• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب های آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

به مناسبت 10 مرداد سالروز عملیات نصر 6 در میمک (انتشار مجدد)


نبرد های حماسی میمک                                                                             سرهنگ علی سجادی انصاری

ارتفاعات مرزی میمک از جمله ارتفاعات مرزی بین ایران وعراق است که در زمان جنگ تحمیلی شاهد اتفاقات وتحولات زیادی بوده است. به دلیل اهمیت زیاد این ارتفاعات که در ادامۀ این مطلب به آن پرداخته خواهد شد.

10 مرداد،عملیات نصر 6،میمک، سرهنگ علی سجادی انصاری،نبرد،جنگ،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق

رژیم بعث عراق پیش از آغاز تهاجم سراسری در 31 شهریور 1359 آن را اشغال کرد اما رزمندگان سلحشور لشکر 81  زرهی کرمانشاه پس از مدت کوتاهی آن را از دست ارتش عراق خارج ساختند. میمک پس از آن نیز دوبار شاهد دلاوری و رشادت فرزندان ایران زمین به ویژه نیروهای تیپ 40 کوهستانی مستقل سراب در سال 1366 بوده که در ادامه به شرح آنها خواهیم پرداخت.

موقعیت جغرافیایی واهمیت سوق الجیشی ارتفاعات میمک

میمک یکی از ارتفاعات مهم وراهبردی منطقه پشتکوه می باشد که در جنوب غربی ایلام واقع شده است. این عارضه حساس "کلیه ای شکل" که دارای قلل متعددی است، توسط دشت لیک از ارتفاعات مرزی ایران جدا و گسسته می شود.

میمک به سبب موقعیت خاص خود از سمت غرب، جنوب غربی وجنوب بر دشت هلاله ونی خزر و زمین های صاف و بی عارضۀ خاک عراق دارای میدان دید و تیر وسیع و نامحدود است و معابر وصولی و محورهای مهم (مندلی- دوشیخ - ترساق- زرباطیه) را در خاک عراق کنترل می نماید.

میمک درنواحی شمال وجنوب شرقی خود دشت لیک، محور سرنی ودامنه ارتفاعات شمالی منطقه وتنگه های تلخاب، بیجار و بینا را در خاک ایران کنترل می کند. این ارتفاع در سمت شمال  شرق وغرب خود دارای دیواره ای تقریبا عمودی و بسیار بلند است و یک مانع غیر قابل عبور محسوب می شود. میمک در ناحیه شمال غربی دارای پرتگاه ها و دره های بسیار عمیق است، به طوریکه در بعضی ازاین قسمت ها عبور پیاده بسیار مشکل و در بعضی از نواحی غیر ممکن است.

دامنه های جنوب غربی ارتفاعات میمک نسبت به دامنه های شمال شرقی و غربی دارای شیب ملایم تری می باشند به گونه ای که در اغلب نقاط خودروهای شنی دار و زرهی در خارج از جاده قادر به حرکت هستند. لبه شمالی میمک دارای دو بریدگی با شیب های تند است که به "دشت لیک" ختم می شوند. در این ناحیه دو جاده منحصر به فرد وجود دارد که از سوی ایران به طرف ارتفاعات میمک کشیده شده است. این دو جاده پس از عبور از میمک در دامنه جنوب غربی این ارتفاعات (آب گرم) با هم تلاقی نموده وسپس به دشت حلاله ونی خزر منتهی می شود. جاده غربی به سوی پاسگاه نی خزر امتداد می یابد وجاده شرقی آن محور صالح آباد - سرنی را به پاسگاه انتظامی نی خزر مربوط می کند.

این ارتفاعات مهم وسوق الجیشی که حدود 15 کیلومتر طول و 8 کیلومتر عرض دارد، آنچنان برای دو کشور ایران وعراق حائز اهمیت است که در قرارداد 1975 الجزایر، عراق یکی از شرایط صرف نظر نمودن ادعای مالکیت خود بر تمامی اروند رود را منوط بر به رسمیت شناختن حق حاکمیت آن کشور برارتفاعات میمک از جانب ایران دانست. ارتفاعات میمک در سراسر نوار مرزی مشترک بین ایران وعراق دارای نزدیک ترین فاصله تا پایتخت عراق می باشد و به همین دلیل آن را کلید بغداد می نامند.(1)

ارتفاعات میمک از جمله مناطق مرزی است که محل اختلاف ایران وعراق از گذشته های دور بوده و درقرارداد الجزایر، چگونگی حل وفصل آن براساس قراردارد 1913 بین ایران وعثمانی تعیین شده است.

بر اساس مدارک ومستندات موجود، در فاصله زمانی امضای قرارداد الجزایر وآغاز جنگ تحمیلی، چه در زمان قبل از انقلاب و چه در زمان بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، دولت های وقت برای تعیین خط مرزی ونشانه گذاری بر اساس توافق به عمل آمده، از دولت عراق دعوت کرده اند اما بغداد هر بار به بهانه هایی از این اقدام طفره رفته است.

سرانجام دولت عراق در راستای نقشه شوم تجاوز ناجوانمردانه خود به ایران، 13 روز پیش از آغاز حمله سراسری، درتاریخ 18 شهریور 1359 با توسل به زور اقدام به اشغال نظامی ارتفاعات میمک می نماید.

اشغال میمک آن قدر برای عراق حائز اهمیت بود که پس از تصرف آن، صدام حسین طی یک نطق رادیویی، میمک را "سیف سعد" یا "شمشیر پیروزی" نامید و چنین ادعا کرد که هرکس میمک را در دست داشته باشد، پیروزی در جنگ از آن اوست وتصرف میمک به منزله کشته شدن رستم ایران است.

صدام حسین پس ازاشغال میمک توسط ارتش عراق شخصاً بر روی این ارتفاع حضور یافت و فرماندهان عراقی را که در تصرف آن نقش داشتند مورد تشویق قرار داد. با اشغال میمک علاوه بر سقوط پاسگاه های ژاندارمری، محورهای نفوذی وارتباطی مهم در منطقه نیز تحت کنترل دشمن درآمد و امکان هر گونه تردد از سوی قوای خودی به سمت جلو قطع شد.

اولین عملیات: پاسگاه سنگی

از آنجا که ارتفاعات میمک در منطقۀ مسئولیت تیپ 1 لشکر 81 زرهی کرمانشاه قرار داشت، این لشکر بلافاصله اقدامات لازم را برای جلوگیری از ادامه پیشروی دشمن به عمل آورد و با اعزام یگان های جدید، زمینه لازم را برای عملیات های آفندی در آینده فراهم ساخت. اولین اقدام آفندی لشکر 81 ، تک با گروه رزمی217 تانک بود که با موفقیت به اجرا درآمد. این عملیات در ساعت 0700 روز دوم مهر 1359، از پاسگاه سنگی مستقر در دهانه تنگ بینا آغاز و در نهایت منجر به باز پس گیری دشت لیک از نیروهای عراقی شد.

دومین عملیات: خوارزم

نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران با راهبرد "اجرای عملیات های آفندی گسترده علیه دشمن به منظور انهدام و بیرون راندن متجاوز از خاک جمهوری اسلامی ایران در تارخ 30 آبان 1359- به فاصله دو ماه از آغاز تجاوز-  ماموریت این نیرو را به شرح زیر به یگانهای تابعه ابلاغ کرد:

"نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران، ابتدا تجاوز ارتش بعث عراق را در اولین مواضع پدافندی متوقف و سد می کند و سپس با اجرا و هدایت عملیات نامنظم در جبهه وجناحین، عمق سازمان وگسترش دشمن متجاوز را تضعیف می کند و در نهایت با اجرای عملیات آفندی و منهدم کردن نیروهای دشمن در منطقه، خط مرز بین المللی را ترمیم می نماید و آماده می شود تا عملیات خود را برای سرنگونی رژیم منحط بعثی به داخل خاک عراق هدایت نماید.

با ابلاغ طرح عملیاتی بدر از سوی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران به یگان های عمده نزاجا، لشکر 81 زرهی که در آن زمان مسئولیت پدافند از جبهه میانی را برعهده داشت، اقدامات لازم را برای طرحریزی واجرای عملیاتی به نام "امین" به عمل آورد.

ستاد لشکر 81 زرهی پس از بررسی و برآوردهای لازم، ارتفاعات میمک را به عنوان هدف اصلی انتخاب و مسئولیت تصرف آن را به تیپ 1 واگذار نمود. به علاوه منطقه مهران نیز که در منطقه مسئولیت لشکر بود، مورد غفلت قرار نگرفت و تک پشتیبانی در منطقه سد کنجان چم وارتفاعات حوالی آن به مرحله اجرا درآمد.

در راستای انجام ماموریت و وظایفی که از طریق رده بالا به تیپ 1 لشکر 81 زرهی ابلاغ گردیده بود، این تیپ طرح عملیاتی خوارزم را تهیه و در تاریخ 22 آذر 1359 جهت اجرا به یگان های تابعه وتحت کنترل خود ابلاغ نمود.

سرانجام پس از پیش بینی ها وانجام اقدامات لازم توسط تیپ 1 لشکر 81 زرهی، طرح عملیاتی خوارزم درساعت 0620 روز 19 دی 1359 به دستور تبدیل شد و به اجرا درآمد.

تیپ 1 لشکر 81 زرهی به فرماندهی سرهنگ زرهی ستاد اسماعیل سهرابی (امیر سرتیپ سهرابی) با به کارگیری گروه های رزمی 195 مکانیزه، 217 تانک، 222 تانک، وگردان 123 مکانیزه و نیروهای عشایر مردمی و بهره گیری از آتشهای سازمانی و تحت کنترل خود از گروه های 11 و33 توپخانه و هوانیروز، موفق شد طی دو مرحله ارتفاعات میمک را به تصرف درآورد.

در این عملیات حدود سه هزار نفر از نیروهای عراقی کشته و یا زخمی شدند و 260 نفر از آنان به اسارت رزمندگان اسلام درآمدند. همچنین علاوه بر انهدام تعداد زیادی از تجهیزات دشمن، تعداد قابل توجهی از تجهیزات سبک وسنین آنان به غیمت گرفته شدند. (برای آگاهی از جزئیات این عملیات بسیار مهم و ظفرمند مطالعه کتاب ارزشمند شمشیر پیروزی به قلم سرگرد زرهی سورنا کیانی به خوانندگان محترم پیشنهاد می شود.)

سومین عملیات: نصر2

حد فاصل دو یال اصلی ارتفاعات میمک، یک فرو رفتگی وجود دارد که به "ناف میمک" مشهور است. ارتش عراق درخلال عملیات ظفرمند خوارزم به رغم تحمل شکست سنگین و از دست دادن تمامی بلندیها ومواضع سرکوب، توانسته بود ناف میمک را به هر قیمتی حفظ نموده و به مرور زمان مواضع و سنگرهای بتونی مستحکمی در آن قسمت ایجاد نماید. هرچند در اختیار داشتن ناف میمک هیچگونه مزیت نظامی برای عراق در بر نداشت اما به دلیل اهمیت فوق العاده این ارتفاعات که پیش از این ذکر شد، ارتش عراق حاضر بود با پذیرش تلفات روزانه و تحمل مشکلات زیادی همین بخش فاقد مزیت نظامی را حفظ کند.

در اوایل سال 1365 و در اجرای تدابیر فرماندهی جدید نزاجا (امیر سرلشکر حسین حسنی سعدی) جابجایی هایی درمناطق عملیاتی به وقوع پیوست ودر این راستا تیپ 40 پیاده مسقل سراب که درمنطقه سومار مستقر بود واز ارتفاعات مرزی این منطقه پدافند می کرد، به منطقه میمک تغییر مکان داد ومسئولیت پدافند از این ارتفاعات رابر عهده گرفت.

از بدو استقرار تیپ 40 در این ارتفاعات و پس از شناسایی های به عمل آمده، فرماندهی شجاع و دلاور این تیپ - زنده یاد سرهنگ (سرتیپ دوم) سیابخش نصیری زیبا - که در منطقه سومار نیز ضرب شصت هایی به ارتش عراق نشان داده بود، تدبیر خود را مبنی بر انجام شناسایی های لازم وآماده شدن برای اجرای یک تک محدود با هدف تصرف ناف میمک ابلاغ کرد.

سرانجام در روز13 خرداد 1366 و در راستای تدابیر نزاجا مبنی بر اجرای تک های محدود در سراسر جبهه های نبرد، تیپ 40 سراب موفق شد با اجرای عملیات نصر 2، ناف میمک را از تصرف ارتش عراق خارج و به کنترل خود درآورد.

عملیات نصر 2 در ساعت 0200 روز 13 خرداد آغاز شد و به سرعت به اهداف خود دست یافت. در همین روز نیروهای عراقی در چند نوبت اقدام به پاتک کردند ولی با مقاومت دلیرانه نیروهای مانوری درخط و آتش پر حجم و دقیق یگان های توپخانه، کمترین موفقیتی نداشتند و موقتاً از اجرای پاتک های دیگر دست برداشتند.

از ویژگی های قابل ذکر عملیات نصر 2 غافلگیری بسیار عالی و نیز طرحریزی بسیار دقیق وحساب شده آتش های پشتیبانی اعم از توپخانه و خمپاره اندازها بود.

چهارمین عملیات: عملیات های پدافندی وآفندی نصر6

همان گونه که پیش از این نیز اشاره شد، ارتش عراق پس از اجرای عملیات نصر2 توسط تیپ 40 سراب، چندین پاتک را برای بازپس گیری ناف میمک اجرا کرد اما به دلیل مقاومت ایثارگرانه نیروهای در خط وآتش های پرحجم، دقیق و طرحریزی شده توپخانه و خمپاره، تمامی تلاش های آنان با شکست مواجه شد و فرماندهان عراقی دریافتند که در این مقطع زمانی هیچ شانسی برای پیروزی ندارند، لذا با توقف پاتک ها در انتظار فرصت مناسب ماندند.

پس از تثبیت مواضع یگان های تیپ 40 بر روی ناف میمک، یگان های توپخانه ای که در اختیار این تیپ قرار گرفته و ماموریت تقویت آتش گردان 348 توپخانه –کمک مستقیم تیپ – را داشتند به تدریج از منطقه میمک خارج و به یگان های سازمانی خود در سایر مناطق ملحق شدند و به این ترتیب فرصت لازم برای نیروهای عراقی فراهم گردید.

ارتش عراق در روز دوم مرداد 1366، با به کارگیری 7 تیپ پیاده کماندویی و بهره گیری از 40 فروند بالگرد برای هلی برن نیروهایش، از زمین و هوا به میمک که فقط توسط تیپ 40 سراب پدافند می شد یورش آورد، در این حمله نیروهای عراقی با آتش پر حجم توپخانه و بمباران های شدید هوایی پشتیبانی می شدند. با این حال نیروهای دلاور تیپ 40 با مقاومتی مثال زدنی و تقدیم شهدای زیاد موفق شدند ضمن وارد کردن تلفات بسیار سنگین به دشمن، آنان را در دستیابی به تمامی اهداف خود ناکام گذارند. دراین عملیات پدافندی ارتش عراق متحمل تلفات سنگینی شامل 2500 نفر کشته، 12 هزار نفر مجروح و 102 نفر اسیر شد.

ماجرای میمک به همین جا ختم نگردید، چرا که دلیرمردان تیپ 40 و نیروی زمینی ارتش از دست دادن حتی بخش کوچکی از مواضع خود در میمک را برنمی تابیدند، از این رو در تاریخ 10 مرداد 1366 عملیات آفندی نصر6 به اجرا درآمد. نصر6 یکی از سنگین ترین نبردهای انجام شده در ارتفاعات میمک در طول سال های دفاع مقدس می باشد. به کارگیری شش تیپ از نیروی زمینی ارتش در مقابل بیش از 15 تیپ عراقی در یک منطقه محدود کوهستانی، شدت نبرد در این عملیات را به خوبی نشان می دهد.

عملیات نصر6 در ساعت 0400 روز 10 مرداد 1366 آغاز شد و پس از 13 روز نبرد مداوم، با ایثار گری و خلق حماسه های فراموش نشدنی توسط سربازان و رزمندگان نیروی زمینی ارتش، تمامی اهداف از پیش تعیین شده تصرف شد و تلفات و ضایعات سنگینی به ارتش متجاوز عراق وارد آمد.

خلبانان شجاع هوانیروز در این عملیات، با به کار گیری 30 فروند بالگرد وانجام 350 ساعت پرواز، 375 رزمنده مجروح را تخلیه، 446 رزمنده را هلی برن و دو و نیم تن مهمات و اقلام آمادی را جابجا کردند.

در این عملیات تپه های 670، 642، کله قندی و قسمتی از تپه شهدا به دست نیروهای خودی افتاد. 11 تیپ عراقی متحمل تلفات و ضایعاتی از30 الی 90 درصد شدند. 15 هزار نفر از نیروهای عراقی کشته و یا زخمی شدند که فرمانده تیپ 1 کماندوی سپاه یکم عراق از جمله کشته شدگان بود. همچنین 102 عراقی دیگر به اسارت رزمندگان اسلام در آمدند.

ستوانسوم توپخانه علی اعرابی، افسر رابط توپخانه به گردان 152 پیاده درعملیات نصر2 و ستوانیکم محمد حسینی افسر اطلاعات تیپ و ستواندوم توپخانه حسن محمدی کیا معاون گروهان تکاور تیپ در عملیات نصر6 از جمله شهدای این عملیات ها بودند.

یاد و خاطره تمامی دلاورمردان نبردهای میمک ازنیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران و نیروهای مردمی وعشایر غیور منطقه را گرامی می داریم.

منابع:

-     شمشیر پیروزی، سرگرد سورنا کیانی، ساحادم، 1384

-     اطلس نبرد های ماندگار، سرهنگ مجتبی جعفری، انتشارات سوره سبز، چاپ سی ام،1391

-     خاطرات نگارنده (رییس رکن سوم گردان 348 توپخانه مستقر در میمک)

1393/5/6 1680 0
قسمت ارائه دهنده: پایگاه اطلاع رسانی
برای عضویت درکانال سایت هیئت معارف جنگ شهید صیاد شیرازی اینجا کلیک کنید
تویضیحات در موتور جستجو
ارتفاعات مرزی میمک از جمله ارتفاعات مرزی بین ایران وعراق است که در زمان جنگ تحمیلی شاهد اتفاقات وتحولات زیادی بوده است.
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتمایی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015