• ارتش کلمه ی طیبه است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • ارتش جمهوری اسلامی ايران تنها ارتشی است كه در خدمت مردم و منافع ملی است و اعتقادات و احساسات بدنه و فرماندهان آن نيز همانند آحاد مردم است. (فرمانده معظم كل قوا)
  • اساس استقلال مملكت بر ارتش است؛ بر نيروهاى زمينى و هوايى ودریائی است؛ لكن ارتشى كه متكى به ملت باشد. (امام خميني-ره)
  • وَالَّذِینَ جَاهَدُوا فِینَا لَنَهدِیَّنَهُم سُبُلَنَا وَ اِنَّ اللهَ لَمَعَ المُحُسِنِینَ (قرآن کریم، سوره مبارکه عنکبوت، آیه شریفه 69)
  • ما در جنگ ابهت دو ابرقدرت شرق و غرب را شکستیم. (امام خمینی - ره)
  • چرائی های جنگ تحمیلی و پاسخ به پرسشهای شما در خصوص دفاع مقدس در قسمت پرسش از شما، پاسخ از ما.
  • ارتش ما پشتوانه ملت ماست؛ ارتش ما ضامن استقلال كشور ماست. (امام خميني-ره)
  • «رژیم صهیونیستی ۲۵ سال آینده را نخواهد دید»، جملۀ منتخب مردم از بیانات سال94 مقام معظم رهبری(ایسنا)
  • 29 فروردین روز ارتش و سالروز حماسه آفرینی های نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران گرامی باد.

عملیات اشکان (انتشار مجدد)


9 آبان سالروز عملیات دریایی اشکان

از اولین روزهای جنگ، بالگردهای نداجا بطور روزانه برای انجام گشت هوایی و کسب اطلاعات از وضعیت دشمن و تردد شناورهای مختلف، بر فراز شمال خلیج فارس و سکوهای نفتی البکر و الامیه اعزام می شدند تا هرگونه تحرک و یا حضور نیروهای دشمن در منطقه را زیر نظر داشتند.

 

عملیات اشکان (انتشار مجدد)،جنگ،دفاع مقدس،ارتش،هیئت معارف جنگ،شهید صیاد شیرازی،جنگ ایران و عراق

در صورت لزوم، یکان های شناور نیروی دریایی ارتش با آن مقابله نمایند. در همین راستا چندین بار شناورهای نیروی دریایی با هواپیماها و شناورهای دشمن در شمال خلیج فارس درگیر شده و آن ها را منهدم و یا مجبور به فرار نمودند.

از گزارش های خلبانان بالگردهای هوادریا که هر روزه در خلال گشت خود، در ارتفاع کم و بر فراز اسکله های البکر و الامیّه گشت می زدند، این گونه استنباط می شد که دشمن تجهیزات دفاعی بر روی اسکله مستقر نکرده است، ولی انتظار می رفت که تعدادی جنگ افزار پدافند هوایی بر روی اسکله ها نصب شده باشد. در قرارگاه نیروی رزمی 421 ، ابتدا برای انجام حمله ایذایی ناوچه های موشک انداز به اسکله های نفتی عراق طرحی تهیه گردید که طرح اشکان نام گذاری شد. در این طرح قید شده بود "از آن جا که اقتصاد نفت در سرنوشت کلی جنگ مؤثر است، امکان دارد که عراق مصمم به استفاده از ترمینال نفتی خود در خلیج فارس باشد". لذا اهداف اجرای این طرح عبارت بودند از:

1- برآورد توان نظامی عراق در دفاع از این اسکله ها و تا حد امکان اطلاع از تجهیزات نظامی احتمالی مستقر بر روی آنها.

2- وارد کردن صدمه به اسکله ها که از جمله مهم ترین تأسیسات اقتصادی عراق بود.

3- ایجاد رعب و وحشت در دل نیروهای عراقی مستقر بر روی اسکله ها و اجبار به ترک آن ها.

4- با توجه به صدور اطلاعیه های دریایی از سوی نیروی دریایی ارتش ج.ا.ا. و محاصره دریایی عراق، اجرای این طرح عملاً به نفتکش هایی که قصد تردد به این منطقه را داشتند، نشان می داد که این منطقه فاقد امنیت برای آنان است و در نتیجه از تردد به این منطقه خودداری می کردند.

نیروهای عمل کننده در این طرح ، سه فروند ناوچه موشک انداز و یک فروند بالگرد و زمان اجرای طرح شامگاه تاریخ 9 آبان تعیین شد. پایگاه ششم شکاری نهاجا نیز پوشش هوایی منطقه عملیات را برعهده داشت. برای اجرای عملیات اشکان، ناوچه های موشک انداز جوشن، گردونه و پیکان و یک فروند بالگرد SH3D و فرماندهان آنها در تاریخ 59/8/8 به قرارگاه عملیاتی نیروی رزمی 421 فراخوانده شدند. پس از توجیه فرماندهان در مورد وضعیت منطقه دشمن و خودی و توضیح نقشه عملیات، از فرماندهان خواسته شد که اقدامات لازم در خصوص آماده سازی یکان خود را به عمل آورند تا برای روز عملیات آماده باشند. ضمناً به فرماندهان تاکید گردید که با توجه به لزوم محرمانه ماندن عملیات می بایستی تا زمان حرکت کلیه اقدامات در خفا و بدون جلب توجه انجام گیرد.

طبق معمول اقدامات لازم برای تکمیل مهمات توپ های سینه و پاشنه ناوچه ها به عمل آمد و در حد ممکن اشکالات دستگاه ها و سامانه های ناوچه بر طرف گردید تا عملیات با وقفه مواجه نشود.

با توجه به اینکه در هر زمان دو فروند از این نوع ناوچه ها در دریا مشغول گشت و حراست از مناطق دریایی ایران بودند، هماهنگ شد تا برای جلوگیری از جلب توجه دشمن، ناوچه هایی که قرار بود در عملیات شرکت نمایند، بطور جداگانه و در زمان های متفاوت از اسکله جدا و به دریا عزیمت کنند.

ناوسروان نجاری که یکی از بازماندگان ناوچۀ پیکان و از جانبازان دفاع مقدس است در خصوص انجام این عملیات چنین می گوید :

"البته قبل از این عملیات، در برخی موارد که به همراه ناوچه پیکان به دریا عزیمت می کردیم، براساس تصمیم خود شهید همتی (فرمانده ناوچه پیکان) سکوها را مورد اصابت قرار داده و با توپخانه گلوله باران کرده بودیم و این عملیات (اشکان) طرحی بود که از طرف قرارگاه مقدم دریایی واقع در بوشهر تصمیم به اجرای آن گرفته شد که به همراه تعداد دیگری از واحدهای شناور، سکوها هدف قرار بگیرند به صورتی که صدمات بیشتری به آن ها وارد شود.

در این عملیات، مراکز حساس مستقر بر روی سکوها که از پیش تعیین شده بود، مورد هدف قرار گرفت و صدماتی که به آن وارد شد، اینگونه تصور می شد که تا مدتها آن سکوها از چرخه بهره برداری خارج شده باشند."

برابر برنامه تعیین شده، در عصر روز تعیین شده، سه فروند ناوچه مذکور در زمان های متفاوت بندر بوشهر را ترک کردند. ناوچه جوشن در ساعت 16:45، ناوچه پیکان در ساعت 17:00 و ناوچه گردونه در ساعت 17:25 اسکله های نظامی بوشهر را به طرف کمین گاه ترک کردند. اما با توجه به این که ناوچه ها از ماه ها قبل بطور گسترده به دریا عزیمت می کردند و به گشت دریایی شمال غربی خلیج فارس می پرداختند، کارکرد زیاد تجهیزات فنی و کمبود قطعات یدکی موجب بروز اشکلاتی در تجهیزات مختلف شناورها می شد. ناوچه گردونه به علت اشکال فنی در موتور به بندر بازگشت و در ساعت 1745 به اسکله پهلو گرفت. پس از رفع اشکال، مجددا در ساعت 2235 از اسکله جدا و به طرف چاه های اردشیر حرکت کرد. بالگرد نیز در ساعت 16:00 از ایستگاه یکم هوادریا در بوشهر به پرواز درآمد و در پد[1] بالگرد سکوی نفتی اردشیر فرود آمد و با استقرار در آن محل  منتظر فرا رسیدن  زمان عملیات شد.

ناوچه ها در مرحله اول عملیات، به منظور فریب دشمن و عدم جلب توجه نیروهای بعثی، با بهره گیری از تاریکی شب و با بکارگیری تاکتیک های رزمی و در سکوت کامل رادیویی و الکترونیکی و با سرعتی مناسب در پناه جزایر و سواحل و سکوهای نفتی خودی به سوی کمین گاه های خود عزیمت کردند. کارکنان ناوچه ها که از چگونگی ماموریت بی خبر بودند، همه از یکدیگر می پرسیدند:" امروز به کجا می رویم و چه مأموریتی بر عهده یکان گذاشته اند؟" ولی هیچ یک از نفرات ناوچه ها اطلاعی از نوع ماموریت نداشتند و این پرسش بی پاسخ می ماند. پس از خارج شدن هر یک از ناوچه ها از بندر، فرمانده ناوچه که در پل فرماندهی حاضر بود، از طریق سامانه صوتی داخلی ناوچه خطاب به نفرات ناوچه صحبت کرد و آنها را در جریان کلیات مأموریتی که در شرف انجام آن بودند، قرار داد. پس از آنکه افراد از عزیمتشان برای ضربه زدن به دشمن بعثی مطلع شدند، شور و شعف وصف ناپذیری در آنها پدید آمد و با خوشحالی به انجام امور داخلی ناوچه ها پرداختند. آنها خوشحال بودند که می توانند با دشمن درگیر شده و انتقام دوستان و هم رزمان خود را که در خرمشهر به دست متجاوزین عراقی به شهادت رسیدند و با خون پاک خود خاک مقدس خوزستان را رنگین کردند، از بعثیون بگیرند. و یا حداقل اینکه ضربه ای به منافع دشمن در دریا خواهند زد. در نتیجه با روحیه ای دوچندان بهتر از گذشته به آماده کردن سامانه های جنگی ناوچه ادامه دادند. مرحله دوم عملیات عبارت بود از استقرار یکان ها در محل اختفاء. محل اختفاء ناوچه های جوشن و گردونه در کنار سکوی نوروز و ناوچه پیکان و بالگرد در سکوی اردشیر تعیین شده بود. لذا ناوچه ها ابتدا می باید به طرف سکوهای اردشیر و نوروز عزیمت می کردند. ناوچه جوشن که فرماندهی عملیات را بر عهده داشت، ابتدا به طرف سکوی اردشیر عزیمت و از آن جا به سوی سکوی نوروز رفت و در ساعت 10 شب به سکوی نوروز رسید و در آنجا پهلو گرفت. ناوچه پیکان نیز ابتدا به جنوب شرقی چاه های سروش حرکت کرد و از آنجا به طرف سکوی اردشیر رفت و در ساعت 11:30 دقیقه شب در سکوی نفتی اردشیر پهلو گرفت. ناوچه گردونه پس از طی مسافت بوشهر تا سکوی اردشیر، به طرف سکوی نوروز ادامه مسیر داد و در ساعت 12 نیمه شب به سکوی نوروز رسید و در نزدیکی ناوچه جوشن به سکو پهلو گرفت. پس از رسیدن ناوچه ها به سکوهای نفتی خودی که در غرب جزیره خارک قرار داشتند، در پناه آن سکوهای نفتی مستقر شده و ناوچه جوشن با روشن کردن موقت رادار به بررسی منطقه پرداخت. پس از بررسی منطقه توسط سامانه های الکترونیک و اطمینان از عدم اطلاع دشمن از این عملیات و حضور آن ها در منطقه، ساعاتی بعد یعنی در ساعت 3 بامداد روز بعد ( مورخه 58/8/10 ) هر سه فروند ناوچه با آمادگی کامل، برابر برنامه و در سکوت کامل رادیویی و با کمترین بهره برداری از رادار به طرف سکوهای البکر و الامیه حرکت کردند تا اصل غافلگیری نیروهای دشمن را رعایت کرده و از این مزیّت استفاده لازم را بنمایند. بمباران اسکله الامیه به ناوچه جوشن و اسکله البکر به ناوچه گردونه محول شده بود و قرار بود که در صورت بروز اشکال در هر یک از این دو ناوچه، ناوچه پیکان سریعاً جایگزین آن شود.

بالگرد SH3D نیز با وجود وضعیت بد جوی، در سحرگاه همان روز از سکوی اردشیر برخاست و به سوی اسکله های نفتی دشمن پرواز کرد تا وظیفه دیده بانی و تصحیح تیر را بر عهده گیرد. در روز اجرای عملیات، وضعیت جوی نامناسب و دریا نیز مواج بود که با توجه به تناژ و اندازه ناوچه ها، چنین وضع جوی امکان دریا نوردی و انجام عملیات را برای این گونه ناوچه ها دشوار می ساخت. اما با وجود آن، هر سه ناوچه به ماموریت خود ادامه داده و با تمام مشکلات در پیش رو به طرف هدف پیش رفتند. زمانی که ناوچه ها به اسکله های نفتی البکر و الامیه نزدیک شده بودند، در ساعت 6:25 یک فروند هواپیمای دشمن پس از دور زدن در آسمان به قصد حمله به ناوچه ها بر روی آن ها شیرجه رفت، اما با توجه به این که براساس طرح پیش بینی شده و دستور رزمی ابلاغ شده به یکان های شرکت کننده در عملیات، در صورت حضور یکان های دشمن در منطقه، درگیری با هواپیماهای دشمن در ارتفاع پست و یکان های سطحی دشمن بر عهده ناوچه پیکان قرار داشت، ناوچه مذکور بلافاصله وارد عمل شد. افراد ناوچه که در محل های خود حاضر بودند، بدون اتلاف وقت و با آمادگی کامل توسط توپ 76 میلی متری ناوچه با هواپیما درگیر شدند و شروع به شلیک  به طرف هواپیمای عراقی نموده و آن را ساقط کردند. هواپیمای دشمن که هدف قرار گرفته بود، در حالیکه از آن دود بر می خاست و خلبان آن نیز فرصت بیرون پریدن از هواپیما را پیدا نکرده بود، در آب های خلیج فارس سقوط کرد و به قعر دریا فرو رفت. سقوط هواپیما در دریا ،توسط بالگرد که در حال پرواز بود، مورد تایید قرار گرفت. سپس ناوچه ها به راه خود به سوی اسکله های نفتی دشمن ادامه دادند. پس از آنکه به اندازه کافی به اسکله هایی که همچون دو جزیره فولادی از دل دریا سر بر آورده بودند نزدیک شدند، برای انجام عملیات آماده بودند. در این موقع باد  از سمت شمال می وزید و قدرت دریا 4 بود و هرگونه عملیاتی  در چنین  شرایط  جوی علیه سکو ها به علت وضعیت بد دریا موجب عدم دقت تیراندازی در سطح مطلوب می شد. لذا برای مدتی عملیات را به تعویق انداختند. ناوچه ها بیش از پنج مایل بااسکله ها فاصله نداشتند و مدتی را به گشت زدن در آن حوالی ادامه دادند. هوای سحرگاهی اواسط پاییز کمی سرد بود و باد نیز از روی امواج دریا  می وزید و همراه با رطوبتی که به صورت نفرات می خورد، این سرما را بیشتر نفوذپذیر می کرد. اما کلیه نفرات بی صبرانه و مشتاقانه منتظر دستور اجرای عملیات بودند و در حالیکه به اسکله های دشمن چشم دوخته بودند، از اینکه به زودی آنها را زیر آتش خواهند گرفت، در دل خوشحال بودند. پس از گذشت مدتی و به دنبال بهتر شدن وضعیت جوی و بهبود وضع دریا، در ساعت 7 صبح دستور اجرای آتش به سوی اسکله های مذکور صادر شد و ناوچه ها به صورت هماهنگ اسکله البکر و سپس الامیه را زیر آتش شدید توپهای سینه خود قرار دادند. بالگرد SH3D نیز که به منطقه رسیده بود، در فاصله کمی از هر یک از اسکله ها و به صورت ثابت در آسمان پرواز نمود تا با دیده بانی از هوا، بطور مرتب و دقیق به ناوچه ها تصحیح تیر دهد. در مدت اجرای آتش توپخانه ناوچه ها، نفرات عراقی بر روی اسکله ها مشاهده می شدند که سراسیمه و هراسان به این سوی و آن سو می دویدند.

در نهایت در ساعت 07:50 ختم عملیات اعلام گردید. با اجرای موفقیت آمیز این عملیات قسمتی از سکوها تخریب و به تاسیسات آن صدمات جدی وارد شد. در نتیجه هدف عملیات که وارد آوردن صدمات به سکوهای مذکور و ایجاد وقفه در صدور نفت عراق بود، تأمین گردید. هدف دیگر این عملیات ایجاد رعب و وحشت در نیروهای دشمن و تخریب روحیه آنان بود که موجب ترک اسکله شود. بررسی های انجام شده در طی گشت های هوایی روزهای بعد نشان از تحقق این هدف داشت. ضمناً با اجرای این عملیات، به نفتکش های کشورهای دیگر عملا نشان داده شد که برخلاف ادعای دشمن، این منطقه فاقد امنیت برای آنان است و لازم است از نزدیک شدن به این اسکله ها خودداری نمایند. با خاتمه موفقیت آمیز عملیات، کلیه یکان ها برای در امان ماندن از اقدامات تلافی جویانه عراق به سرعت منطقه را ترک و سالم به پایگاه خود بازگشتند.

ناو سروان یوسف کرم پور جانباز دفاع مقدس و از بازماندگان ناوچه همیشه قهرمان پیکان در بخشی از خاطرات خود در مورد این عملیات می گوید:

" درآمد سرشار دلاری صدام ،از نفت بود. عراق از طریق سکوهای البکر والامیه روزانه مقدار زیادی نفت صادر می کرد و کشتی های غول پیکر هم به این سکوها پهلو می گرفتند. در سال های قبل از جنگ که با ناو کرکس دریانوردی می کردیم، کشتی های غول پیکری را که به این اسکله پهلو گرفته بودند، مشاهده می کردیم و می دیدیم که آن کشور چقدر از این طریق درآمد دارد. از آنجایی که صدام به مناطق جنوب و غرب کشور ما حمله کرده بود و سعی داشت تمام تاسیسات و منابع اقتصادی ما را ازبین ببرد. آنها فکر کرده بودند از آن طرف می آیند و خوزستان را می گیرند و تمام نفت ما را در کنترل می گیرند و شروع می کنند با نیروی دریایی که دارند از آن استفاده می کنند. البته اینگونه تصور می کردند که نیروی سه گانه ارتش از بین رفته اند. آنها می خواستند ما را فلج کنند. خیال می کردند که می توانند نیروی دریایی ارتش را هم از بین ببرند و از طریق این سکوهای نفتی به کمک کشورهای فرامنطقه ای و تمام دنیا، نفت را هم صادر می کنند."

نکته مهم در انجام این عملیات تاکتیک به کارگرفته شده توسط ناوچه ها بود که موجب گردید دشمن متوجه حضور رزمندگان نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی در نزدیک شدن به اسکله های نفتی خود نشده و فرصت مقابله با یکان های دریایی ایران را از دست بدهد و در نتیجه اصول فریب و غافلگیری دشمن بطور کامل رعایت گردد. با توجه به رعایت اصل تامین، از افشاء اطلاعات بر روی سامانه های مخابراتی پیشگیری شد. همچنین  رعایت اصل وحدت فرماندهی و  داشتن وحدت رویه و هماهنگی یکان های شرکت کننده در عملیات و همچنین شناخت منطقه عملیات از دیگر عوامل موثر در موفقیت این عملیات به شمار می رود.

 

فرشاد نژادخیر

منبع : طلیعه پیروزی، ناخدا یکم مجید منصوری، دفتر پژوهشهای نظری و مطالعات راهبری نداجا گروه پژوهش دفاع مقدس، 1388

 


[1]- محل نشست و برخاست بالگرد

1393/8/7 1605 0
قسمت ارائه دهنده: پایگاه اطلاع رسانی
برای عضویت درکانال سایت هیئت معارف جنگ شهید صیاد شیرازی اینجا کلیک کنید
تویضیحات در موتور جستجو
9 آبان سالروز عملیات دریایی اشکان از اولین روزهای جنگ، بالگردهای نداجا بطور روزانه برای انجام گشت هوایی و کسب اطلاعات از وضعیت دشمن و تردد شناورهای مختلف، بر فراز شمال خلیج فارس و سکوهای نفتی البکر و الامیه اعزام می شدند تا هرگونه تحرک و یا حضور نیروهای دشمن در منطقه را زیر نظر داشتند.
نظرات ارسالی
نظر شما






Retype the CAPTCHA code from the image
Change the CAPTCHA codeSpeak the CAPTCHA code
 


4
>
تهران انتهای اتوبان ارتش خیابان برادران شهید شاهمرادی صندق پستی: 554-19575 - کدپستی: 1676653517
02122979698
Info@maarefjang.ir
پیام کوتاه هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی
300040004620
نرم افزار اندروید هیئت معارف جنگ
در این نرم افزار در بخش معارف جنگ عملیاتهای دوران دفاع مقدس همراه با نقشه هر عملیات و به تفکیک از سال اول تا سال هشتم جنگ قابل مشاهده می باشد.
هیئت معارف جنگ را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
کلیه حقوق قانونی این سایت متعلق به هیئت معارف جنگ شهید سپهبد علی صیاد شیرازی بوده و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است.

انتشار مقالات و مطالب در این پایگاه به منزله تائید تمام و کمال آنها نبوده، بلکه مطالب منعکس کننده نظرات نویسندگان آنها می باشد.

maarefjang @ 2015