• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)

توپخانه ارتش در عملیات فتح فاو


                                                                                                             سرهنگ عزت الله نصیری


در دوران دفاع مقدس، نبردهای بسیاری برای بیرون راندن ارتش متجاوز از سرزمین‌های اشغالی ایران و نیز برای ایجاد فشار نظامی بر قوای دشمن، جهت پایان دادن به جنگ تحمیلی انجام شده است. برخی از این نبردها در ادامه تلاش برای دفع تجاوز، در خاک دشمن انجام شده است. یکی از این عملیات‌ها، عملیات حمله به شبه جزیره فاو در خاک عراق می باشد.

 توپخانه ارتش در عملیات فتح فاو،جنگ،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق

طبیعتاً طرح‌ریزی چنین عملیاتی و نیز دیگر نبردهایی که در سرزمین دشمن رخ داد، برای فتح نظامی کشور عراق، نبوده، بلکه هدف اساسی آنها رساندن دشمن به نقطه‌ای بوده که از تحمیل جنگ بر ایران پشیمان شده و در آینده نیز تصور انجام چنین کارهایی را در ذهن خود نپرورد.

نبرد فاو در ششمین سال جنگ تحمیلی و در روز 20 بهمن سال 1364 در مرز جنوبی استان خوزستان و در جنوب جزیره آبادان، صورت گرفت. این عملیات در منطقه بسیار حساسی انجام شد، زیرا از یک طرف در مرز اروندرود قرار داشت که رژیم بعثی عراق به بهانه تسلط بر آن، جنگ با ایران را آغاز کرده بود و از طرفی در تنها راه ارتباطی کشور عراق با خلیج‌فارس قرار داشت و ارتباط بندر ام‌القصر را از راه خورعبدالله برقرار می‌کرد.

از سوی دیگر، تنها اسکله‌های نفتی عراق به نام‌های «البکر» و «الامیه» در محدوده این منطقه قرار دارند. زمین منطقه عملیات نیز یکی از زمین‌های پیچیده جنگی و عملیاتی در آن زمان بود، به گونه‌ای که شامل انواع عوارض از جمله رودخانه، نهر، نخلستان، باتلاق، جاده، روستا، شهر، ساحل، نمکزار، دشت، اسکله و بندر می‌شد. برای طراحی عملیات در این منطقه، علاوه بر آنکه باید توانایی‌ها و نحوه گسترش و آرایش دفاعی دشمن در نظر گرفته می‌شد، باید جنگ با عوارض طبیعی زمین نیز مورد توجه دقیق قرار می‌گرفت.
شایان توجه است که عبور از عرض اروند رود یکی از شاهکارهای نظامی در تاریخ جنگ ها به شمار می رود.  در اهمیت بندر و شبه جزیره فاو همین بس که عراق با قبول تلفات بسیار سنگینی ، بیش از 70 شبانه روز برای بازپس گیری منطقه تلاش می کرد و 39 فروند جنگنده خود را در این منطقه از دست داد . هرچند دشمن نتوانست فاو را بازپس گیرد ، اما حملات مکرر آنها باعث شد تا هدف نهایی نیروهای ایرانی که گشودن جبهه جدید و پیشروی در جنوب بصره بود، به جایی نرسد .
نظر به اینکه عبور از رودخانه خروشان اروند و تک به دشمنی که به اتکای این سد طبیعی پدافند کرده، ضرورت آتش انبوه و مداوم را ایجاب می¬کرد؛ و چون یکان¬های توپخانه موجود سپاه تکافوی این نیاز را نمی کردند؛ تصمیم براین شد که نیروی زمینی ارتش تعدادی یکان توپخانه، زیر امر سپاه که ماموریت تلاش اصلی را به عهده داشت، قرار دهد.
در این راستا، فرماندهی نیروی زمینی تعداد 18 گردان توپخانه بر حسب برآورد سپاه را، در کنترل عملیاتی قرار داد؛ و این در حالی بود که نتیجه کارشناسی، با توجه به رعایت حفظ امنیت خطوط پدافندی امکان واگذاری فقط شش گردان را برآورد کرده بود. همچنین نظر به اینکه سپاه در آن مقطع زمانی قادر به طرح¬ریزی، تطبیق و هدایت آتش در حجم گسترده نبود، مقرّر گردید قرارگاه گروه 22 توپخانه با مسئولیت تطبیق آتش توسط سرهنگ افراز، در انجام این امر مهم با سپاه همکاری کند. به هرحال، در شروع این عملیات 30 گردان توپخانه (18 گردان از توپخانه ارتش و 12 گردان از توپخانه سپاه) در شرق بهمن شیر تا آبادان گسترش یافت .
لازم به یادآوری است، پس از اینکه تک نیروهای تلاش پشتیبانی، برای تصرف جزیره بوارین، به رغم موفقیت های اولیه به سرانجام نرسید و یکان های تک ور به خطوط پدافندی مراجعت کردند، مجدداً هفت گردان توپخانه پس از تثبیت خطوط پدافندی در شلمچه، جهت تقویت آتش تلاش اصلی به منطقه فاو اعزام شدند . بنابراین، تعداد یکان های آتش پشتیبانی کننده از تلاش اصلی در منطقه فاو، از توپخانه نیروی زمینی ارتش، به 25 گردان افزایش یافت.
تلفات رزمی یکان های توپخانه در والفجر8:
تلفات رزمی یکان های توپخانه در کنترل عملیاتی سپاه، از تاریخ 1364/11/20 الی 1364/12/12، 35 نفر شهید، 278 نفر مجروح و 64 نفر اسیر بوده است.
امیر دریابان شمخانی از تأثیر توپخانه ارتش در عملیات والفجر 8 می گوید:
" من در والفجر 8، نقش برجستۀ این کار(نقش توپخانه ارتش) را با توجه به شکل و منطقه عملیات و جغرافیای منطقه عملیات کاملا حس کردم و لمس کردم که چقدر توپخانه ارتش در تثبیت فاو موثر بود"*.
در این باره همچنین سردارسرلشکر رحیم صفوی ضمن تبیین نقش فرماندهان توپخانه ارتش، می گوید:
" من اگر بخواهم به نقش توپخانه در هشت سال دفاع مقدس به صورت موضوعی یا عملیاتی اشاره کنم، شاید یکی از بهترین صحنه های غرورآفرین، نقش توپخانه ارتش در 8 سال دفاع مقدس و نقش فرماندهان دانشمند و شجاع توپخانه در طرح ریزی آتشبارها یا طرح ریزی آتش توپخانه؛ بایستی عملیات فاو را بگویم"*.
3/2 از ظرفیت آتش یکان های توپخانه نیروی زمینی ارتش در والفجر8
با نگرش به مجموع یکان های توپخانه تلاش اصلی و تلاش پشتیبانی، نیروی زمینی ارتش با شرکت دادن 2/3 از ظرفیت آتش خود، یعنی 34 گردان توپخانه از انواع کالیبرها، قدرت آتش بی نظیری را برای این عملیات فراهم کرد که در دوران دفاع مقدس بی سابقه بود. با این اقدام، توپخانه های دشمن تقریباً در طول عملیات خنثی شدند و پاتک های دشمن قبل از رسیدن به خطوط درگیری تقریباً 40 الی60 درصد از توان رزمی خود را به علت حجم آتش و دقت تیر یکان های توپخانه، از دست می دادند .
سقوط شهر بندری فاو به دست رزمندگان توانمند نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، آنچنان برای حکومت بعثی عراق گران تمام شد که برای باز پس گیری آن با بسیج تمام امکانات خود، اقدام به پاتک های سنگین و مداوم نمود. در مقابل، آتش بسیار انبوه و دقیق به وسیله یکان های توپخانه اجرا شد، به گونه ای که پاتک های پی در پی نیروهای متجاوز در هم شکسته و ناکام ماند.
سردارسرلشکر پاسدار رحیم صفوی در ادامه سخنان خود، درباره چگونگی بر هم زدن انسجام نیروها و لشکرهای عراقی پاتک کننده در منطقه فاو، به وسیله آتش توپخانه ارتش می گوید:
" منطقه فاو که تا بصره حدوداً 85 تا 90 کیلومتر فاصله داشت، پس از اینکه در شب 20 بهمن سال 64 منطقه فاو را تصرف کردیم، از روبه روی خرمشهر تا منطقه فاو، یعنی حدود 80 کیلومتر، بیش از 20 گردان توپخانه -  که عمدتاً توپخانه نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی بود - را به صورتی آرایش داده بودند، عزیزان ما، از همین مرکز توپخانه و گروه های مختلف توپخانه ارتش، از سراسر کشور آمده بودند به کمک؛ عراقی ها که از بصره می-آمدند در طول جاده استراتژیک برای اینکه، فاو را پس بگیرند؛ با حجم آتش بسیار بالا، آتش دیدبانی شده، روبه رو بودند عراق، حدوداً 25 لشکر طی 70 شبانه روز جنگ در منطقه فاو وارد عملیات کرد؛ اما قبل از اینکه این لشکرهای عراقی به منطقه برسند، انسجام آنها را با آتش قدرتمند، که محصول تدابیر فرماندهان توپخانه بود، برهم زد"*.
تدارک مهمات در والفجر8
با توجه به جدول زیر، جمع کل گلوله های مصرفی برابر یک میلیون و 12 هزار و 914 تیر و هم چنین تعداد خودرو مورد نیاز 15 هزار و 600 خودرو می باشد. با توجه به تعداد خودروهای مورد نیاز و تدارک این حجم از مهمات که 4/3 آن در یک ماهه اول عملیات انجام گرفت، کاری است که کارکنان تدارکاتی یکان های توپخانه با حداقل امکانات موجود و کمک مردمی به انجام رسانده اند.


 

نکته حایز اهمیت این است که حجم آتش به کار گرفته شده در این عملیات، در طول دوران دفاع مقدس بی سابقه بوده است. این واقعیت نشان دهنده عزم و اراده فرماندهی نیروی زمینی ارتش است که تنها در بخش توپخانه، میزان بالایی از آتش موجود نیرو را به یک منطقه محدود به عرض 30 کیلومتر تخصیص داده و پیشاپیش موفقیت در این عملیات را تضمین کرده است. همچنین همراهی و جدیّت فرماندهان و تلاش کارکنان شجاع توپخانه نیروی زمینی ارتش، برای همکاری و شرکت در عملیات والفجر8 فراموش نشدنی است، لازم به یادآوری است که در اثر حجم آتش اجرا شده، بسیاری از یکان های توپخانه در 20 روز اول آسیب جدّی دیده و با مشکلات تعمیراتی و صفر شدن عمر لوله توپ و همچنین خستگی کارکنان مواجه شدند. برای مداومت پشتیبانی آتش، تعدادی از گردان های توپخانه در کنترل عملیاتی سپاه با یکان های مشابه تعویض شد. اینکه صاحب نظران و تحلیل گران، یکی از دلایل اصلی موفقیت در تصرف جزیره و شهر بندری فاو را استفاده از حجم آتش توپخانه  دانسته اند، واقعیتی مبتنی بر تحلیل میدان رزم می باشد.
  منابع:

- اسدی، هیبت اله؛ ارتش در فاو؛ انتشارات ایران سبز، 1387،ص101 و 102.
  - همان، ص109
-   همان، ص105.
-    همان، ص186.
  - همان، ص201.
 

1392/11/20 1763 0
قسمت ارائه دهنده: پایگاه اطلاع رسانی
برای عضویت درکانال سایت هیئت معارف جنگ شهید صیاد شیرازی اینجا کلیک کنید
تویضیحات در موتور جستجو
                                                                      سرهنگ عزت الله نصیری در دوران دفاع مقدس، نبردهای بسیاری برای بیرون راندن ارتش متجاوز از سرزمین‌های اشغالی ایران و نیز برای ایجاد فشار نظامی بر قوای دشمن، جهت پایان دادن به جنگ تحمیلی انجام شده است.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015