‌القدس بود که با اجرای آن حدود 600 کیلومتر مربع از مناطق اشغالی میانی خوزستان در غرب سوسنگرد آزاد شد. ارتش در این عملیات با 5 تیپ از نیروی زمینی، نیروی هوایی، پدافند، هوانیروز و توپخانه و سپاه نیز در قالب 3 تیپ پیاده وارد عمل گردید. در سومین عملیات، سپاه نیروهای مردمی خود را در قالب لشگر سازمان داد و به کمک ارتش وارد عمل کرد. ارتش نیز با 4 لشگر که چیزی حدود 60 هزار نفر نیرو بود وارد عمل گردید. این عملیات با نام فتح‌المبین در منطقه‌ی شمال خوزستان انجام شد و 2400 کیلومتر مربع از اراضی اشغالی غرب اندیمشک و دزفول آزاد گردید.

تا این زمان اکثر عملیات حدود دو، سه یا چهار ماه با یکدیگر فاصله‌ی زمانی داشتند. دلیل اصلی هم این بود که خط تولید کارخانجات مهمّات‌سازی با محدودیت روبرو بود. تولید و تهیّه‌ی مهمّات و بسیج مردمی و جابجایی نیز زمان می‌برد. نکته‌ی دیگر اینکه اکثر غنایم جنگی نیز به علت کمبودهای تجهیزات سپاه به آن‌ها واگذار می‌شد.

در عملیات بعدی، که بیت‌المقدّس نام داشت و منجر به فتح خرّمشهر گردید، توانستیم 5400کیلومتر مربع را آزاد کنیم و بیشترین تعداد نفرات شرکت‌کننده در این عملیات بودند. روز سوم خرداد سال 1361، خرّمشهر بعد از 520 روز اشغال آزاد شد. در اینجا بودکه عراق پیشنهاد آتش‌بس کرد. تا زمان آزادسازی خرّمشهر شورای ملل متحد فقط یک قطعنامه صادر کرده بود و در آن به واژه‌ی جنگ اشاره نکرده بود و از واژه‌ی «وضعیت موجود» استفاده کرده و در آن ذکر شده بود که برای رفع اختلافات خود طرفین بهتر است با یکدیگر مذاکره کنند! چون اگر واژه‌ی جنگ را به کار می برد، باید برای متوقّف کردن آن اقدام می‌کرد.

لازم به ذکر است که علاوه بر اینکه عراق اهداف خود را در جنگ دنبال می‌کرد، سلطه‌ی جهانی هم از این جنگ بهره‌برداری می‌کرد و به دنبال مطامع خود بود. علاوه بر این، در آن زمان جهان دوقطبی بود و ایران تنها کشوری بود که شعار «نه شرقی و نه غربی» را می داد. بنابراین هر دو بلوک شرق و غرب با هم بر ضد ایران متّحد شده بودند تا کشورهای اقماری آن‌ها از دایره‌ی نفوذ آن‌ها خارج نشوند. شوروی سابق 98 درصد تسلیحات عراق را تا آخر جنگ تأمین نمود و به ما اخطار می‌داد که اگر به جنگ خاتمه ندهید و از اشغال ما در افغانستان حمایت نکنید، به عراق کمک بیشتری خواهیم کرد. در واقع، شوروی با ایران ناسازگار بود. آمریکا نیز به دلایل گوناگون دشمن سخت ایران بود و به عراق کمک‌های اطّلاعاتی و سیاسی می‌کرد و اروپا و دیگر کشورها هم با فروش سلاح، مهمّات شیمیایی و حمایت سیاسی از عراق پشتیبانی می‌کردند. بعد از فتح خرّمشهر، چون هنوز بخش‌هایی از ایران در اشغال عراق باقی مانده بودند، ایران آتش‌بس را نپذیرفت. عراق برای رهایی از شکست قطعی و یافتن فرصت برای کسب آمادگی مجدّد حیله‌ای تازه طرح کرد و گفت: که دو کشور مسلمان به جای جنگ با هم بهتر است که با اسرائیل بجنگند! امام هم در یک اقدام استراتژیک و هوشمندانه نظر دادند که راه قدس از کربلا می‌گذرد؛ یعنی این جنگ توطئه‌ی صیهونیست‌ها و استکبار است و تا کار ما با عراق تمام نشود طرح حمله به اسرائیل یک فریب است.

بنا بر گفته‌های حجت‌الاسلام هاشمی رفسنجانی، سؤالی پیش آمده بود که آیا جنگ را متوقّف کنیم یا متوقّف نکنیم؟ این سؤال در شورای عالی دفاع و در حضور حضرت امام (ره) مطرح شد. امام فرمودند: که جنگ را با عراق تا حصول اهداف مان ادامه دهید، اما وارد عراق نشوید. در جلسه‌ی دیگری که در حضور امام (ره) برگزار شد به ایشان گفته شد که اجازه بدهید ما وارد عراق شویم و یک منطقه را تصرّف کنیم تا عراق از سایر مناطق اشغالی باقی‌مانده خارج شود و در سر میز مذاکره برگ برنده‌ای داشته باشیم تا عراق تسلیم خواسته‌های مشروع و قانونی ما در دفاع بشود و ورود به داخل عراق در راستای راهبرد پیروزی و تصرف یک منطقه‌ی حساس از خاک عراق به منظور تنبیه متجاوز و دریافت خسارت ضروری است. امام موافقت کردند، اما فرمودند: که نباید در نقاط پرجمعیّت عراق وارد شوید، و صدمه به مردم عراق وارد نکنید. لذا عملیاتی برای تصرّف منطقه‌ی حساس شرق بصره، که کم‌جمعیت هم بود، به نام عملیات رمضان طرح‌ریزی شد که در واقع اولین عبور نیروهای ما از مرز برای تنبیه متجاوز و احقاق حق خودی (دریافت خسارت و بیرون رفتن دشمن از سایر مناطق اشغالی و استقرار قرارداد 1975) بود.

1391/10/17 1154 0
قسمت ارائه دهنده: پایگاه اطلاع رسانی
برای عضویت درکانال سایت هیئت معارف جنگ شهید صیاد شیرازی اینجا کلیک کنید
تویضیحات در موتور جستجو
سیر جنگ در سال دوم جنگ و چرایی ورود به خاک عراق
برچسب ها
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتمایی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015