• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

پیاده نظام و دفاع مقدس-17


بعد از عملیات خیبر سپاه پاسداران خواستار تشکیل سپاه (هر سپاه 3 الی 5 لشکر) شد. فرمانده کل سپاه در یک جلسه خصوصی به فرماندهي نيروي زميني ارتش اعلام کرد ما سازمان خود را به سپاه ارتقاء داده‌ایم. اکنون شما که دارای سازمان لشکر هستید، بررسی کنید تکلیف روابط فرماندهی مشترک چگونه می‌باشد؟ فرماندهي وقت نيروي زميني (سپهبد شهيد صياد شيرازي) فی‌الفور اعلام کرد ما هم بلادرنگ نسبت به تشکیل ارتش زمینی (مرکب از 2 الی 5 سپاه) در نیروی زمینی ارتش  اقدام خواهيم كرد. البته هر دو مورد ارتقاء سازمانی ذکرشده در ارتش و سپاه تا پایان جنگ در جایی ثبت و یا رسماً معمول نگردید.

دفاع مقدس، جنگ تحمیلی، معارف جنگ، شهید صیاد شیرازی، شهدای جنگ تحمیلی، امام خامنه ای

 

وضعیت یگان‌های پیاده سپاه پاسداران

         

  1. استعداد، و قابليت ها

الف) سال 59- 58

اولین گردان‌های پیاده سپاه با آغاز شورش‌های ضدانقلاب در فروردین سال 1359 در پادگان ولیعصر تهران به استعداد 2 گردان تشکیل گردید و به منطقه کردستان اعزام شدند (گردان2 به فرماندهی احمد اسلیمی که دارای دو گروهان به فرماندهی شهيد موحددانش و برادر سپاهي بختیار بود كه در آزادسازی کردستان شرکت داشتند) و سپس در منطقه عملياتي شمال‌غرب همراه با یگان‌های اعزامی از ارتش نسبت به تأمین امنیت اقدام نمودند. تابعیت این نیروها و سلسله مراتب آنان نامشخص بود و به طور مستقل از یکدیگر عمل می‌کردند.

ب) سال 60-59

  1. با آغاز جنگ تحمیلی، سپاه با الگو گرفتن از ارتش و با کمک افسران ارتش به سازمان‌دهی سپاه برای شرکت در جنگ اقدام کرد
  2. در سال اول جنگ عناصری از نیروهای مردمی، که بعداً به سپاه پیوستند، در گروه‌های 10 الی 20 نفری در نقاط مختلف جبهه به تقویت پاسگاه‌های ژاندارمری و نیروهای ارتش به کار گرفته شدند.
  3. با شکل‌گیری سازمان مرکزی سپاه، اولین گردان‌های رزمی سپاه به فرماندهی برادر رحیم صفوی در 31/3/1360 در دارخوین تشکیل گردید. استعداد هر گردان‌ حدود 200 نفر و مجهز به جنگ‌افزار سبک و فاقد آتش پشتيباني سازماني بودند.

 

ج) سال 62-60

عنوان یگان‌های سپاه پس از عمليات ثامن‌الائمه از سطح گردان به تدریج در عملیات‌های بعدي بدین شرح تغییر کرد.

  1. در عملیات طریق‌القدس گردان‌های سبک تبدیل به تیپ پیاده سپاه شدند و استعداد هر تیپ از 2 الی 8 گردان سبک متفاوت بود.
  2. سپاه پاسداران در عملیات فتح‌المبین قرارگاه‌های لشکري را تشکیل داد، ولی عناوین تیپ هم‌چنان باقی ماند و تعداد گردان‌ها در هر تیپ‌ به 5 تا 10 گردان افزايش يافت.
  3. در عملیات بیت‌المقدس تیپ‌های پیاده سپاه به سازمان لشكر تبدیل و قرارگاه‌های لشکری سپاه به قرارگاه سپاه تبدیل شدند.
  4. به طور کلی تعداد 19 لشکر در طول جنگ تحمیلی در سپاه عنوان شده است.[1]
  5. یگان‌های سپاه در تابعیت سلسله مراتب خود و قرارگاه کربلا قرار داشتند.
  6. سپاه در عملیات طریق‌القدس داراي 4 تیپ پياده شد.
  7. در عملیات فتح‌المبین سپاه با  3 قرارگاه لشکر (فجر، نصر، فتح) شركت نمود.
  8. در عملیات بیت‌المقدس سپاه با 3 لشکر (قدس، نصر، فتح) شركت نمود.

د) سال 67-62

  1. بعد از عملیات خیبر سپاه پاسداران خواستار تشکیل سپاه (هر سپاه 3 الی 5 لشکر) شد. فرمانده کل سپاه در یک جلسه خصوصی به فرماندهي نيروي زميني ارتش اعلام کرد ما سازمان خود را به سپاه ارتقاء داده‌ایم. اکنون شما که دارای سازمان لشکر هستید، بررسی کنید تکلیف روابط فرماندهی مشترک چگونه می‌باشد؟ فرماندهي وقت نيروي زميني (سپهبد شهيد صياد شيرازي) فی‌الفور اعلام کرد ما هم بلادرنگ نسبت به تشکیل ارتش زمینی (مرکب از 2 الی 5 سپاه) در نیروی زمینی ارتش  اقدام خواهيم كرد. البته هر دو مورد ارتقاء سازمانی ذکرشده در ارتش و سپاه تا پایان جنگ در جایی ثبت و یا رسماً معمول نگردید.
  2. استعداد نیروی انسانی سپاه به توان بسیج نیروهای مردمی بستگی داشت که از نقاط مختلف کشور به جبهه اعزام می‌شدند و در مجموع کل عناصر پایور سپاهی (در نيروهاي سه‌گانه سپاه) در میدان نبرد در طول هشت سال دفاع مقدس بنا به گفته فرماندهان سپاه و محاسبات انجام‌شده در معارف جنگ حداكثر  قریب 20 الی 25هزار نفر بوده است.
  3. از عملیات کربلا4 در سال 65 به بعد سپاه با کاهش نیروهای بسیجی و از طرفی با ضرورت استمرار حضور رزمنده پیاده نظام در جبهه مواجه شد و به ناچار خواستار سهمیه‌ای معادل 60هزار نفر از سربازان وظیفه ارتش شد.
  4. در عملیات کربلا5 تعداد 68هزار نفر سرباز پاسدار وارد سازمان سپاه شدند (طبق آمار سپاه) که البته بیشتر در کارهای پشتیبانی رزمی به کار گرفته شدند.
  1. چگونگي جذب نیروی انسانی سپاه

نيروهاي رزمنده سپاه از طريق بسيج نيروهاي داوطلب مردمي تأمين مي‌شد. اين نيروها در شهر‌ها، شهرستان‌ها و استان‌ها از طريق كميته‌هاي جذب نيرو جمع‌آوري مي‌شدند. پس از ثبت نام در پايگاه‌هاي محل اقامت (معمولاً مساجد) به صورت گروهان و گردان سازمان‌دهي و تجهيز شده و به جبهه‌ها اعزام مي‌شدند تا در اختيار تيپ‌ها و لشكرهاي سپاه منطقه سرزميني ‌خود قرار گيرند.

هر گروهان پياده سپاهي از 100 نفر و هر گردان حداكثر از 300 نفر رزمنده داوطلب و يا بسيجي  مجهز به جنگ‌افزار سبك تشكيل مي‌شد. اين تعداد معادل يك‌سوم نفرات يگان‌هاي مشابه در ارتش بود.

 

 

  1. آماد و پشتیبانی سپاه

الف- آماد و پش در نیروهای سپاه از طریق وزارت سپاه با بکارگیری امکانات کلیه استان‌های اعزام‌کننده نیرو و امکانات کشور وتجار بازار در قالب پشتیبانی بسیج و کمک‌های مردمی تأمین می‌گردید. فرماندهان سپاه هیچ‌گاه دغدغه امور آماد و پش، اقدامات پرسنلي، بهداشتي و درمان را نداشتند و بیشتر خود را موظف به انجام عملیات و اطلاعات می‌دانستند.

ب- پشتیبانی‌های مهندسی و آمادی در منطقه عملیات توسط مهندس رزمی جهاد سازندگی و نهادهای مردمی استان‌های اعزام‌کننده نیرو و شهرهای محل استقرار تیپ‌ها و لشکرهای سپاه معمول می‌شد.

 ج- پشتيبانی‌هاي آتش و ساير پشتيباني‌هاي رزمي سپاه توسط توپخانه، هوانيروز، نيروي هوایي و پدافند هوایي ارتش معمول مي‌شد (گرچه سپاه از سال دوم جنگ به بعد با بکارگیری توپ‌های اغتنامی یگان‌های توپخانه خود را نیز تشکیل داد، ولی تا پایان جنگ این پشتیبانی آتش ذکرشده توسط اجا معمول گردید).

  1. آموزش سپاه

الف- تعدادي از فرماندهان سپاه خدمت سربازي را در درجات سربازي، درجه‌داري و افسري وظيفه در ارتش و تعدادي اندك نيز آموزش جنگ‌هاي چريكي را در خارج از كشور و در مبارزات سياسي قبل از انقلاب طي كرده بودند.

ب- سپاه از سال 61 با گشایش دانشكده فرماندهي ستاد (دافوس) ارتش همواره تعدادی از فرماندهان سپاه در هر دوره را براي آموزش اعزام و در دوره‌های عالی و مقدماتی ارتش نیز همه ساله تعدادی را به دوره‌های متشكل در مراكز آموزش ارتش اعزام مي‌كرد.

ج- سپاه فاقد مراکز آموزشی برای نیروهای پایور سپاه و بسیجی بود. آنان ضمن داشتن مراکزی در استان‌ها برای آموزش اولیه از پادگان‌های ارتش نيز استفاده می‌کردند.

د- نیروهای اعزامی بسیجی در صورتی که خدمت سربازی را طی نکرده بودند مدت یک تا دو هفته در استان‌های محل اعزام و یا در پایگاه‌های آموزشی عقب جبهه آموزش ابتدایی را طی کرده و به جبهه اعزام می‌شدند. پادگان دوکوهه و کرمانشاه را می‌توان به عنوان مرکز آموزشی افراد اعزامی در منطقه جنوب و غرب نام برد.

هـ - عناصر پایور سپاه در طول جنگ ضمن آموزش هم‌زمان از طریق نیروهای ارتش در جلسات ستادی، در کلاس‌های آموزشی که بعضاً توسط قرارگاه‌های عملیاتی ارتش در منطقه تشکیل می‌گردید و یا با شركت در دوره‌های عالی و دافوس ارتش آموزش لازم را دریافت می‌کردند.

و-  برداشت صوتي و تصويري از جلسات و مباحثات عملياتي در قرارگاه‌هاي ارتش و قرارگاه‌هاي مشترك و جلسات پرسش و پاسخ عملياتي در قرارگاه‌هاي مزبور نقش اساسي در ارتقاء آموزش فرماندهان سطوح بالاي سپاه را داشت.

  1. انضباط، روحیه، ایمان، میل جنگ‌جویی

از آنجایی که نیروهای سپاه از افراد داوطلب انقلابی تشکیل می‌شد عناصر پیاده نظام یگان‌های سپاه را بسیجان مخلص و شهادت‌طلب تشکیل می‌دادند. لذا یگان‌های سپاه از روحیه، ایمان و میل جنگ‌جویی و شجاعت بالایی برخوردار بوده ولی انضباط آنان به دلیل طی نکردن دوره‌های نظامی بلندمدت و زندگی نکردن در شرایط و محیط نظامی و پادگانی از وضعیت مناسب نظامی برخوردار نبود.

کنترل و فرماندهی در ارتش و سپاه

فرماندهی کردن بر فردی که برای انجام وظیفه قانونی (قانون محور)  براي مدت 2 سال وارد خدمت شده و تمايل به پايان دوران خدمت همراه با سلامت دارد و فرمانده هم موظف به حفظ سلامت اوست و در اين مورد بايد پاسخگو باشد، با فرماندهی کردن بر فردی که داوطلب و مشتاقانه براي انجام تكليف و رسیدن به فیض شهات به جبهه شتافته (تكليف محور) تفاوت زیادی دارد و فرماندهی بر نوع اول آن هم با فرض شهادت در مأموریت، با داشتن مسئولیت تمام خدمات پزشکی و لجستیکی او سخت‌تر از فرماندهی بر نوع دوم است.

ارتش جمهوري اسلامي ایران

سلسله مراتب فرماندهی در ارتش مسئول کلیه امور خوب و بد یگان تحت امر می‌باشد. آنان در شرایط صلح موظف به مدیریت نیروی انسانی از نظر ترفيعات، انتصابات، انضباط، آموزش، رفاه و از طرفی تعمیر و نگهداری، آماد و انبارداري و سلامت جسمي و رواني، قدرت بدني و بهداشت و درمان و غیره می‌باشند، تا بدین ترتیب در بالا نگهداشتن توان رزمی یگان مربوطه مؤثر باشند. در شرایط جنگ علاوه بر موارد فوق موظفند که در حفظ سلامت عملياتي ابواب‌جمعی بکوشند و مأموریت را با حداقل تلفات به پایان برسانند. فرماندهان موظفند هرگونه عملیات را با رعایت اصول و روش‌های علمی توأم با عقلانیت طراحی، اجرا و هدایت کنند.

نیروهای وظیفه ارتش طبق قوانین و مقررات موظفند در هر شرایطی از سلسله مراتب تبعیت نموده و برابر دستور و طرح آنان عمل كنند.

نگرش كلي از نیروهای ارتش در رزم  به ويژه افراد وظيفه عبارت بود از «کشتن و کشته نشدن به منظور انجام ماموریت»[2]، كه در آموزش‌هاي دوره مقدماتي آموزش به آنان تفهيم مي‌شد.

نگرش فرماندهان و نيروهاي پايور براي كشته نشدن افراد تحت امر خود به عنوان وظيفه‌ای مهم جهت امكان ادامه ماموريت ابلاغي تلقي مي‌شد. اين نگرش در بطن خود با نداشتن هراس از مرگ و خطرپذیری با اتکاء به فلسفه شهادت همراه بود و البته روحیه شهادت‌طلبی هر روز به ويژه در سال‌هاي 60 الي 62 با همراهی نیروهای بسیجی بيشتر شد.

بنابراین اعمال فرماندهی و کنترل با توجه به شرایط، محدودیت‌ها و سایر ملاحظات سیاسی، اجتماعی بر نيروهاي وظیفه وفق قوانين و آئين‌نامه‌ها  و آموزش‌ها مشکلات خاص خود را در پي داشت و دارد. مسلماً اینگونه مشکلات در شرایط بحرانی نظیر دوران انقلاب و صحنه جنگ ملموس‌تر بود. البته بزرگ‌ترین و اساسی‌ترین ویژگی و امتیاز آن انجام مأموریت رزمی با حداقل تلفات بود.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ایران

سلسله مراتب فرماندهی در سپاه پاسداران به علت وجود نیروهای انسانی داوطلب اعم از فرماندهان و رزمندگان و نبودن قوانین و مقررات مدوّن و مصوب (در دوران جنگ) نسبت به ارتش متفاوت بود، سلسله مراتب کم و بیش ولی تبعیت از دستور به خوبی وجود داشت.

نیروهای انسانی (مردمی و بسیجی) که برای رزم به طور داوطلب در جبهه حضور می‌یافتند، شرکت فعال در رزم را تکلیف شرعی دانسته، بالنتیجه نیازی به اعمال کنترل مستمر نداشتند. فرماندهان سپاه با در اختیار گرفتن نیروهای داوطلب، موظف بودند آنان را به کار گرفته و در سایر امور مربوط به مدیریت نیروی انسانی (خارج از صحنه جنگ)، امور آمادی، بهداشت و درمان، تعمیر و نگهداری و غیره وظیفه‌ای بر دوش نداشتند. لذا سخت‌گيري‌هاي انضباطي و شاق خدمتي در يگا‌نهاي سپاه وجود نداشت، كه خود انگيزه حضور نيروهاي مردمي شهادت‌طلب را بيشتر می‌کرد، ولي انضباط خدمتي و تحفظ اطلاعاتي را كاهش مي‌داد و در نهايت به صورت نسبی افزايش ضايعات و تلفات را در پي داشت.

از طرفی نگرش نیروهای داوطلب در رزم عبارت بود از «کشتن یا شهادت»، لذا با این نگرش، فرماندهی بر چنین نیروهایی بسیار سهل و آسان است. ضمن اینکه فرماند‌هان در سپاه فقط مسئولیت تاکتیکی عملیات را داشته نه مسئولیت‌های دیگر که در بالا ذکر شد.

 

[1] . توضیح اینکه تاکنون هیچ مدرک رسمی از استعداد رسمی یگان‌های سپاه منتشر نشده و اطلاعات فوق بر اساس مشاهدات عینی و اظهارات فرماندهان سپاه می‌باشد.

[2] . از اصول مهم رزم انفرادي در آئين نامه 14-7-ز.

1398/6/16 11:59:22 179 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
بعد از عملیات خیبر سپاه پاسداران خواستار تشکیل سپاه (هر سپاه 3 الی 5 لشکر) شد. فرمانده کل سپاه در یک جلسه خصوصی به فرماندهي نيروي زميني ارتش اعلام کرد ما سازمان خود را به سپاه ارتقاء داده‌ایم. اکنون شما که دارای سازمان لشکر هستید، بررسی کنید تکلیف روابط فرماندهی مشترک چگونه می‌باشد؟
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015