• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.
ارتش و دفاع مقدس از دیدگاه ولایت
صوت و تصویر
قطعنامه ها
کتاب آموزش معارف جنگ
آمار بازدید

مواضع آمریکا در جنگ تحمیلی


پیروزی انقلاب و ایجاد بحران توسط عراق

 

منطقه خليج فارس با ذخاير عظيم نفت، فاصله اندك با روسیه یا کشور اتحاد جماهیر شوروي سابق و ساير ويژگي‌هاي سياسي، اقتصادي و فرهنگي، داراي اهميت راهبردي خاصی در نظام ژئوپلتیک بينالملل بوده و می‌باشد. در چند دهه گذشته، خليج فارس يكي از مهم‌ترين مراكز رقابت و كشمكش نظام دو قطبي محسوب می‌گردید. در اواخر دهه 1970 برخي از تحليل‌گران سياسي معتقد بودند كه خليج فارس تنها منطقه حياتي كشمكش بين آمريكا و شوروي است.

دفاع مقدس، جنگ تحمیلی، معارف جنگ، شهید صیاد شیرازی، شهدای جنگ تحمیلی، امام خامنه ای

از اين رو دو ابر قدرت تلاش ميكردند با افزايش ميزان نفوذ و حاكميت خود بر كشورهاي منطقه، موضع برتري را نسبت به ديگري به دست آوردند. آمريكا با تقويت ايران و شوروي با پشتيباني از عراق، گام‌هاي عمدهاي را در اجراي اين سياست برداشتند اما، در اين ميان آمريكا با تسلطي كه بر ساير كشورهاي حاشيه خليج فارس داشت از موضع برتري برخوردار گردید. براين اساس، اصل توازن قوا در بين كشورهاي خليج فارس جزء سياست خارجي دو ابر قدرت در اين منطقه بود. در اين خصوص، «ويليان كوانت»[1] محقق مؤسسه بروكينگز مي‌گويد: مهم‌ترين مسأله در منطقه خليج فارس حفظ موازنه قدرت است. آمريكا همواره خواهان منطقهاي است كه در آن هيچ قدرت متخاصم با او بر منطقه مسلط نشود.

در دهه 1970، بر مبناي دکترین نيكسون قدرت‌هاي منطقهاي تقويت شدند و مسئوليت حفظ ثبات و امنيت مناطق به آنها واگذار گرديد. در منطقه خليج فارس، دو کشور ايران و عربستان سعودي، دو ستون قدرتمند منطقه، ساختار و تعادل قدرت را عهدهدار شدند. نقش مسلط نظامي به لحاظ جمعيت و ارتش قوي به ايران واگذار شد و عربستان سعودی به يك قدرت اقتصادي پرنفوذ مبدل گشت. الگوي موفق سياست منطقهاي آمريكا در خليج فارس از بروز بحران‌هاي شديد منطقهاي جلوگيري كرد و تداوم جريان نفت به سوي غرب را تضمين نمود. نيروهاي مسلح ايران در اين راستا، شورشيان ظفار را سرکوب كردند و با حمايت آمريكا و رضايت تلويحي شيخ ‌نشين‌هاي خليج فارس امكان يافت تا از منافع كشورهاي منطقه در مقابل تهديد عراق حمايت كند. در چنين اوضاعي قرارداد 1975 بين دو كشور ايران و عراق منعقد گرديد و خطوط مرزي كه همواره مورد اختلاف دو كشور بود، معين شد. براساس اين قرارداد، مرز مشترك آبي در رودخانه اروند طبق قوانين بين‌المللي خط تالوگ شناخته شد و ادعاي عراق مبني بر حاكميت مطلق بر اروند مردود اعلام گرديد.

 ايران با انعقاد اين قرارداد به موضع برتري دست يافت و رژيم عراق به شدت احساس تحقير می‌نمود. پس از اين واقعه رهبران عراق به تجديد نظر در سياست خارجي خود پرداخته، سياست نزديكي به كشورهاي غربي به ‌ويژه كشورهاي اروپايي را مورد توجه قرار دادند. رهبران عراق با حفظ رابطه راهبردي خود با شوروي، اقدام به برقراری ارتباط با كشورهاي غربي نیز نمودند و با بستن قراردادهاي نظامي با اين كشورها موقعيت سياسي و نظامي خود را تقويت كردند. در اين دوران، پس از شوروي سابق، کشور فرانسه اصليترين تأمين‌كننده سلاح‌هاي عراق بود. از اين رو در اواخر دهه 1970 ارتش عراق به يكي از مجهزترين و قوي‌ترين ارتش‌هاي منطقه مبدل شد.

 

پيروزي انقلاب اسلامي و دگرگوني ساختار امنيتي منطقه

ايران در مقطع حاكميت نظام پهلوي، محور راهبردي مقابله آمريكا و شوروي در خليج‌فارس بود و در عرصه رقابت شرق و غرب، در دهه‌هاي 1960 و1970 مهم‌ترين سد جلوگيري از نفوذ شوروي سابق به حوزه خليج‌فارس و آب‌هاي گرم اقيانوس هند به ‌شمار مي‌رفت، نقشي كه بي‌ترديد امكان جايگزيني نداشت. با ورود شاه به پيمان سنتو، سد دفاعي و كمربندي امنيتي سياست خارجي آمريكا به دور شوروي كامل شد و ايران محور و مركز اين اتحاد نظامي قرار گرفت. به‌همين دليل، خروج جمهوري اسلامي ايران از پيمان سنتو[2] به انحلال آن انجاميد و باعث گرديد تا نظام امنيتي و نظامي آمريكا در جنوب غرب آسيا بر‌هم خورد؛ اين موضوع اتفاق ساده‌اي براي آمريكا در حوزه رقابت با ابرقدرت شوروي سابق نبود كه قابل اغماض باشد.

سياست منطقه‌اي آمريكا در حوزه منطقه‌اي جنوب‌غربي آسيا، خاورميانه و خليج فارس كه بر حفظ حكومت‌هاي سنتي منطقه و رژيم‌هاي سلطنتي اقتدارگرا تأكيد داشت، به ‌شدت آسيب ديده و باعث گرديد تا آن كشور با مشكلات جدي در باره گسترش نفوذ توسعه‌طلبانه خود در منطقه روبه‌رو شود. به‌ زعم سياستمداران، ظهور ايدئولوژي اسلام انقلابي بالا‌ترين خطر و عامل تهديدآميز براي بر هم خوردن نظام‌هاي سياسي سنت‌گرا و ارتجاعي منطقه محسوب مي‌شد. چرا كه، نهضت انقلاب اسلامي ريشه‌هاي عميق در ميان ملت‌هاي مسلمان منطقه داشت و خيلي زود موجب رشد جنبش‌هاي اسلام خواهانه بسيار قوي در برخي از كشورهاي منطقه از جمله عراق، لبنان، بحرين، عربستان، تونس، كويت و حتي تركيه گرديد. بروز ايدئولوژي اسلام انقلابي به فاصله اندكي، ايدئولوژي ناسيوناليسم انقلابي(پان عربيسم) و سوسياليسم انقلابي را در منطقه با سرعت از ميدان مبارزات سياسي كنار زد و به ‌عنوان مهم‌ترين جايگزين ساير ايدئولوژي‌ها، در سطح منطقه و جهان مطرح گرديد. 

با عنايت به شرايط عمومي منطقه، قابل پيش‌بيني بود كه انقلاب اسلامي ايران گسترش يافته و به سرعت از مرزهاي جغرافيايي گذشته و منطقه را با جوش و خروش انقلابي روبرو سازد. اين در حالي بود كه آمريكا با دو دهه تلاش سياسي و نظامي سعي داشت اين بخش از خاورميانه را زير سلطه خود نگه دارد. در سال 1357، آنها تصور مي‌نمودند كه بلوك جديدي در ميان دو بلوك شرق و غرب، در منطقه‌اي حساس و راهبردي در حال ظهور است كه سرانجام به تشكيل بلوك كشورهاي اسلامي منجر خواهد شد و در صورت ايجاد يك اتحاد نظامي‌- اسلامي ميان چند كشور مسلمان، تهديد جدي ديگري در كنار تهديدات شوروي، در حال شكل‌گيري است كه منشأ آن ايران انقلابي خواهد بود.

لغو روابط همه جانبه ايران با رژيم صهيونيستي كه بلافاصله پس از استقرار نظام جمهوري اسلامي، از سوي دولت موقت اعلام گرديد همراه با واگذاري سفارت آن رژيم به مردم فلسطين، پيوستن كشور ايران به جبهه پايداري اعراب متشكل از كشورهاي سوريه، الجزاير، ليبي و يمن، لغو تمام قراردادهاي استعماري با كشور آمريكا، ابطال قانون استثماري «كاپيتولاسيون»[3] كه ميان ايران و آمريكا از سال 1343 برقرار شده بود، ابطال «موافقتنامه همكاري آمريكا با ايران»[4] و به حالت تعليق درآوردن قراردادهاي تسليحاتي ايران و آمريكا كه به تعطيلي صدها شركت آمريكايي و خروج حدود 60 هزار آمريكايي از ايران گرديد، از جمله اتفاقاتي است كه در آن ايام رخ داده و ذهنيت آمريكاييان در اين خصوص را تقويت مي‌نمود.

به‌ همين دليل، آمريكاييان به اين فكر افتادند كه براي مهار فلسفه سياسي انقلاب، كاهش توانمندي‌هاي ملي و منطقه‌اي و توان اجرائي ايران در تأثيرگذاري بر ساير مناطق، اقدامات گسترده‌اي را در دو حوزه داخلي و خارجي به‌مرحله اجراء درآورند. اين مهم‌ترين دليل آمريكاييان براي بهره‌گيري از اهرم‌هاي بازدارنده در منطقه بود. آنها، با هدف برقراري توازن راهبردي، تلاش مي‌نمودند شرايطي را ايجاد نمايند كه آنها را قادر سازد تا دوباره بركنترل اوضاع فايق گردند. بروز يك ‌سري حركت‌ها و رفتارها در بدو پيروزي انقلاب اسلامي همچون آشوب در كردستان، گنبد، خرمشهر، بندر انزلي و سيستان و بلوچستان و همچنين، تهاجم نظامي به ايران از طريق صحراي طبس، كودتاي نقاب و ديگر موارد مشابه كه در صحنه سياسي ايران يكي پس از ديگري به ‌وقوع ‌پيوسته‌اند را مي‌توان در همين راستا ارزيابي نمود.

هم زمان با وقوع اين تحولات در سطح داخلي، در حوزه منطقه‌اي نيز حوادثي به‌وقوع پيوست كه در سياست خارجي آمريكا تأثير به‌سزايي داشت. آغاز اين حركت، صدور بيانيه مهم آيت‌الله شهيد «سيد محمدباقر صدر» در راستاي تأييد و حمايت از انقلاب اسلامي ايران به رهبري حضرت امام خميني(ره) بود. در ادامه نيز، چند بيانيه‌ ديگر صادر مي‌گردد كه طي آنها، از مردم عراق براي پيوستن به ملت ايران و برپايي قيام عليه دولت‌مردان بغداد اقدام دعوت ‌نمودند. صدور اين اعلاميه‌ها، حكايت از اوضاع بسيار وخيم حكومت عراق در اوايل سال 1358 داشت. قيام شيعيان بحرين واقعه ديگري بود كه در تابستان 1358 رخ داد. پيرو آن، اظهارات نماینده لیبی در سازمان ملل که مدعی‌ بود «در برابر هر تجاوزی علیه ایران در کنار این کشور خواهند بود»، استقبال شرکت‌کنندگان در کنفرانس عالی عرب از نماینده ایران که در تونس تشکیل می‌شد و راهپيمايي دانشجويان تونسي، در شرايطي كه عكس‌هاي حضرت امام(ره) را در دست داشته و شعارهاي اسلامي سر داده بودند، شورش ضد آمریکایی و حمله مردم مسلمان پاکستان به تعدادی از سازمان‌های آمریکایی و به آتش کشیدن قسمتی از آنها، شوك‌هاي ديگري بود كه پي در پي بر منافع آمريكايي‌ها در يك حوزه جغرافيايي مشخص و داراي اشتراكات فرهنگي، اجتماعي، اعتقادي و اقتصادي بسيار، وارد گرديد.

علاوه بر شوك‌هاي سياسي بالا، يك حادثه در عربستان رخ داد كه هشدار جدي ديگري براي آمريكا در منطقه محسوب مي‌گرديد. در 29 آبان 1358مسجد اعظم مكه(مسجدالحرام) به اشغال گروه‌هاي مسلح و مبارز اسلامي در آمد.[5] اگر چه اين موضوع بعد از 24 ساعت با كشتار و قلع و قمع بي‌رحمانه مبارزان پايان يافت اما، زنگ خطر را بار ديگر براي آمريكاييان به‌ شدت به ‌صدا در آورد. اما، بي‌ترديد مهم‌ترين واقعه كه روابط ميان ايران و آمريكا را به‌ طور كامل تيره و تار نموده و ضربه‌ كاري بر سياست خارجي آمريكا در منطقه و حتي جهان وارد آورد، واقعه گروگانگيري سفارت آمريكا در تهران بود كه به تعبير حضرت امام(ره) به لانه جاسوسي مشهور گرديد. اسناد و مدارك موجود در سفارتخانه‌ آمريكا نشان داد كه آمريكا همچنان تا 13 آبان 1358 به توطئه عليه نظام جمهوري اسلامي مشغول بوده است. تسخير سفارت آمريكا و تأييد اين اقدام از سوي حضرت امام(ره)، يكي از مهم‌ترين وقايع سياسي بعد از پيروزي انقلاب اسلامي به‌شمار مي‌رفت كه از سوي ايشان «انقلاب دوم» ناميده شد. آخرين واقعه سال 1358 كه به فاصله 50 روز پس از اين رويداد رخ داد، اشغال كشور افغانستان به ‌وسيله نيروهاي شوروي سابق بود كه در 3 دي 1358 اتفاق افتاد و باعث شد تا بعد از واقعه گروگانگيري، آمريكاييان براي دومين بار در منطقه غافلگير شوند.

اما، وحشت آمريكا در تركيه شدت گرفت. زماني كه در سال 1359، اسلام‌گرايان در انتخابات مجلس آن كشور پيروز شده و خود را آماده مي‌نمودند تا در كشور لائيك و دين ‌ستيز تركيه، اولين دولت اسلامي را بر سر كار آوردند.[6] اما، ترديدي نبايد داشت كه جنگ هشت ساله‌اي كه از سوي حكومت بعث عراق به انقلاب و ملت ايران تحميل گرديد را بايستي به‌ عنوان بارزترين مصداق آن محسوب نمود. شايان ذكر است كه حكومت بعث عراق و شخص صدام نيز دلايل متعددي براي تهاجم به ايران داشتند كه بروز اين حوادث و نوع سياست‌هاي متخذه از سوي آمريكا در مواجهه با انقلاب اسلامي ايران، سردمداران بعثي را بيش از پيش متقاعد ساخت كه وضعيت مورد نظر آنها يا به‌عبارتي ديگر، فرصت تاريخي مورد نظرشان فراهم شده است.

تحت اين شرايط، جيمي كارتر در سوم بهمن 1358 (‌23 ژانويه 1980) دکترین خود را در خصوص منافع آمريكا در منطقه چنين اعلام مي‌كند: «بگذاريد موضع خود را كاملاً روشن كنيم: هرگونه كوششي به‌وسيله هر قدرت خارجي براي تحت كنترل درآوردن منطقه خليج فارس به‌ منزله حمله به منافع حياتي ايالات متحده آمريكا محسوب شده و چنين حمله‌اي با استفاده از وسايل لازم، از جمله نيروي نظامي، دفع خواهد شد.»(اسدي، 1373: 81) رئيس جمهور آمريكا در اين دکترین، با صراحت كامل، منطق زور را جهت مقابله با هرگونه تهديد و دفاع از منافع حياتي آمريكا در منطقه خليج فارس مطرح مي‌سازد. در واقع شناخت شرايط بين‌المللي، منطقه‌اي و خاصه رويدادهاي ايران و اعلام دکترین كارتر در سوم بهمن 1358، شرايط و وقايعي كه منجر به حمله عراق و آغاز جنگ در 31 شهريور 1359 گرديد، رهنمون مي‌سازد. اين كه توسل به زور عليه هر كشوري كه امنيت حوزه خليج فارس را بر هم زند، چگونه، چه وقت و كجا صورت خواهد گرفت. نقطة آغاز براي پاسخ به يك پرسش اساسي است و آن اين كه دکترین كارتر چگونه مي‌تواند با جنگي كه 7 ماه بعد به اجراء در آمد، مرتبط باشد؟

كارتر با اعلام اين دکترین که حکم یک سناریوی سیاسی-نظامی را داشت، به يك كارگردان سياسي نياز بود. اين دکترین در واقع تصحيح كننده دکترین نيكسون بود كه با وقوع انقلاب اسلامي به يكباره زير و رو شد. يكي از هدف‌هاي نيكسون در ارائه دکترین خود اين بود كه پس از جنگ ويتنام، آمريكا هرگز خود را درگير جنگ مستقيم با كشورهاي جهان سوم به‌ خصوص آسيايي‌ها نخواهد كرد، بلكه اين آسيايي‌ها هستند كه بايد با آسيايي‌ها بجنگند.

 

 

منبع: مواضع آمریکا در جنگ تحمیلی، عسگری، شاداب، 1393، ایران سبز، تهران

 


- Velian Quant.

2- ايران در ارديبهشت سال 1358 اقدام به تعطيل نمودن دفتر دائمي سنتو در تهران نموده و به اين ترتيب، به‌طور رسمي به فعاليت اين پيمان پايان بخشيد.

3- در تاريخ24/2/58 خبري در ارتباط با «قانون مستشاري» بر روي تلكس‌هاي خبري(روزنامه اطلاعات مورخه 24/2/1358) داخلي كشور قرار مي‌گيرد، متن اين خبر چنين بود: دیروز به پیشنهاد هیأت وزیران، شورای عالی انقلاب لغو قانون کاپیتولاسیون مهر ماه سال 43 را تصویب کرد. قانونی که به تصویب رسیده و به اجراء گذاشته شده بود، عبارت است از: «ماده واحده: قانون مصوب 21 مهرماه 1343 راجع به استفاده مستشاران نظامی آمریکا در ایران از مصونیت‌های خاص و معافیت‌های قرارداد وین لغو می‌شود. نخست وزیر- وزیر دادگستری» بلافاصله بعد از تصويب اين ماده واحده، وزارت امورخارجه دولت موقت نيز اطلاعیه‌اي به این شرح انتشار داد: «بنابه پیشنهاد هیأت وزیران دولت موقت جمهوری اسلامی ایران و تصویب شورای انقلاب اسلامی قانون مصوب 21 مهر ماه سال 43 راجع به استفاده مستشاران نظامی آمریکا در ایران از مصونیت‌ها و فعالیت‌های قرارداد وین کاپیتولاسیون از تاریخ 23/2/58 لغو گردید.»

4- كمتر از شش ماه بعد از فسخ قرارداد مهرماه 1343، هیأت وزیران دولت موقت جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد لغو موافقتنامه، همکاري بین ایران و آمریکا موسوم به قرارداد 1959م، را تصویب و به شورای انقلاب ارسال کرد. براساس مفاد اين خبر كه در روزنامه اطلاعات مورخه 24/8/1358 درج  مي‌گردد، هیأت وزیران در بیانیه‌ای فسخ موافقتنامه همکاری بین ایران و ایالات متحده آمریکا و فصولي از عهدنامه مودت مابین ایران و روسیه را اعلام مي‌نمايد. متن بیانیه‌های هیأت وزیران كه در روزنامه اطلاعات مورخه 14/8/1358درج گرديده، به اين شرح است:

«هیأت وزیران در جلسه مورخ 12/8/58 پیشنهاد وزارت امورخارجه را در مورد لغو موافقتنامه همکاری بین ایران و ایالات متحده آمریکا مورخ 14 اسفند 1337 را به شرح ماده واحده زیر تصویب و جهت شورای انقلاب ارسال داشتند: ماده واحده- قانون مربوط به اجراء موافقتنامه همکاری بین ایران و ایالات متحده آمریکا، مورخ 14 اسفند 1337 (برابر 5 مارس 1959) لغو و دولت اجازه داده می‌شود که مراتب فسخ را مطابق ماده 6 موافقتنامه به دولت آمریکا اعلام نماید. همچنين، هیأت وزیران در جلسه مورخ 12/8/58 پیشنهاد وزارت امورخارجه را تصویب و موافقت نمودند که مراتب بلاموضوع بودن و فسخ فصول پنجم و ششم عهدنامه مودت ما بین ایران و روسیه منعقده در مسکو مورخ هشتم اوت 1299 مطابق با 26 فوریه 1921 میلادی اعلام گردد.»

5- ایران نیز اشغال مسجدالحرام به‌وسیله عده‌ای از مسلمانان متعصب را محکوم کرد و این جریان در ششم آذرماه همان سال با کشته شدن عده زيادي از اشغال‌کنندگان مسجدالحرام پایان یافت و 63 نفر از آنان به حکم دادگاه عربستان گردن زده شدند.

6- درسال 1979 و با هدف جلوگيري از رشد اسلام‌گرايي در بين آحاد مردم مسلمان كشور تركيه، نظاميان با كودتاي نظامي، نسبت به ابطال انتخابات اقدام كرده و قدرت را در دست گرفتند.

1398/12/24 12:19:49 33 0
قسمت ارائه دهنده: مدیریت تولید محتوا
تویضیحات در موتور جستجو
پیروزی انقلاب و ایجاد بحران توسط عراق منطقه خليج فارس با ذخاير عظيم نفت، فاصله اندك با روسیه یا کشور اتحاد جماهیر شوروي سابق و ساير ويژگي‌هاي سياسي، اقتصادي و فرهنگي، داراي اهميت راهبردي خاصی در نظام ژئوپلتیک بين‌الملل بوده و می‌باشد. در چند دهه گذشته، خليج فارس يكي از مهم‌ترين مراكز رقابت و كشمكش نظام دو قطبي محسوب می‌گردید. در اواخر دهه 1970 برخي از تحليل‌گران سياسي معتقد بودند كه خليج فارس تنها منطقه حياتي كشمكش بين آمريكا و شوروي است.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015