• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

دفاع از آبادان (12)


دفاع از آبادان در سال اول جنگ تحميلي

روز هفدهم مهرماه: خسارات و تلفات بیشتر به مردم دو شهر خرمشهر و آبادان

در این روز فعالیت توپخانه و نیروی هوایی دشمن نسبتاً شدید شد و خسارات و تلفات به شهرهای خرمشهر و آبادان، نیروها و مردم وارد نمود. کلیه بیمارستانهای این دو شهر آسیب دیدند. تعداد مجروحان نیز زیاد بود. برای جابه‌جایی، خودروهای بیشتری مورد نیاز بود. گردان151 دژ از لشكر92 در ظرف این چند روز تعداد 120 نفر شهید و تعدادی مجروح و مفقودالاثر داده بود.

دفاع مقدس، جنگ تحمیلی، معارف جنگ، شهید صیاد شیرازی، شهدای جنگ تحمیلی، امام خامنه ای، نیروی زمینی ارتش، شكست حصر آبادان ، عملیات ثامن‌الائمه (ع)، سپاه

ضرورت داشت با یک گردان تازه نفس عوض شود، اما در شرایط سخت آن روز، امکان جابه‌جایی و یا تعویض يگان‌ها وجود نداشت. این وضع در حالی بود که يگان‌های عراقی با پشتیبانی و تدارکات مستمر و مداوم، اقدامات خود را منظم‌تر و هماهنگ‌تر مي‌كردند. (50)

تکاوران دریایی در خرمشهر، امروز با اعزام دو گروه شناسایی از مواضع دشمن و عقبه آنها در منطقة عملیات شناسایی کردند و در پاکسازی گمرک خرمشهر و شرکت در اجرای آتش‌های سنگین بر روی مواضع تانک‌های دشمن فعالیت چشمگیری داشتند. (51)

روز هجدهم مهرماه: تهاجم بالگردهای هوانیروز

دشمن در این روز عملیات تهاجمی وسیعی را آغاز کرد. حدود ساعت 11:00 روز 18 مهرماه، رزمندگان مستقر درخرمشهر توانستند در یک تهاجم دلاورانه با یاری بالگردهای هوانیروز، ضمن به اسارت درآوردن 9 نفر از سربازان دشمن، تعدادی از خودروهای مهندسی، رزمی و چرخدار دشمن را منهدم نمایند.

واحد هوانیروز، بار دیگر در ساعت 17:00 به عده‌های دشمن حمله و 10 نفر دیگر اسیر گرفتند. علاوه برآن تلفات و خسارات به دشمن وارد نمودند. دراین زمان منطقه خرمشهر، تقریبا از سکنه خالی و کسی از افراد در محل باقی نمانده بود تا درکنار نظامیان بجنگد. خطر سقوط خرمشهر بیشتر شده بود. (52)

برابر اعلام شهربانی، درساعت 11:00، آبادان زیرآتش خمپاره‌انداز، توپخانه و میگ‌های عراقی قرار گرفت. در نتیجه، 8 نفر شهید، 53 نفر زخمی و تعدادی از خانه‌های مسکونی در نقاط مختلف شهر منهدم گردید. در ساعت 23:30، مأموران ژاندارمری، پاسگاه بهمنیار (اروندرود)، یک افسر و یک تکنسین عراقی را در حال نفوذ به خاک ایران دستگیر کردند. (53)

 

روز نوزدهم مهرماه: عبور دشمن از کارون

سرانجام یکی از روزهای تلخ جنگ دراین روز فرا رسید. نیروهای متجاوز در تاریکی شب 18 به 19 مهرماه در محلی به نام مارد که در حدود 20 کیلومتری شمال آبادان قرار دارد، موفق به احداث پل بر روی رودخانه کارون شدند. علت انتخاب این امر آن بود که این محل در نزدیک‌ترین نقطۀ جادة اهواز- آبادان به رودخانه قرار داشت و نیروهای عبورکننده پس از عبور از رودخانه در مدت چند دقیقه به جاده می‌رسیدند، در نتیجه نیازی به جاده‌سازی در کرانۀ شرق رودخانه تا جاده نبود. ضمن اين‌كه جاده خاکی آبادی مارد در کنار رودخانه قرار داشت که به جادة اصلی وصل می‌شد. بررسی نقشۀ منطقۀ عملیات نشان می‌داد که این محل مناسب‌ترین نقطه برای عبور است.

نکته دیگری نیز در انتخاب این محل ممکن است مؤثر بوده باشد و آن، دادن اطلاعات توسط عوامل نفوذی و ستون پنجم از وضعیت رودخانه و منطقة اطراف آن به دشمن بود، زیرا در سال1349 تیپ 3 لشكر92 زرهی که در پادگان هفتگل واقع در 90 کیلومتری شرق اهواز مستقر بود، برای اولین بار در اجرای مانور سالیانه از این نقطه، تمرین عبور از رودخانه را اجرا کرد. در دهۀ 1350 تا قبل از پیروزی انقلاب نیز چند بار یگان پل لشكر92 زرهی در این محل تمرینات برقراری پل شناور و طراده را انجام داد. به طور کلی تشخیص داده شده بود، بهترین نقطه‌ای که امکان احداث پل و عبور سریع از رودخانۀ کارون وجود دارد این منطقه است.

در حوالی نیمه شب، نیروی زمینی جریان عبور عراقی‌ها را از رود کارون به ستاد مشترک اعلام نمود. گرچه ساعت دقیق احداث پل و عبور نیروهای دشمن مشخص نبود، ولی به نظر می‌رسد نیروهای دشمن (حدود 80 تانک) در تاریکی شب 18 به 19 مهرماه از رودخانة کارون عبور داده و سرپلی را در شرق کارون به مساحت 150 کیلومتر مربع در شمال آبادان تصرف و جاده‌های بسیار مهم اهواز- آبادان، آبادان- ماهشهر را قطع نمودند.

بدین ترتیب با عبور عناصر نیروی زمینی عراق از رودخانۀ کارون مرحلۀ جدیدی در جنگ ایران و عراق آغاز گردید و آن تلاش نیروهای متجاوز عراق برای اشغال جزیرة آبادان و تهدید بندر امام خمینی و ماهشهر بود.

با عبور نیروهای دشمن از کارون، نبرد در این منطقه و همچنین شمال خلیج فارس شدت بیشتری یافت.

هم‌زمان با عبور واحدهای زرهی عراق از روی پلِ احداثی به شرق کارون، حملات هوایی عراق در خلیج فارس نیز شدیدتر شد. هواپیماهای دشمن از ساعت 22:00 روز 18 متوالیاً به تأسیسات اقتصادی و نظامی ایران در خلیج فارس حمله کردند و در مراحل اولیه نیز موفق شدند به تأسیسات جزیرة خارک خساراتی وارد سازند و ایجاد آتش‌سوزی نمایند.

به‌علت کمبود نیرو و فراهم نبودن امکانات براي جلوگیری از عبور دشمن از رودخانۀ کارون و یا متوقف ساختن عملیات عبور وی، واكنش قابل ملاحظه‌ای در ساعات اولیه از طرف نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران نشان داده نشد. به هرحال چون نیروی نظامی در محل عبور عراقیها از رودخانه وجود نداشت، اطلاعاتی که به دست مقامات مسئول رسید، توسط افراد محلی انجام گرفت که توانسته بودند از منطقه اشغالی دشمن فرار نمایند. گفتنی است که در عملیات عبور از رودخانۀ کارون، کلیۀ مردان مارد و اطراف آن توسط عراقی‌ها به اسارت گرفته شدند.

اطلاعات بعدی که به ستاد مشترک اعلام شد، حاکی از آن بود که واحدهای زرهی و مکانیزه عراق با پشتیبانی پدافند هوایی از منطقه‌ای در 3 کیلومتری جنوب سلیمانیه (مردم محلی سلمانیه نیز می‌گویند) از رودخانه کارون عبور کرده و به سمت آبادان و ماهشهر در حال پیشروی هستند. ضمناً گزارش گردید که عناصر نیروهای زمینی عراق در محور شلمچه نیز به حرکت درآمده‌اند و بدین ترتیب خرمشهر و آبادان در خطر قطعی اشغال قرار گرفته است.

هم‌زمان با تلاش نیروهای دشمن برای توسعه سرپل در شرق کارون، آتشهای پشتیبانی دشمن روی آبادان تقریباً در تمام مدت روز ادامه داشت که موجب خسارات عمده‌ای گردید.

از سوی دیگر عناصر اطلاعاتی گزارش دادند که فعالیت نیروهای دشمن درکرانۀ جنوبی اروندرود نیز زیادترشده و ظاهراً دشمن آماده می‌شود از اروندرود عبورکند و آبادان را از جنوب اشغال نماید. از طرفی با عبور عناصری از دشمن در حوالی ایستگاه آب تیمور به سمت شرق و کرانه غربی رودخانة کارون احتمال می‌رفت که نیروهای دشمن در نظر داشتند در جنوب اهواز نیز از رودخانة کارون بگذرند و اهواز را از جنوب شرق مورد تهدید قرار دهند.

سرانجام اطلاعات مطمئن‌تر از چگونگی عبور نیروهای دشمن از رودخانة کارون در حوالی روستای مارد، توسط یک سروان عراقی که در منطقۀ نبرد پادگان دژ خرمشهر به اسارت رزمندگان اسلام در آمده بود، در اختیار مقامات ایران قرار گرفت.

او گفت در شب 18 به 19 مهرماه، گردان مهندسی لشکر 3 زرهی عراق مأموریت داشت بر روی رودخانۀ کارون پل شناور احداث کند. طرح عبور این بود که ابتدا یک گردان تانک از تیپ 6 زرهي و یک گروهان کماندو از تیپ 33 نیروی مخصوص و یک گروهان مکانیزه از رودخانه عبور کنند و پس از تصرف و تأمین سرپل، تمام عناصر تیپ 6 زرهي لشکر 3 زرهی از رودخانه بگذرند و راه ارتباطی اهواز-آبادان را قطع نمایند. این افسر عراقی افزود:

«قرارگاه لشکر 3 زرهی و تیپ 33 نیروی مخصوص و یک گردان مکانیزه از تیپ 15 مکانیزه لشکر 5 مکانیزه زیرامر تیپ 6 زرهي لشکر 3 زرهی در منطقة عملیاتی خرمشهر مستقر هستند و علاوه بر این واحدها یک واحد موشکی زمین به هوا و یک آتشبار موشکی زمین به زمین از نوع میلان فرانسوی، یک آتشبار توپخانة 57 م‌م پدافند هوایی، در محور خرمشهر- شلمچه مستقر می‌باشند.»

این اظهارات اسیر عراقی نشان می‌دهد که در 19مهرماه ارتش عراق یک لشکر زرهی تقویت شده با یک تیپ زرهی و چند واحد توپخانه در منطقه خرمشهر و آبادان مستقر کرده بود. درحالی که در آن موقع جمع کل نیروهای جمهوری اسلامی ایران عبارت بودند از:

باقی‌ماندۀ: یک گردان تانک با حدود 5 دستگاه تانک، یک گردان پیاده زرهی، گردان151 دژ و یک گردان تقویت شدۀ پیاده زرهی، گردان دانشجويان دانشكده افسري و نيروهاي مردمي و سپاه پاسداران که جملگی 20 شبانه روز درگیر رزم و مقاومت بی‌امان بودند. بنابراین از نظر مقایسة توان رزمی استعداد نیروهای دشمن بیش از 15 برابر نیروهای مدافع ایرانی درخرمشهر بود و شگفتی در این است که همین نیروهای خسته فرسوده 15 روز دیگر در برابر دشمن مقاومت کردند.

گفتنی است پلی که نیروهای متجاوز عراق بر روی کارون برقرار کردند، از نوع پل شناور پی‌ام‌پی ساخت شوروی سابق بود که ارتش ایران در يگان‌های مهندسی خود از همان نوع پل استفاده مي‌کرد. احداث این نوع پل بسیار سریع و آسان است، چنان‌چه کرانۀ رودخانه نیاز چندانی به عملیات ساحل‌سازی نداشته باشد، هر یک گروهان از یک واحد پل که 227 متر سطح شناور، محمول بر خودرو دارد، می‌تواند در مدت نیم ساعت پلی به همان اندازه برقرار کند. با توجه به اين‌كه عرض رودخانة كارون در محل عبور، احتمالاً حدود 100 متر بود و قبلاً نيز در آن محل، ارتش ايران تمرينات پل‌زني و عبور از رودخانه انجام داده بود و کرانه‌های رودخانه به طور طبیعی برای استقرار پل مناسب بودند، احتمالاً برقراری پل با عملیات ساحل سازی و آماده کردن کرانه‌ها، بیش از یک تا دو ساعت طول نکشیده و نیروهای عراقی به سادگی توانسته بودند عملیات استقرار و عبور از رودخانه را انجام دهند.

بدین ترتیب با احداث پل در کیلومتر 24، قریه مارد که در حدود 20 کیلومتری شمال آبادان است به تصرف دشمن درآمد و نیروهای او به سمت جنوب برای وصول به کرانة بهمن‌شیر سرازیر شدند. آبادی سلیمانیه نیز توسط دشمن اشغال شد و اهالی آن به اسارت درآمدند.

با توسعۀ سرپل اشغال شده از آبادی سلیمانیه تا نزدیکی جاده آبادان- ماهشهر به عرض حدود 20 کیلومتر و عمق 10 کیلومتر نیروهای دشمن شروع به اشغال و استحکام مواضع جدید نمودند.

بدینسان نظامیان عراقی یکی از خطرناکترین مراحل نبرد را عملاً بدون برخورد با خطر اجرا کردند و بعد از فراهم آوردن تهدید اشغال اندیمشک و اهواز، سومین خطر عمده را که اشغال جزیرة آبادان بود، برای نیروهای مسلح ایران فراهم ساختند.

از جمله اقدامات موفق و مؤثر يگان‌های عراقی در طول سالهای جنگ، عملیات پشتیبانی مهندسی آن بود، زیرا برای هر گردان رزمی و پشتیبانی رزمی یک واحد مهندسی مجهز به وسایل سنگین جاده سازی مانند بلدوزر و لودر پیش بینی شده بود و به محض توقف هر واحد در یک موضع پدافندی یا موضع آتش و یا حتی قبل از آن، واحد مهندسی حرکت مي‌كرد و سریعاً در دشت باز با چند حرکت بلدوزر و لودر یک خاکریز مناسب ایجاد می‌نمود.

در حالی که در اوایل جنگ، نیروهای ایرانی به کلی فاقد چنین تسهیلاتی بودند و در جبهۀ خرمشهر و آبادان حتی یک دستگاه وسیلۀ سنگین مهندسی نظامی وجود نداشت و بسیج نیروهای مردمی و جهاد سازندگی نیزهنوز به صورت مؤثر فعال نشده بود؛ لذا نیروهای عراقی با استفاده از پشتیبانی مهندسی رزمی سریعاً موفق شدند مواضع پدافندی مناسب در امتداد خط سرپل تهیه کنند و نیروی مدافع لازم را در سرپل مستقر نمایند. (54)

نیروهای دشمن هم‌چنین پس از قطع جادة ارتباطی آبادان- اهواز، 300 نفر غیر نظامی را گروگان گرفتند و تعدادی از نفرات نظامی و سپاه پاسداران نیز به اسارت درآمدند. روز 19 مهرماه از ساعت 6:00 صبح الی 11:55، پالایشگاه و نقاط مختلف آبادان زیر آتش توپخانة ارتش عراق قرار گرفت. در نتیجه یک مدرسه و چهار باب خانه منهدم و قسمتی از پالایشگاه طعمه حریق گردید و عده‌ای شهید یا مجروح شدند. (55)

برابر اعلام گروه هوانیروز مستقر در لشكر92 زرهی، در ساعت 12:00 امروز 3 فروند بالگرد کبری به منظور انهدام تانک‌های دشمن در حوالی دارخوین به پرواز درآمدند که پس از اجرای آتش به روی تانک‌های دشمن، یک فروند بالگرد بر اثر آتش توپخانه آنان در رودخانه کارون سقوط کرد، اما خلبان آن نجات یافت. (56)

 

 

منبع: دفـاع از آبادان ، صادقي گويا ، نجاتعلي ، 1391، ایران سبز، تهران.

1398/6/9 12:21:5 161 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
روز هفدهم مهرماه: خسارات و تلفات بیشتر به مردم دو شهر خرمشهر و آبادان: در این روز فعالیت توپخانه و نیروی هوایی دشمن نسبتاً شدید شد و خسارات و تلفات به شهرهای خرمشهر و آبادان، نیروها و مردم وارد نمود. کلیه بیمارستانهای این دو شهر آسیب دیدند. تعداد مجروحان نیز زیاد بود.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015