• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

بازخوانی جنگ تحمیلی (28)


ما در اصول طرح‌ریزی نظامی همیشه توان بیشتری را برای تلاش اصلی منظور می‌کنیم و یا در پدافند برای منطقه حساس، یک احتیاط قوی در نظر می‌گیریم. در سازمان رزم سپاه2 عراق که تلاش اصلی هم نیست و قرارگاه آن در قزل‌رباط مستقر بود، می‌بینیم که تیپ‌10 زرهی عراق که قوی‌ترین تیپ آن موقع و تنها واحد مجهز به تانک تی72 بود، در همین منطقه به عنوان احتیاط سپاه2 در نظر گرفته می‌شود و دیگر اینکه مناطق زین‌الکش و میمک در شانزدهم و نوزدهم شهریورماه 1359 تصرف می‌شود. معنی و مفهوم این سازماندهی و پیش‌دستی یعنی اینکه ارتش بعث نگران حمله و یا پاتک ایران در محورهای منتهی به بغداد است که به خاطر طرح ابومسلم می‌باشد.

دفاع مقدس، جنگ تحمیلی، معارف جنگ، شهید صیاد شیرازی، شهدای جنگ تحمیلی، امام خامنه ای، ارتش جمهوری اسلامی ایران، خاطرات دفاع مقدس، خاطرات فرماندهان ارتش

 

شرحی درباره ارتش عراق (2)

صدام پس از چراغ سبز آمریکا و هماهنگی با آنها در تیرماه 1359 و مطرح کردن صورت مسئله با سران کشورهای عربی در طائف عربستان، بالأخره در مورخ 15/5/1359 خبر تهاجم به ایران را بدون تعیین زمان حمله به اطلاع فرماندهان ارتش عراق رساند. مبنا و اصول تدوین راهبرد نظامی ارتش بعث در حمله به ایران که توسط افسران و نخبگان منتخب ارتش بعث تهیه و به تصویب صدام رسیده، به طور خلاصه به شرح زیر است:

اول: در منطقه شمالی عراق، در مناطق کردنشین، حفظ منابع نفتی کرکوک و موصل با حداقل نیرو که امنیت برقرار شود. ضمن اینکه به کُردهای شورشی ایران (حزب دموکرات ایران، کومله و...) کمک و پشتیبانی بشوند.

دوم: در منطقهی میانی که فاصله کمی تا بغداد دارد، مناطق حساس و ارتفاعات مرزی اشغال شود، تا عمق بیشتری به پدافند بغداد داده شود. سه چهار گردنه مهم این منطقه تصرف و علاوه بر تبلیغ، مردم آنها آواره شوند و بعد نیروهای ایرانی بیشتر درگیر شوند. سپس دو منطقه مرزی مورد اختلاف زین‌الکش و میمک هم تصرف شوند.

سوم: استان خوزستان یعنی هدف اصلی. تصرف جزیره آبادان، به معنی کنترل کامل بر اروندرود و تصرف و محاصره خرمشهر و آبادان. پیشروی و تصرف منطقه شمالی خوزستان، تهدید شهر اهواز و سپس پیشروی به طرف بندر ماهشهر و بندر امام(ره) برای قطع واردات و صادرات ایران و در نهایت، به زانو درآمدن انقلاب اسلامی ایران، البته روی عشایر عرب خوزستان و روی منابع نفتی ایران هم حساب باز کرده بود.

چهارم: حتی‌المقدور از ورود به شهر‌ها خودداری شود و شهر‌ها محاصره شوند.

پنجم: خرمشهر و آبادان که از نظر فرماندهان عراقی جنبه حیثیتی دارند، به خاک عراق ضمیمه شوند.

ششم: با اجرای یک حمله هوایی غافلگیرانه به پایگاه‌های هوایی ایران، نیروی هوایی کارآمد ارتش ایران فلج شود.

هفتم: به نیروی دریایی عراق طرح و دستوری ابلاغ نمی‌شود. بین نیروی هوایی و دریایی هم هماهنگی انجام نمی‌شود. مأموریت این نیرو (نیروی دریایی عراق) فقط محافظت از سکوهای نفتی البکر و الاُمیه تعیین میشود.

هشتم: طرح‌های عملیاتی هم از رده سپاه به پایین به صورت کتبی نباید ابلاغ شود. تمام حرکات مرزی و یا جابه‌جایی‌ها در پوشش تمرین و آموزش انجام تا تأمین رعایت شود.

من در اینجا از تشریح سازمان رزم سپاه‌های1 و 2 و 3 برای جلوگیری از اطاله کلام خودداری می‌کنم. شما در تمام مدارک آنها را می‌یابید، ولی مواردی است که ضرورت دارد گفته شود.

ما در اصول طرح‌ریزی نظامی همیشه توان بیشتری را برای تلاش اصلی منظور می‌کنیم و یا در پدافند برای منطقه حساس، یک احتیاط قوی در نظر می‌گیریم. در سازمان رزم سپاه2 عراق که تلاش اصلی هم نیست و قرارگاه آن در قزل‌رباط مستقر بود، می‌بینیم که تیپ‌10 زرهی عراق که قوی‌ترین تیپ آن موقع و تنها واحد مجهز به تانک تی72 بود، در همین منطقه به عنوان احتیاط سپاه2 در نظر گرفته می‌شود و دیگر اینکه مناطق زین‌الکش و میمک در شانزدهم و نوزدهم شهریورماه 1359 تصرف می‌شود. معنی و مفهوم این سازماندهی و پیش‌دستی یعنی اینکه ارتش بعث نگران حمله و یا پاتک ایران در محورهای منتهی به بغداد است که به خاطر طرح ابومسلم می‌باشد.

مورد دیگر سازماندهی و برش‌های تاکتیکی و نیز تصمیمات غیراصولی است که در منطقه خوزستان و سپاه3 عراق دیده می‌شود. به عنوان مثال، سپاه3 در جنوب سه لشکر زرهی3، 9، 10 و دو لشکر مکانیزه1 و 5 و تعدادی تیپ پیاده را در اختیار دارد. برابر طرح اولیه، می‌بایست لشکر10 در شمال خوزستان در محور شرهانی ـ عین‌خوش ـ دزفول، لشکر1 مکانیزه در محور فکه ـ چنانه ـ شوش، لشکر9 زرهی در محور بستان ـ سوسنگرد ـ شمال اهواز و لشکر5 مکانیزه در محور خرمشهر ـ غرب اهواز به ترتیبی مستقر گردد که دو تیپ، 6 زرهی و 8 مکانیزه لشکر 3 را هم زیر امر گرفته و در این منطقه وسیع گسترده حمله کند. احتیاط سپاه3 هم که قرارگاه آن در میمونه مجاور شهر عماره مستقر بود، تیپ12زرهی (ابن ولید) لشکر3 است که در همین میمونه مستقر بوده است.

 بنابراین، ملاحظه می‌کنید که سه تیپ‌6 و 8 و 12 لشکر3 از این لشکر منتزع شده‌اند، یعنی عملاً یک لشکر زرهی، آن هم لشکر3 زرهی که قدیمی‌ترین واحد عراق است، متلاشی شده و فرمانده و قرارگاه لشکر می‌ماند با تعدادی واحد پشتیبانی که البته این سازماندهی انجام نشد. دلیل آن هم آن طوری که در اسناد ذکر شده این است که بر خلاف دستور صدام، فرمانده سپاه دستور حمله را به لشکر5 و لشکر5 هم به واحد‌هایش کتباً ابلاغ می‌کند که این خطا موجب می‌شود 48 ساعت قبل از شروع حمله که روز 31/6/1359 تعیین شده بود، بلافاصله دو فرمانده و رئیس ستاد سپاه3 و لشکر5، یعنی سرلشکر عدنان الجبوری فرمانده سپاه و سرتیپ سلمان بازر فرمانده لشکر5 و رؤسای ستاد آنها تعویض گردیدند و به جای آنها سرلشکر اسمعیل تایه‌النعیمی و سرتیپ صلاح‌القاضی تعیین شدند.

فرمانده جدید سپاه3، طرح حمله لشکر5 و بدون استفاده بودن قرارگاه لشکر3 را عوض می‌کند؛ به این صورت که لشکر3 را هم به کار می‌گیرد. به لشکر5 با زیر امر گذاشتن تیپ‌8 مکانیزه لشکر3 و جداکردن تیپ‌26 آن مأموریت شهر اهواز داده می‌شود. لشکر3 هم با تیپ‌6 زرهی و زیر امر قرار گرفتن تیپ‌26 زرهی از لشکر5، مأموریت تصرف جزیره آبادان و محاصره خرمشهر داده می‌شود، البته کماکان تیپ‌12 لشکر3 در احتیاط سپاه قرار دارد.

اشتباه دیگر سپاه3 در واگذاری مأموریت به تیپ‌33 نیروی مخصوص است. به این تیپ در آن واحد دو مأموریت، یکی دفاع از ساحل غربی اروندرود از ابوالخصیب به پایین و دوم احتیاط سپاه3 داده می‌شود که بر خلاف اصول طرح‌ریزی است.

در عمل هم در نیروی هوایی عراق و هم در واحدهای هر دو سپاه2 و 3 که مأموریت حمله داشته‌اند، ناتوانی و ضعف در تاکتیک و در فرماندهی و مدیریت دیده می‌شود که اشاره خواهم کرد.

در کارنامه صدام و ارتش عراق در نیمه دوم شهریورماه 1359 چهار فعالیت متمایز را مشاهده می‌کنیم:

اول: به علت تبادل آتشباری شدید در روزهای 12 و 13 شهریور در مناطق مهران و قصرشیرین و سومار و عکس‌العمل شدید ایران، صدام آغاز جنگ را در مورخ 4/9/1980 برابر با 13/6/1359 و ایران را آغازکننده جنگ می‌داند.

دوم: نامه‌نگاری وزارت امور خارجه عراق در مورخ 13/6/1359 به وزارت امور خارجه ایران و در 23/6/1359 به مجامع بین‌المللی، مانند: سازمان ملل متحد، کشورهای غیرمتعهد، سازمان کنفرانس اسلامی، اتحادیه عرب، سازمان وحدت آفریقا، جامعه اروپایی بازار مشترک، سازمان جنوب شرق آسیا، سازمان کشورهای قاره آمریکا و... که در همه نامه‌ها ایران را آغازگر جنگ معرفی می‌کند.

سوم: حمله مورخ 16/6/1359 به منطقه زین‌الکش شامل پاسگاه‌های تنگاب‌نو، خسروی، خان لیلی و تصرف آنها و نیز موقعی که با عکسالعمل ضعیف ما برخورد کرد، در مورخ 19/6/1359 به منطقه میمک حمله کرد و آن را تصرف کرد.

باید به خاطر داشته باشیم که این دو منطقه همان دو منطقه مورد اختلاف مرزهای خشکی ایران است که در قراردادهای 1915، 1937 و 1975 الجزایر به عراق واگذار شده بود؛ ولی عملاً داده نشده بود.

چهارم: جلسه معروف صدام و سران سیاسی و نظامی عراق، که در مورخ 26/6/1359 به یک جلسه فوق‌العاده دعوت شدند و صدام طی سخنرانی مفصلی که محور صحبت‌هایش چگونگی امضای قرارداد 1975 الجزایر بود، اظهار داشت که «چون زمام‌داران ایرانی از همان آغاز به دست گرفتن قدرت با مداخله آشکار و تعمدی در امور داخلی عراق و با پشتیبانی و مسلح کردن دار و دسته شورشیان کُرد که مورد حمایت صهیونیست‌ها و آمریکا هستند، دقیقاً همان کاری که شاه کرد و با خودداری از استرداد اراضی عراق که ما ناگزیر شدیم آنها را به زور آزاد کنیم، قرارداد را به دلیل‌های بالا نقض کرده‌اند. بنابراین، در برابر شما اعلام می‌دارم که قرارداد 1975 از طرف ما نیز ملغی شده است.» و ادامه داد که «بنابراین، رابطه‌های حقوقی در شط‌العرب باید به آنچه پیش از 6 مارس 1975 بود برگردد.»

همین زمان بود که طرح‌های عملیاتی به سپاه‌ ابلاغ گردید. در روز دوشنبه 29/6/1359 اولین آگاهی‌ها از اهداف نیروی هوایی به فرماندهان پایگاه‌ها و اسکادران‌ها ابلاغ شد و به آنها گفته می‌شود که خلبان‌های ورزیده و مناسب را انتخاب کنند، ولی تأکید می‌شود که تمام فعالیت‌ها در پوشش طرح‌ها و برنامه‌های آموزشی انجام شود و از اصل مأموریت به آنها چیزی گفته نشود.

نگرانی و وحشت صدام و فرماندهان او از پیش‌دستی و عکس‌العمل نیروی هوایی ایران است. تفکر صدام از جنگ شش روزه 1973 اسرائیل است، که منجر به انهدام بیش از 60درصد از توان نیروی هوایی مصر بر روی باندها توسط هواپیماهای اسرائیل شد، که مبنای طرح‌ریزی حمله به پنج پایگاه هوایی و ده فرودگاه ایران بوده است و در عمل دیدیم که به مصداق ضرب‌المثل معروف که «مرغی که انجیر می‌خورد نوکش کج است» چقدر ناتوان و ضعیف عمل کردند.

نیروی دریایی عراق هم بدون برنامه و طرح مدوّنی بر منوال روزهای اخیر درگیری‌های مرزی، تیراندازی‌های مرزی و سکو‌های البکر و الامیه بوده است.

به یگان‌های سپاه‌های2 و 3 که حالا مسئولیت‌های مرزی را از گارد مرزی تحویل گرفته‌اند، هدف مشخص در داخل خاک ایران ابلاغ نمی‌شود.

مسئله دیگری که صدام از مدت‌ها قبل متوجه آن بود، آماده کردن اذهان مردم عراق و در تقدم اذهان افسران و ارتش عراق به این جنگ است.

برای نظامیان عراق که از سال‌‌ها قبل دشمن اصلی امت عرب را رژیم اشغالگر قدس می‌دانستند، پذیرفتن جنگ با ایران اسلامی به جای اسرائیل دشوار بود. ایرانی مسلمان که نه تنها با اسرائیل، بلکه با آمریکا نیز قطع رابطه کرده و دیپلمات‌های آمریکایی را به گروگان گرفته است؛ لذا این حاکمان بعثی به همان اندازه که خود از ایران و ایرانی کینه به دل داشتند، با کمک تاریخ‌نویسان بعثی(درباری) مبادرت به تدوین تاریخ مجهولی نمودند تا به آنچه می‌خواستند مبادرت کنند، جنبه موجه و فضایی مملو از هیجان و بدبینی ایجاد کنند.

منبع: بازخوانی جنگ تحمیلی ، سرتیپ2 پیاده ستاد عبدالحسین مفید ، ۱۳۹۸، ایران سبز، تهران

 

1398/7/23 11:30:12 123 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
ما در اصول طرح‌ریزی نظامی همیشه توان بیشتری را برای تلاش اصلی منظور می‌کنیم و یا در پدافند برای منطقه حساس، یک احتیاط قوی در نظر می‌گیریم. در سازمان رزم سپاه2 عراق که تلاش اصلی هم نیست و قرارگاه آن در قزل‌رباط مستقر بود، می‌بینیم که تیپ‌10 زرهی عراق که قوی‌ترین تیپ آن موقع و تنها واحد مجهز به تانک تی72 بود، در همین منطقه به عنوان احتیاط سپاه2 در نظر گرفته می‌شود و دیگر اینکه مناطق زین‌الکش و میمک در شانزدهم و نوزدهم شهریورماه 1359 تصرف می‌شود. معنی و مفهوم این سازماندهی و پیش‌دستی یعنی اینکه ارت
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015